4. Дивидендтік төлемнің негізгі әдістемесінің сипаттамасы

Дивидендтік саясаттың типтері:

1. агрессиялық тип: кәсіпорын жұмысының нәтижесіне байланыссыз дивидендтердің тұрақты өсімі (банкроттылық тәуекелінің жоғарлығы);

2. қалыпты тип: дивидендтерді бөлу және өндірісті әрі қарай дамыту бойынша акционерлер арасында ымыраға қол жеткізу;

3. (консервативті) кертартпа тип: кәсіпорынның таза активтер құнының өсуінің жоғарғы қарқыны; дивидендтерді төлеуге емес, өндірісті дамытуға табысты мақсатты бағыттау.

Дивидендтік саясаттың әдістері:

1. дивидендтік табыстың өзгермейтін мәнінің көрсеткішіне негізделген табысты тұрақты пайыздық үлестіру әдістемесі;

2. дивидендтердің тұрақты өсімінің әдістемесі - мақсаты, бір акцияға келетін дивидендтердің тұрақты өсіміне қол жеткізу (ДPS);

3. кепілдендірілген минимум және экстра-дивиденд әдістемесі - келесі принциптерге негізделеді;

а) акция үшін натыланған дивиденд сомасын төлеу;

б) кәсіпорын қызметінің жемісті жұмыс кезеңінде қосымша нақтыланған шұғыл экстра- дивидендтерді төлеу.

4. қалдық дивиденд әдістемесі - кәсіпорынның инвестициялық мүмкіншілігінің алғашқы сатылық есебіне негізделеді, капиталдың мақсатты құрылымы;

5. нақтыланған дивиденд әдістемесі - дивидендтердің жиілігі және акция курсының өзгеруіне байланыссыз ұзақ уақыт аралығында акцияға дивиденд сомасының тұрақтылығы.

Дивидендтік саясат бойынша 3 негізгі теория бар:

1. Дивидендтік саясаттың маңыздылығы. Бұл теория бойынша төленетін дивиденттер акционерлердің жалпы табыстылығына тікелей әсер етеді. Акционерлер болашақта жоғары потенциалды табысты тосқанша, қазіргі төмен дивидендтерді алуға қызығады .

2. Дивидендтік саясаттың маңызды еместігі. Бұл теория бойынша төленетін дивидендтер акционерлердің жалпы байлығына әсер етпейді. Кәсіпорынға дивидендтерді төлеу уақытында маңызды болып есептелмейді. Бұл теория бойынша кәсіпорынның инвестициялық қызметі болып табылады.

3. Салықтық дифференсация теориясы. Бұл теория бойынша акционерге девидендтік табыс емес, капитализацияланған табыс маңызды болып келеді, яғни курстық айырма. Өйткені 1-ші салық салу бойынша тиімсіз.

Дивидендтерді төлеу әдістері:

♦ Тұрақты проценттер әдісі. Бұл жағдайда дивидендтерді төлеуге жіберілетін пайдадан тұрақты процент бөлінеді.

♦ Тұрақты сома бойынша төлеу әдісі. Ұзақ мерзімге акциялар бойынша дивидендтердің тұрақты сомасы анықталады. Кәсіпорынның жағдайы өзгергенде дивидендтердің де сомасы өзгереді.

♦ Минималды сома және экстра дивиденд әдісі. Бұл жағдайда тұрақты сома (минимум) белгіленеді. Егер кәсіпорынның қызметі жоғарылағанда бір уақытта сыйақы ретінде экстра дивидендтер беріледі.

♦ Қалдық принципі бойынша төлеу әдісі. Барлық кәсіпорындардың инвестициялық қызметімен байланысты шығындарды өтегеннен кейін пайда қалса, дивидендтерді төлеуге жіберіледі.

♦ Дивидендтерді акциялармен төлеу әдісі.

Дивидендтерді төлеу кезеңдері:

• Хабарландыру күні. Бұл күні акционерлер негізгі дивидендтік саясат бойынша сұрақтарды шешеді.

• Экстра дивидендтік күн. Бұл күн арқылы дивидендке құқығы бар акционерлер анықталады. Бұл күнге дейін акцияларды сатып алған акционерлер өткен кезеңнің пайдасына құқылы болады. Бұл күні немесе келешекте сатып алған акционерлер өткен кезеңнің пайдасына құқығы болмайды.

• Тіркеу күні, яғни бұл күні дивидендке құқығы бар акционерлер тіркеуден өтеді.

• Дивидендтер төлеу күні.

Инвестициялық жобалар бойынша шешім қабылдаған кезде алғашқы салымдардың немесе келешекте түсетін табыстардың салыстырылуы және бағалауы қажет.

Инвестициялық жобаны жүзеге асырған жағдайда немесе күрделі салымдар бойынша бюджетті құраған кезде келесідей сұрақтарға негізделеді:

1. сұранысты есепке алғанда өнімнің өткізу көлемі.

1. Кезең бойынша ақша ағымдарды бағалау.

1. Қаржыландыру қайнар көздерін тарту мүмкіншілігін анықтау.

2. Қаржыландыру қайнар көздерінің құнын бағалау.

Инвестициялық жобаны жүзеге асырған кезде ақшалай түсімдер кезең аяғына келтіріледі және дисконттау коэффициенті кезеңге сәйкестігін қамтамасыз етеді.

Күрделі салымдар бойынша екі вариантты шешім болады:

1. сатып алу немесе қызмет ететін қуатты кеңейту бойынша шешім. Бұл жағдайда ұзақ мерзімді активтерге салымдар.

1. Ауыстыру бойынша шешім, яғни қызмет ететін жабдықтарды жаңа жабдықтармен ауыстыру.

Бақылау сұрақтары:

1. Пайданы тарату саясаты

2. Дивидендтік саясат және оның кәсіпорынның нарықтық құнына әсер етуі

3. Дивидендтерді төлеу үшін қайнар көздер, формалары және шектеулер

4. Дивидендтерді төлеудің негізгі әдістерін сипаттаңыз