Демонстрациялық амперметр

Бұл құрал тұрақты ток үшін де, айнымалы ток бойынша да 3-10А аралығындағы ток күшін өлшеуге және гальванометр ретінде қолданылады. Айнымалы тоққа да, тұрақты тоққа да бір шунт пайданылады. Құралдың сұлбасы 12- суретте көрсетілген.

3 А-ге арналған тұрақты ток шкаласы 15 бөліктен, ал 10А-ге арналған шкала 20 бөліктен тұрады.

Амперметрді тұрақты ток тізбектеріндегі өлшеу жұмыстарына дайындау үшін.

1. Амперметрдің оң жақ «+» клеммасын ортадағы клемамен шунт ақылы қосу қажет.

2. Амперметрдің жоғары жағына өлшенетін ток күшіне қажетті шкала қойылған шунтқа сәйкес орнатылады.

3. Корректор көмегімен тілшені нольдік қалыпқа келтіру қажет.

11-сурет

Амперметрді айнымалы ток тізбегіндегі өлшеу жұмыстарына дайындау үшін:

1. Қажетті шунтты амперметрдің сол жақ клемасына қосу керек.

2. Айнымалы токқа арналған шкала ауыстырылады.

3. Корректор көмегімен тілшені нольдік қалыпқа келтіру қажет.

11-суреттегі амперметрдің сұлбасынан құралдағы рамка орамы спираль тәрізді серіппелер арқылы амперметрдің төменгі жағындағы «гальванометр» деп жазылған клеммаға тікелей жалғанғаны көрініп тұр. Құралды гальванометр ретінде қолдану үшін:

1. Құрал қақпағындағы шкалада «ноль» - ортада болуы керек;

2. Корректор көмегімен тілшені шкаланың «0»-дік қалпына келтіру керек;

3. Тізбекті клемманың төменгісіне жалғау қажет.

Гальванометрмен жұмыс істегенде оның сезімталдығын ескеру қажет, 0,25мА-ден ток күші артық болмауы шарт. Ток күші артық болған жағдайда орамның жанып кетуі немесе тілшенің істен шығуы мүмкін.

Демонстрациялық вольтметр

Құралдың сұлбасы 11-суретте көрсетілген. Оның негізгі бөлігі кернеуге сезімтал, магниттіэлектрлік жүйе гальванометрі болып табылады. Гальванометр шкаласының бөлік құны шкалада көрсетіледі.

Кернеуді өлшеу үшін құрал қосымша кедергімен жабдықталған, өлшенетін кернеу түріне қарай («-» немесе «~») белгісімен және өлшеудің жоғарғы шегі көрсетіледі.

Тұрақты ток жағдайында 5 және 15В кернеу аралығын өлшеуге қолданылады, сәйкесінше шкаланың бөлік құны 0,5 және 1В; айнымалы ток жағдайында 5 және 250В кернеуді өлшеуге қолданылады, шкаланың бөлік құны 1 және 25В. Сондай-ақ гальванометр қызметін де атқарады.

Тұрақты ток тізбегінде жұмыс істеуге дайындау үшін:

1. Тұрақты токқа арналған шкаланы құралдың беткі жағына орналастыру;

2. «+» оң жақ шеткі клеммаға қосымша кедергі жалғау;

3. Тілшені «0»-дік қалыпқа келтіру қажет.

Айнымалы ток тізбегінде жұмыс істеу үшін:

1. Айнымалы токқа арналған шкаланы құралдың беткі жағына орналастыру;

2. «~» сол жақ клеммаға қосымша кедергі жалғау;

3. Тілшені «0»-дік қалыпқа келтіру қажет.

Гальванометр ретінде қолдану амперметрді гальванометр ретінде қолдану секілді.

Ток күшін өлшеу

14-тәжірибе. Амперметр демонстрацияланады. Амперметр тізбекке, лампаға тізбектей жалғанады, кілт арқылы ток көзіне қосылады (12-сурет).

Тізбекті тұйықтап ток күші өлшенеді. Тәжірибе қайталанады. Тізбекке екінші амперметр жалғанады. Екі амперметр көрсетуі салыстырылады. (11-сурет)

Өткізгіштер тізбектей жалғанса, ток күшін өлшеу кезінде амперметрді тізбектің кез келген бөлігіне, қосуға болады, себебі тізбектің барлық нүктелерінде ток күші бірдей.