Модуль 7. Ішкі мүшелер.

Ішкі мүшелердің жалпы сипаттамасы, олардың атқаратын қызметтері. Ішкі мүшелердің топтастырылуы. Түтікті мүшелердің қабырғаларының жалпы құрылыстары: кілегейлі, бұлшық етті, сірі және адвентициялық қабаттары. Кілегейлі қабынтадағы лимфалық құрылыстары және олардың маңызы. Бұлшық етті қабаттары. Жиырылу механизмі. Сірі қабатының висцералдік және париеталдік жапырақтары. Паренхиматоздық мүшелердің құрылысы, олардың сегменттергек және бөлшектерге бөлінуі. Паренхиматоздық және түтікті мүшелерінің қанмен қамтамасыз етілуі және жүйкелендірілуі. Ішкі мүшелердің дамуы.

Ас қорыту жүйесі. Ас қорыту жүйесі мүшелерінің жалпы сипаттамасы және атқаратын қызметі. Ішкі мүшелердің топптастырылуы. Құрылыс және түтікті мүшелердің қабырғалардың құрылысы: кілегейлі, бұлшықетті, сірі немесе адвентициялық қабаттары. Кілегейлі қабатының лимфойдтық (сарысу) құрылыстары және олардың маңызы. Бұлшықет қабатының талшықтары жиырылуының механизмі. Сірі қабатының висцералдік және париетальдік жапырақтары. Паренхиматозды мүшелердің құрылыстары, олардың сегменттерге және ішкі бөлшектерге бөлінуі. Түтікті және паренхиматоздық мүшелердің қанмен қамтамасыз етуі және жүйкеленуі. Ішкі мүшелердің дамуы.

Ауыз қуысы. Ауыздың кіреберіс қуысы: ауыз саңсауы кіреберіс бөлігінің қабырғасы.

Тістер: Сүтті және тұрақты тістер,олардың құрылысы,негізгі ауыз қуысы,оның қабыргалары.

Тіл. Жұмсақ таңдай. Сілекей бездері.

Жұтқыншақ оның құрылысы, орналасу жағдайы. Жұтқыншақ бөлімдерінің атқаратын қызметтері. Жұтқыншақтың сарысулы сақинасы оның бездерінің атқаратын қызметі. Жұту қызметінің механизімі. Жұтқыншақ бұлшық еттері.

Өңеш. Оның бөлшектері. Орналасу күйі, құрылысы.

Асқазан, пішіні, орналасу жағдайы. Асқазанның бездері асқазан қабырғасының құрылысы.

Жіңішке ішіктер, бөліктер, орналасу жағдайы, қатпарлары бүрлері, ішек бездері. Жіңішке ішектегі заттардың сіңірілуі механизімдері.

Тоқ ішек. Оның бөліктері, орналасу жағдайы. Тоқ ішектің қабырғасының құрылысы. Тоқ ішектің жіңішке ішектен морфологиялық айырмашылықтары. Тік ішек құрылысының ерекшеліктері.

Бауыр. Орналасуы және адам денесінің сыртқы қабатында жобалануы. Бауырдың сыртқы құрылысы: сыртқы қабаты және шеткі бөліктері, қақпасы мен байламдары. Бауырдың ішкі құрылысы. Бауырдың қан айналымының ерешеліктері. Бауырдың сегменттері. Бауырдың негізгі бөлшегі. Өт қабы, оның құрылысы, оның орналасу жағдайы мен атқаратын қызметі.

Ұйқы безі, орналасуы, құрылысы мен атқаратын қызметі. Бездің ішкі секреторлық бөлігі.

Ішперде. Ішперденің париеталді және висцералды жапырақшалары. Құрсақ қуысы. Ішкі мүшелердің ішпердеге қатысы. Ішперденің құрылыстары: шажырқайы, байламдары, шарбылары, ішперденің атқаратын қызметінің мәні. Спортшы әйелдерінің құрсақ қуысының ерекшеліктерін ескере отырып, оларға берілетін дене жаттығуларын дұрыс мөлшерлеу.

Тыныс алу жүйесі. Тыныс алу мүшелерінің жалпы сипаттамасы. Өкпе және тыныс жолдары. Мұрын қуысы. Мұрын жолдары, оның құрылысы, атқаратын қызметінің мәні. Жұтқыншақ ауа өткізетін жол.

Көмекей. Оның орналасуы мен атқаратын қызметінің мәні. Көмекейдің қаңқасы шеміршектер және олардың байланыстары. Көмекейдің байламдары. Дыбыс саңлауы. Көмекей қуыстары, кілегейлі қабықшаның құрылысындағы ерекшеліктер. Көмекейдің бұлшық еттері: көмекей саңылауын кеңейтуі, көмекей саңылауын тарылтуы және дауыс байланыстарының өзгеруі. Дауыс құрылымының механизмдері.

Кеңірдек. Оның қабырғаларының құрылысы мен орналасу жағдайы.

Бронхылар оның құрылысы мен бұтақтану сипаты. Бронхиалдік ағашы.

Өкпе. Орналасуы, пішіні, жоғарғы қабаты, шеттері, бөлімдері және атқаратын қызметі. Өкпенің қақпасы және тамыры. Өкпенің газ алмасу механизмдері. Өкпенің сегменттері. Өкпенің бөлшегі. Ацинус пен альвеолды құрылысы. Өкпенің газ алмасу механизмдері.

Плевра. Оның пареталды және вицералды жапырақшалары. Өкпе және плевра шекарасының адам денесінің жоғарғы қабатына жобалануы. Плевра қуысы, синустар. Көкірек қуысы. Бөлімдері, бөлімдеріндегі мүшелер.

Көкірек қуысы. Оның бөлімдері және әр бөлігінде орналасқан мүшелер.

Несеп – жыныс жүйесі. Несеп шығару мүшелері. Жалпы көрінісі. Бүйректер, олардың орналасуы, пішіні, құрылысы, атқаратын қызметі. Бүйректің қақпасы, бүйректің үлкен және кіші табақтары, бүйректің бекіту аппараты. Бүйректің ішкі құрылысы: қыртыс және милы заттар. Бүйректің сегменттері. Нефрон құрылысы. Бүйрек қан айналасының ерекшелігі.

Несепағар орналасуы, қабырғаларының құрылысы, атқаратын қызметі.

Үрпі жолы құрылысы, атқаратын қызметі және жыныстық ерекшелігі. Несеп шығару мүшелерінің адам денесінің жоғарғы қабатына жобалануы.

Ерлердің жыныстық мүшелері. Жалпы көрінісі. Ен (аталық ұрық безі) оның ішкі, сыртқы құрылысы. Еннің қосалқысы шәуһат өзегі,шәуһат көпіршігі, олардың қызметі мен құрылысы, орналасу жағдайы. Бөліп шығару озек, қуық түбі безі,шәһат шығарғыш өзек жолы бульбуретралық бездер, олардың орналасуы, құрылысы және атқаратын қызметтері. Сыртқы ер жыныс мүшелер. Ер шаты. Несеп – жыныс диафрагмасы.

Әйелдердің жыныс мушелері. Жалпы көрінісі. Аналық без оның орналасуы,құрылысы мен атқаратын қызметі. Жатыр түтіктері олардың құрылысы ,орналасу жағдайы ,атқаратын қызметі.Жатыр қуысы.Жатыр байламдары. Овариалды менстралді кезең. Қынап,сыртқы жыныс мүшелері. Әйел шаты. Сүт бездері.