Модуль 4. Қаңқа бұлшықеттері.

Бұлшықеттің қызметі. Оның пішіндері: ұзын, қысқа, кең, ұршықты және шеңберлі бұлшықеттер. Бұлшықеттің атқаратын қызметі мен байланысы. Бұлшықеттердің құрылысы. Бұлшықеттің өзінікі дәнекер ұлпа шандыр қабығы (фасция), эндомизий және перемизиясы. Бұлшықеттің шектен тыс әрекеті. Бұлшықеттің қамтамасыз етілуі және жүйкеленуі. Одақ және қарама-қарсы бұлшық еттер. Бұлшықет жұмысына сипаттама: бұлшықеттің күйі, қалпы. Бұлшықеттердің шексіз (басым), шартты және аудару, салу күштері. Бұлшықеттің тарту күшінің жолы. Бір, екі және көп буынды бұлшықеттер. Бұлшықеттердің шектен тыс әрекеті. Бұлшықет жұмысына сипаттама. Бұлшықеттердің жеңу, беру, ұстап қалу және баллистикалық жұмыстары. Бұлшықет топтары мен бұлшықет күштерінің тепе-теңдігі туралы түсінік. Бұлшықет күштерінің сәті. Бұлшықеттердің күштерін қосу және алу. Күш паралеллограммасы. Екі күштің әрекеті. Бұлшықет жұмысы мен бастырық (рычаг) заңы. Бұлшық еттердің бөліктері. Адамның қозғалыс аппаратындағы І, ІІ, ІІІ түрі бастырықтардың сипаты.

Дене мен мойын бұлшықеттері. Дене бұлшықеттерінің атқаратын қызметі. Омыртқа бағанын қозғалатын бұлшықеттер. Омыртқа бағанының мойын бөлігінің алға иілуіне қатысатын бұлшық еттер. Омыртқа бағанасын жазатын бұлшықеттер, олардың орналасуы, басталатын және бекитін орындары, адам денесінің жоғары қабатындағы жобалануы. Әртүрлі тірек қалпында арқа бұлшық еттердің қызметтері. Мойын бұлшықеттері: үстіңгі, құрмау сүйегіне бекитін бұлшықеттер және тереңдігі орналасқан бұлшықеттер. Бас қозғалысына қатысатын бұлшықеттер. Құрсақ бұлшықеттері. Әртүрлі тірек қалпында құрсақ бұлшықеттердің қызметтері, құрақ қуысының сығымдалуы және оның спортшылар үшін атқаратын қызметі. Ұйқы және жақасты үшбұрыштары – мойынның топографиялық құрастырлары. Мойынның шандыр қабықтары. Омыртқа бағанының бел бөлігін бүгетін бұлшықеттер.

Тыныс қозғалысына қатысатын бұлшықеттер. Демді ішке алдыратын бұлшықеттер: жәрдемдесу, кеуде қуысқа дәлелді әрекет ету. Көкет, оның орналасуы, құрылысы мен атқаратын қызметі. Қабырғааралық бұлшықеттер (сыртқы және ішкі): Демді шығаратын құрсақ бұлшықеттері, қабырға асты және кеуде қуысының көлденең бұлшық еті. Тыныс алудың түрлері.

Бас бұлшықеттері. Шайнау бұлшықеттері. Бас бұлшықеттерінің қызметі, құрылысы сипаттамасы. Төменгі жақ сүйектің қозғалысына қатысатын бұлшықеттердің топтары: көтерілу, төмен түсу, алға және артқа қозғалу және бір жағына жылжу. Ымдау және шайнау бұлшықеттері. Бастың шандыр қабықтары.

Қолдың бұлшықеттері. Кежеге (төс-бұғана) буында иық белдеу сүйектерді қозғалатын бұлшықеттер: алға, артқа, жоғары, төмен және сагиталді біліктің айналасында жауырынның төменгі бұрышын ішке және сыртқа бұру. Қолдың иық белдеу сүйектерінің қозғалысына қатысатын бұлшықеттер. Бұлшықеттердің басталатын жері және бекітуі, буындардағы білектердің (остредің) айналуына қатысты орналасуы.

Аяқтың бұлшықеттері. Ұршық (жамбас-сан) буынындағы санның қозғалысына қатысатын бұлшықеттердің қызметтік топтары: бүгу, жазу, алшақтату, жақындату, пронация мен супинация. Тізе буынында балтыр сүйектердің балтырды қозғалатын бұлшықеттердің топтары: бүгуші, жазушы, пронациялық, супинациялық. Тілерсек буынындағы аяқ басының қатысатын бұлшық еттердің қызметтік топтары; бүгу, жазу, алыстату, жақындату, пронация, супинация.