3.2. Гармонія і фактура

Строгае, свабоднае голасавядзенне. Тыпы фактур у музыцы. Функцыі га­ла­соў гамафоннай фактуры. Віды фігурацыйнага пераўтварэння гар­мо­ніі: гарманічная, рытмічная, рытмагарманічная, меладычная фі­гу­ра­цыі, іх выразныя магчымасці, жанравыя рысы. Фактура як важнейшы кам­па­нент жанравага, індывідуальна-аўтарскага стылю.

Тэма 4. Альтэрацыйная храматыка

4.1. Гістарычны працэс засваення храматыкі

Віды храматыкі – храматыка ўнутрыладавай альтэрацыі, ма­ду­ля­цый­ная храматыка, храматыка «штучных» ладоў, храматыка аднайменнага, па­ралельнага мажора-мінору. Антычная храматыка як найбольш ранні від храматыкі. «Эксперыментальная» храматыка ў музыцы XVI ст. Раз­віц­цё мадуляцыйнай і альтэрацыйнай храматыкі ў XVIII–ХIХ стст. Ін­тэн­сі­фікацыя храматыкі, раўнапраўе 12 гукаў тэмпераванай сістэмы ў му­зыцы ХХ ст.

4.2. Альтэрацыя акордаў субдамінантнай групы

Агульнае паняцце аб альтэрацыі. Група акордаў з павышанай IV сту­пен­ню. Дваякая іх трактоўка (як альтэрыраванай субдамінанты і двай­ной дамінанты) у залежнасці ад вырашэння. Выкарыстанне аль­тэ­ры­ра­ва­ных септакордаў II, IV ступеняў у кадэнцыі, плагальныя, рэ­аль­тэ­ра­цый­ныя звароты з альтэрыраванымі септакордамі. Акорды з павышанай II ступенню. «Несапраўдны» дамінантсептакорд. «Неапалітанская гар­мо­нія»: фанічныя якасці і спосабы прымянення.

4.3. Альтэрацыя акордаў дамінантнай групы

Альтэрыраваныя акорды дамінантнай групы. Асобая роля па­ні­жа­най, павышанай II ступені. Асаблівасці вырашэння, фанізм, выразныя маг­чы­масці альтэрыраваных акордаў. Індывідуальнае выкарыстанне аль­тэрацыі кампазітарамі ХХ ст. Альтэрацыя ў творчасці А. Скрабіна, С. Рах­манінава, С. Пракоф’ева, Д. Шастаковіча, «імянные» дамінанты. Шы­ро­кае прымяненне альтэрыраванай дамінанты ў джазавай гармоніі.

Тэма 5. Мадуляцыйная храматыка: адхіленні

5.1. Адхіленні ў танальнасці I ступені роднасці

Паняцце адхілення. Адхіленні праз дамінантныя акорды, праз пла­галь­ны зварот у рускай, еўрапейскай музыцы XIX ст., праз поўны зварот («глы­бокае» адхіленне). Перарваны зварот у адхіленні. Голасавядзенне пры ўжыванні пабочнай дамінанты ці субдамінанты. Знешнія прыкметы ад­хіленняў у мелодыі. Кварта-квінтавыя і тэрцавыя паслядоўнасці ад­хі­лен­няў. Каларыстычная, канструктыўная роля адхіленняў у музыцы.

5.2. Эліпсіс

Эліпсіс як адхіленне без з’яўлення тонікі новай танальнасці. Рас­паў­сю­джанасць кварта-квінтавых паслядоўнасцей пабочных дамінантных акор­даў. Сыходны храматычны рух як асноўная знешняя прыкмета эліп­тыч­на­га звароту ў мелодыі. Дамінантна-субдамінантны эліпсіс. Пры­мя­нен­не храматычных паслядоўнасцей у музыцы кампазітараў-ра­ман­ты­каў, у джазавай гармоніі.

Тэма 6. Мадуляцыя

6.1. Агульная тэорыя мадуляцыі

Мадуляцыя як спосаб сувязі танальнасцей – ладавых функцый вы­шэй­ша­га парадку. Віды, формы мадуляцый у залежнасці ад спосабу ўвя­дзен­ня, працягласці новай танальнасці, фактурнага вырашэння, месца­зна­ходжання ў музычнай форме. Сістэма роднасці танальнасцей. Кан­цэп­цыі танальнай роднасці М. Рымскага-Корсакава, П. Чайкоўскага, І. Спа­­со­біна і інш. Формаўтваральнае, каларыстычнае значэнне та­наль­на­га развіцця. Танальны план як лагічная аснова музычнай формы.