Қарағанды мемлекеттік медицина университеті Визуалды диагностика кафедрасы Тәжрибелік сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулар

Тақырыбы: «Тіс және жақ сүйегінің қабыну процестерінің және пародонттың

дистрофиялық патологиясының визуалді диагностикасы»

Пән Визуалды диагностика

Мамандық 5В 130200 «Стоматология»

Курс екінші

Құрастырған Г.А.Жолдыбаева

Қарағанды 2011

Тақырыбы: Тіс және жақ сүйегінің қабыну процестерінің және пародонттың дистрофиялық патологиясының визуалді диагностикасы.

Мақсаты:

Студент білуі керек:

• Жаќтыњ ќабыну ауруларын, жоѓарѓы жаќ ќойнауларыныњ одонтогенді аурулары кезіндегі рентгенологиялыќ зерттеу єдістерін;

• Жаќтыњ ќабыну ауруларын, тіс жегісі емес ауруларды, жоѓарѓы жаќтыњ одонтогендік ауруларын, даму аќауларыныњ жєне ауытќулардыњ клиникалыќ жєне рентгенологиялыќ белгілерін;

• Стоматология аурулары кезіндегі рентгенологиялыќ зерттеуге кµрсеткішті;

• Тіс жєне жаќ ауруларыныњ рентгеносемиотикасын.

Студент істей білуі керек:

• Рентгенограммадан с‰йек ауруларыныњ рентгенологиялыќ симптомдарын табу (остеопороз, деструкция, дистрофия, остеолиз, остеосклероз, гиперостоз, секвестрация, периостит, деформация);

• Тіс жегісін, переодонтитті, остеомиелитті, пародонтозды рентгенограмма бойынша салыстыру.

• Рентгенограмма бойынша ауытќуларды жєне даму аќауларын табу.

Оқытудың міндеттері: Тіс және жақтың қабыну ауруларының визуальды диагностикасы, пародонттың қабыну-дистрофиялық аурулары туралы мағұлымат беру, алған білімдері мен дағдыларын нығайта түсу.

Тақырыптың негізгі сұрақтары

• Жаќтыњ созылмалы жєне жедел остеомиелитініњ, пульпа заќымдарыныњ, жоѓарѓы перидонтиттіњ рентгенологиялыќ белгілері.

• Жаќ с‰йектерініњ с‰йек затыныњ азайюымен ж‰ретін ауруларыныњ рентгенологиялыќ белгілері;

• Жаќ с‰йектерініњ с‰йек затыныњ кµбейюімен ж‰ретін ауруларыныњ рентгенологиялыќ белгілері;

• Секвестрацияныњ рентгенологиялыќ белгілері;

• Тµменгі жаќтыњ периостальды реакцияларыныњ т‰рлері.

Пародонтоздыњ рентгенологиялыќ белгілері.

Б±л аурудыњ єрт‰рлі ішкі аѓзалар мен ж‰йелердіњ заќымдарымен ќоса ж‰ретіндігіне байланысты, оныњ – этиологиясы, патогенезі, клиникасы, рентгенологиялыќ жєне морфологиялыќ кµріністері, емдеуі туралы мєліметтердіњ кµптігі соншалыќты, оны ќазіргі кезде топтастырудыњ µзі ќиын. Сонымен ќатар пародонтоз туралы проблеме кµптеген жылдар б±рын зерттелгендігіне ќарамастан, єлі де болса зерттелуде.

Негізгі рентгенологиялыќ єдіс ауыз ішілік рентгенограммамен аныќталады.

Рентгеносемиотикасы

Парадонттыњ µзгеру дєрежелері кµбінесе кішкентай жастаѓы балалар арасында ( мектеп жасындаѓыларда) катаральды гингивиттен наѓыз альвеолярлы пиореяѓа дейін µзгереді. Пародонтоздыњ алѓашќы пайда болу белгілері альвеолярлы µсіндініњ шеткі аймаќтарыныњ альвеола аралыќ перде µсінділеріндегі ќыртысты жалѓастырушы пластинкаларыныњ жойылуымен жєне тармаќтануы тєрізді немесе тіс т‰бірініњ мойын бµлімі дењгейінде тіс орныныњ б‰йір бµлімдерінде кµрініс береді. Кейде альвеола шетіне бекітілген µсіндініњ с‰йекті тіндерінде остеопороздыњ даќты ±саќ ошаќтары диаметрі 2 – 3 мм кµрінеді. Сол жерде ‰лкен емес, шеттері тегіс емес деструкция ошаќтары т‰зіледі, біраќ перденіњ биіктігі µзгермейді немесе сєл ѓана тµмендейді.

Орта жастаѓы адамдардаѓы парадонтоздыњ рентгенологиялыќ белгілері клиникалыќ µзгеріњстерімен бірге екі т‰рге бµлінуі м‰мкін.

1. Пародонттыњ µзгеруі жаќ с‰йегі тіні ќ±рылысыныњ жєне тыѓыздыѓыныњ ќалыпты жаѓдайында кµрініс береді. Науќастыњ саусаќ жєне білек с‰йектерініњ рентгенограммасында ќањќаныњ ж‰йелі µзгерістерін кµре алмаймыз.

Суреттердегі рентгенологиялыќ µзгерістер альвеолярлы µсінді терењдігіне таралу дєрежесі бойынша кенеттен білінеді. Алѓашќы симптомдары альвеола аралыќ µсінділердіњ немесе т‰бірлерініњ ќыртысты пластинкаларыныњ тармаќталуымен кµрініс береді жєне ±ялы ошаќты сипатта болады. Альвеола аралыќ перденіњ биіктігі µзгермейді немесе сєл ѓана тµмендейді. Процесс µршіген кезде біріктіруші пластинка м‰лдем жойылады да, ал оѓан жалѓасып т±ратын борпылдаќты с‰йектіњ бµлігінде ±саќ немесе ірі остеопороз ошаќтары пайда болады. Остеопороздыњ б±л ошаќтары бір-бірімен бірігеді де єрт‰рлі терењдіктегі, єрт‰рлі пішінді жєне єрт‰рлі орналасќан деструкция мен остеолиз ошаќтарын т‰зеді. Олардыњ жиі орналасатын жері – альвеола аралыќ перделер мен тіс мойындары болып табылады. Салыстырмалы сирек жаѓдайда ѓана деструктивті процесс екі альвеолярлы µсіндіні бірдей заќымдайды. Біраќ б±л жаѓдайда заќымдалу процессініњ терењдігі мен айќындылыѓы парадонттыњ єрт‰рлі аймаќтарында біркелкі емес. Кµптеген жаѓдайда жас адамдарда жєне орта жастаѓы адамдарда с‰йек тінініњ заќымдануы альвеолярлы µсінідініњ бос шеткі бµліктерімен ѓана шектеледі.

Науќастарда процесстіњ µту барысын клиника-рентгенологичялыќ зерттеу кезінде, аурудыњ клиникалыќ кµрінісі мен кµлењкелік суретті біріктіре отырып ќараѓанда, ќарќынды µтетін ќабыну процесстері кµлемді, салыстырмалы т‰рде деструкция ошаќтары тез ж‰реді де ‰лкен с‰йек ќалтасын т‰зеді (іріњдік). Деструктивті аймаќтардыњ шеттері б±дырланѓан болады. Негізгі деструкция аймаќтарыныњ айналасында остеопороздыњ даќты бµліктері кµрінеді.

Ќабыну µзгерістері баяулай бастаѓанда альвеолярлы µсінділердіњ заќымдалѓан шеттері біртіндеп айќын ќалпына келе бастайды, остеопороз ошаќтары жоѓалады. Кейде жоѓары заќымдалѓан альвеола аралыќ перделер ќалпына келмейді. М±ндай кµрініс ±заќ уаќыт т±раќты болып т±рады да, б±рын ќабыну процессініњ болѓандыѓынан хабар береді.

2. Жиі клиникалыќ ќарау барысында, ќарќынды ќабыну µзгерістерініњ болмауына ќарамастан, альвеола аралыќ перде биіктігіне ќарап деструктивті процесстердіњ тіс т‰біріне таралуын аныќтауѓа болады. Б±л туралы тіс т‰біріне дейін созылып жатќан ќыртысты пластинканыњ біртіндеп жоѓалуы, сирек жаѓдайда периодонтальды ќуыстыњ біршама кењеюініњ ќосарлану кµрсетеді.

Деструктивті µзгерістер дєрежесі тістердіњ жылжу дєрежесіне єрќашан сєйкес келе бермейді. Ќалыпты жаѓдайда тістер периодонтпен бекітіледі, ал патологиялыќ жаѓдайда – дєнекер тінді µсінділермен бекітіледі. Жиі клиникалыќ аныќталатын патологиялыќ ќалталардыњ терењдігі мен рентгенограммаларда аныќталатын деструкция ошаќтарыныњ кµлемі сєйкес келе бермейді.

Жоѓарыда сипатталѓан «пародонтоздыњ» рентгенологиялыќ кµрінісінде с‰йек тінініњ ешќандайда дистрофиялыќ ‰рдісін кµре алмаймыз.

Патологиялыќ ‰рдістіњ патогенезін ќарастырѓанда ќызыл иектіњ ж±мсаќ тіндерініњ ќабыну µзгерістері, пародонтальды байламѓа таралады жєне оны б±зады, пародонттыњ шеткі аймаќтарыныњ сіњірілуін терењдетеді. Б±л тістіњ ±стап т±рушы аппаратыныњ ќызметіњ тµмендетеді, ќортындысында механикалыќ к‰ш т‰скен кезде суйек оѓан ќарсы т±ра алмайды.

Соњѓы жылдары клиницистерді гингивит ауруы с‰йектіњ деструктивті µзгерістерініњ бірінші себебі ретінде кµњіл бµлдіре бастады. Гингивиттіњ дамуы жиі тамаќтану жаѓдайымен, т±ќымќуалаушылыќ факторымен, шайнаудыњ б±зылысымен жєне гигинена д±рыс саќталмаѓанда пайда болады. ±заќ уаќыт ж‰ретін жєне µршімелі гингивит єрі ќарай µршімелі пародонтитке єкеп соѓады. Жоѓарыда келтірілген факторлар маќсатты т‰рде рентгенологиялыќ єдісті алдын-ала диспансерлік зерттеу ‰шін ќолданады.

Жоѓарыда сипатталѓан пародонттаѓы деструктивті процесстер екінші топтаѓы науќастар ‰шін жаќтыњ с‰йекті тінініњ жайылѓан µзгерістерімен кµрініс береді. С‰йек суреті склерозды ќ±рылымда µзгереді, б±лыњѓыр боладыжекеленген аймаќтары єзер ажыратылады, єсіресе тµменгі жаќ с‰йегінде б±л µзгерістер айќын болады. С‰йек суреті барлыќ бµлімдерінде ±саќ ±яшыќты болады, с‰йектіњ борпылдаќ тіні мен ќыртысты ќабатыныњ арасындаѓы жаќ негізіне ќарай кетіп жататын сызыќ м‰лдем кµрінбейді. С‰йек суретініњ айќын склероздануыныњ єсерініе ќалыпты жаѓдайда кµрінбейтін, тамыр каналдары айќын кµрінеді.

Гингивит. Тіс аралыќ перделердіњ µзгерісі болмайды. Балалар мен жасµспірімдердегі жаралы-некротикалыќ гингивиттегі рентгенограммада периодонтальды ќуыстардыњ шеткі бµлімдерініњ кењеюі жєне альвеола аралыќ ќыртысты пластинкалардыњ остеопорозы аныќталады.

Пародонтит. Бір немесе бірнеше тістердіњ аймаѓындаѓы периодонтит шектелген немесе жергілікті периодонтит, пародонттыњ бір жаќтыњ немесе екі жаќтыњ барлыќ тістерін заќымдаса – жайылѓан пародонтит деп аталады.

Жергілікті пародонтит. Айќындылыќ дєрежесі єрт‰рлі тіс аралыќ перденіњ деструкциясымен сипатталады. Рентгенограммада оныњ пайда болу себебі: «ілініп т±рѓан» пломба, д±рыс дайындалмаѓан жасанды коронкалар, бµтен дене, ‰лкен кариозды ќуыстар, ќызыл иек астылыќ жиналуларды кµруге болады. Пародонтальды ќалтаныњ терењдігі 3 – 4 мм жетеді.

Диффузды жайылѓан пародонтиттіњ негізгі симптомы тіс аралыќ перделер биіктігініњ тµмендеуі жєне остеопороз болып табылады. Олардыњ айќындылыѓына байланысты рентгенологиялыќ дєрежелерін ажыратады (кезењдері):

1 – тіс аралыќ перделердіњ биіктігініњ тµмендеуі тіс т‰бірі ±зындыѓыныњ 1/3 дейін;

2 - тіс аралыќ перделердіњ биіктігініњ тµмендеуі тіс т‰бірі ±зындыѓыныњ 1/2 дейін;

3 - тіс аралыќ перделердіњ биіктігініњ тµмендеуі тіс т‰бірі ±зындыѓыныњ 2/3 дейін;

Периодонтты ќабынудыњ таралуы рентгенологиялыќ периодонтальды ќуыстардыњ шеткі бµліктерініњ кењейюі т‰рінде кµрініс береді. Ќыртысты пластинканыњ толыќ деструкциясы кезінде шеттері б±дырланѓан, борпылдаќ с‰йек шеттері тегі болады.

Ќайталанып жасалѓан рентгенограммадан процесстіњ ќарќындылыѓы мен т±раќтылыѓын кµруге болады. Альвеоларлы µсінділердіњ шеткі бµлімдерініњ шеттерініњ айќындалып, остеопороздыњ т±раќтанып немесе ренгенологиялыќ кµрінісініњ ќалпына келуі процесстіњ соњыныњ жаќсы болатынынан хабар береді.

Пародонтоз. Б±л кезде с‰йек суретініњ склероздануы ж‰реді – жілік майы т±ратын кењістік кішірейеді, жекеленген с‰йек торшалары ќалыњдайды, с‰йек суреті ±саќ ілмекті сипатта болады. Тіс аралыќ перде биіктігініњ азаюы пародонтиттегідей болады.

Пародонтолиз сирек кездесетін генетикалыќ т±ќымќуалайтын – кератодермия ауруы кезінде кездеседі (синдром Папийона – Лефевра). Альвеолярлы µсіндініњ шеткі бµлімдерініњ µршімелі сорылуынан тістердіњ т‰суіне єкеп соѓады. Ауру алѓашќы с‰т тістер жарып шыѓа бастаѓан кезде басталады да, олар т‰се бастайды. Уаќытша тоќтау т±раќты тістер жарып шыѓа бастаѓан кезден альвеолярлы µсіндініњ µршімелі остеолизіне ауысады.

Тіс жегісініњ рентгенодиагностикасы.

Тіс жегісі – тістіњ ќатты тінінде дефект пайда бола отырып ж‰ретін µршімелі б±зылуы мен деминерализация кезінде пайда болатын патологиялыќ процесс. Жарып келе жатќан тістерде орналасуына байланысты тіс жегісін мынадай т‰рге бµледі фиссурлы, жанаспалы мойынды, вестибулярлы жєне тіл беткейлік деп. У моляров кариес чаще развивается на жевательной поверхности, у резцов, клыков и премоляров – на контактных поверхностях.

Заќымдаудыњ терењдігіне байланысты даќты кезењдерге бµледі, беткей, орташа жєне терењ тіс жегісі деп. Жай тіс жегісі кезінде пульпада µзгеріс болмайды. Асќынѓан тіс жегісі кезінде пульпада (пульпит) жєне периодонтта (периодонтит) ќабыну дамиды.

Тіс жегісі бір ѓана тісті заќымдауы м‰мкін, бірнеше тіс заќымдалуы м‰мкін (кµптеген тіс жегісі), немесе барлыќ тіс заќымдалуы м‰мкін (ж‰йелі тіс жегісі).

Тіс жегісі кезіндегі рентгенологиялыќ зерттеудіњ маќсаты:

1. тіс жегілік ќуысты табу жєне оныњ терењдігі мен кµлемін аныќтау;

2. тіс ќуысымен ќарым-ќатынысын аныќтау;

3. периодонттыњ жаѓдайын баѓалау;

4. пломба мен коронканыњ астындаѓы екіншілік тіс жегісін аныќтау;

5. ќуыстыњ д±рыс т‰зілуін баќылау;

6. емдік тыѓындардыњ салынуын жєне оныњ ќабырѓаѓа жабысуын баѓалау;

7. жабысып немесе ілініп т±рѓан пломбаларды табу.

Рентгенологиялыќ тек ќана кариозды заќымдануды табады, яѓни тістіњ ќатты тіні 1/3 аз емес минеральды ќ±рамын жоѓлтады. Тіс жегілік ќуыстыњ рентгенологиялыќ кµрінісі оныњ орналасуы мен кµлеміне байланысты.

Кариозды ќуыстардыњ пішіні мен шеттері т±раќсыз болады, яѓни тіс жегілік ‰рдістіњ таралу ерекшелігіне байланысты. ¤згермеген тіс тінінен кариозды дефектті ќараѓан кезде ол дµњгелек, сопаќша, д±рыс емес пішінді немесе сызыќша тєрізді болады.

Кариозды ќуыстар клиникалыќ жаќсы ажыратылады, кµптеген жаѓдайда рентгенологиялыќ зерттеуге кµзге кµрінбейтін жєне ќ±ралды зерттеген кезде аныќталмайтын жасырын кариозды ќуыстарды жібереді. Оѓан жататындар тіс т‰біріндегі, пломбаныњ астындаѓы (екіншілік кариес), коронка астындаѓы жєне жанаспалы беткейлердегі кариоздар.

Рентгенологиялыќ зерттеу кµптеген жаѓдайда кариозды ‰рдістіњ таралу терењдігін аныќтауѓа м‰мкіндік береді. Даќтыњ кезењдері рентгенологиялыќ аныќталмайды. Беткей кариес кезінде, єсіресе ќуыс тіс шетіне орналасќан болѓан жаѓдайда, эмал айналасында дефект кµрінеді. Орташа жєне терењ каристерде дентин ќоса заќымдалады. ‡рдістіњ эмалда таралуы баяу ж‰рген кезде рентгенограммада эмал мен дентиндегі ќуыстардыњ кµлемініњ сєйкессіздігі аныќталады.

Пломбо астындаѓы екіншілік кариес єрт‰рлі кµлемдегі дефект т‰рінде кµрінеді, пломбо мен дентинніњ арасында аѓарѓан сызыќ кµрінеді. Дєл осындай кµрініс рентген сєулесін ж±тпайтын тыѓын ќолдана отырып салынѓан пломбоныњ орнында кµрінеді. Ќуыс шеттері тегіс емес, айќын емес, жыртылѓан болса, ол екіншілік кариестіњ бар екенін дєлелдейді.

Рентгенологиялыќ зерттеу ќуыстыњ т‰зілгендігін, пломбоныњ сапасын, пломболыќ материалдыњ ќабырѓаѓа жабысќандыѓын, пломбоныњ тіс пен ќызыл иектік ќалтада ілініп т±рѓандыѓын баѓалайды.

Амальгам мен фосфат ќ±рамды пломбалыќ материал тіс тінімен салыстырѓанда жоѓарѓы ќарќындылыќта аныќталады. Силикатоцементтен, эпоксидті материалдан жєне пластмасстан жасалѓан пломбалар рентгенонегативті болады, сондыќтан суретте препарирленген ќуыс жєне тыѓынныњ ќабырѓаѓа жабысќан сызыќ тєрізді кµлењкесі кµрінеді.

Тістіњ ќатты тінініњ µзгерістері тіс жегілік емес заќымдалуларда да кездеседі: гипоплазияда, флюорозда, сына тєрізді дефекте, патологиялыќ желіну кезінде.

Сына тєрізді дефект тіс мойыны аймаѓында коронканыњ вестибулярлы беткейінде орналасады. Рентгенограммада мойын аймаѓында аѓарѓан сызыќты кµреміз.

Патологиялыќ желіну зиянды єдеттердіњ єсерінен дамуы м‰мкін (бµтен заттарды ауыда кµп ±стау – шеге, т‰тікшелі мундштук). Желіну кезінде орын басушы дентин пайда болуы м‰мкін, яѓни тіс ќуысыныњ биіктігін тµмендету ‰шін. Тістердіњ ±шы аймаѓында екіншілік цемент пайда болады ( гиперцементоз кµрінісі).

Флюороз кезіндегі даќты дефект, рентгенограммада кµрініс бермейді.

Пульпа ауруларыныњ рентгенодиагностикасы.

Пульпадаѓы ќабыну µзгерістері тістіњ ќатты тіндерінде µзгеріс тудырмайды, тіс ќуысында жєне т‰бірлік каналдарда шектеледі жєне тікелей рентгенологиялыќ белгілері жоќ.

Рентгенде аныќталатын пульпиттіњ жанама белгілері болып, тіс ќуысымен жалѓасып т±ратын терењ кариозды ќуыс болып табылады.

Пульпадаѓы дистрофиялыќ ‰рдіс тіс ќуысы ќабырѓасында, т‰бірлік каналдарда жєне пульпада бос орналасатын дентиклейдіњ т‰зілуіне алып келеді. Рентгенограммада дентикли тіс ќуысымен немесе т‰бір каналымен салыстырѓанда тыѓыз, бір немесе кµптеген дµњгелек кµлењке тєрізді кµрінеді.

Созылмалы гранулематозды пульпит кезінде «ішкі гранулема» т‰зілуі м‰мкін, дентин ќуысына жабысып т±ратын тістердіњ б±зылысын тудырады. Б±ндай заќымдану кµбінесе алдыњѓы тістерде кездеседі. Рентгенограммада дµњгелек пішінді аѓару тіс ќуысынан кµрінеді. Ішкі гранулема тістіњ патологиялыќ сынуымен асќынуы м‰мкін.

Периодонтиттіњ рентгенодиагностикасы.

Жедел жоѓарѓы периодонтит. Клиникалыќ кµрінісініњ айќындылыѓына ќарамастан, периодонттыњ ќабынуынан болѓан, т‰бірдіњ жоѓарѓы жаѓындаѓы периодонтальды кењістіктіњ біршама кењеюін рентгенологиялыќ кµре алмаймыз. Жедел периодонтит деген дагнозды клиникалыќ кµріністеріне ќарап ќояды. 2-3 к‰ннен 2 аптаѓа дейін созылѓан жедел ‰рдіс созылмалы т‰рге ауысуы м‰мкін.

Созылмалы гранулирленген периодонтит. ‡рдістіњ морфологиясы тістіњ ќатты тіндерініњ (цемент, дентин) ќарќынды сорылуымен, тіс альвеоласы ќабырѓасыныњ ќыртысты пластинкасыныњ жєне с‰йектіњ борпылдаќ тінініњ сорылуына алып келетін грануляционды тінніњ кµбеюімен сипатталады. Рентгенограммада заќымданѓан т‰бірдіњ жоѓарѓы жаѓындаѓы ќалыпты периодонтальды сањылаудыњ бейнесі кµрінбейді, тіс альвеоласыныњ ќыртысты пластинкасы б±зылады. Т‰бірдіњ жоѓарѓы жаѓында д±рыс емес пішінді, шеттері тегіс айќын емес с‰йек тінініњ деструкция ошаѓы аныќталады.

Созылмалы гранулематозды периодонтит. Морфологиялыќ ерекшелігіне байланысты гранулематозды периодонтитте тіс гранулемасын, к‰рделі тіс гранулемасын жєне кистогранулеманы ажыратады. Рентгенограммада тістіњ жоѓарѓы жаѓында сопаќша немесе дµњгелек пішінді шеттері тегіс кейде шеттері склерозданѓан аѓарѓан ошаќ аныќталынады, б±л аймаќтаѓы т‰бірдіњ ќыртысты пластинкасыныњ б±зылысы болады. Кейде гиперцементоз дамиды да жоѓарѓы ±шы булавовидную тєрізді пішінді болады. Рентгенологиялыќ жай гранулеманы кистогранулемадан ажырату µте ќиын. Біраќ деструкция ошаѓыныњ кµлемі 1 см ‰лкен болса, ол кистогранулеманыњ бар екенін білдіреді.

Созылмалы фиброзды периодонтит. Єрт‰рлі перидонтиттен кейін жєне жедел перидонтиттіњ аќыр соњы болып табылады, тіске ±заќ уаќыт жараќаттыќ себеп єсер еткен кезде де дамуы м‰мкін. ¤німді реакциялардыњ єсерінен периодонт ќалыњ талшыќты ќ±рылымды тыртыќты тінге алмасады; периодонттыњ ќалыњдауы ж‰реді, тістіњ жоѓарѓы беткейінде жєне жоѓарѓы жаќтарында цементтіњ кµптеп т‰зілуі болады.

Рентгенограммада т‰бірдіњ жоѓарѓы жаѓында периодонтальды сањылаудыњ кењеюі болады. Тіс альвеоласыныњ жалѓастырушы пластинкасында µзгеріс болмайды, ол кейде склерозданады. Т‰бірдіњ жоѓарѓы жаѓы гиперцементоздыњ єсерінен ќалыњдайды.

Жаќ – бет аймаѓыныњ туа жєне ж‰ре пайда болѓан µзгерістерін рентгенологиялыќ зерттеу.

Жаќ-бет аймаѓыныњ µзгерістері пішінініњ, кµлемініњ жєне басќа да жекелеген компоненттерініњ ќарым-ќатынасына байланысты болады. Олар туа пайда болѓан (хромосомды аурулар, іштегі ±рыќќа терратогенді факторлар єсерінен) жєне ж‰ре пайда болѓан (бала кезінде µткерген аурулардан кейін, жараќаттар, сєулемен емдеу, эндокринді жєне зат алмасу б±зылыстары кезінде жєне т.б.) болуы м‰мкін.

Жіктелуі:

• жаќтыњ барлыќ немесе жекелеген бµліктерініњ ±лѓаюы (жоѓарѓы немесе тµменгі) – макрогнатия;

• жаќтыњ барлыќ немесе жекелеген бµліктерініњ кішіреюі (жоѓарѓы немесе тµменгі) – микрогнатия;

• бас ќањќасы негізімен ќарастырѓанда жаќтыњ д±рыс орналаспауы – сагитальды, вертикальды немесе трансверзальды баѓыттарда ыѓысу;

жоѓардаѓы µзгерістердіњ барлыѓыныњ болуы.

Оқытудың және үйретудің әдістері: талдау, жағдайлық есептер.

Әдебиеттер

негізгі:

11. Линденбратен Л.Д., Королюк И.П. Медицинская рентгенология и радиология: Москва. 2000 г.

12. Шехтер И.А. Рентгенологический атлас зубов и челюстей в норме и патологии. Москва. 1968г.

қосымша:

26. Общее руководство по радиологии I-II части. Серия по медицинской визуализации 1995г. С.263-298.

27. Милько В.И. Рентгенология. «Вища школа», 1983г. С.178-198.

28. Розенштраух Л.С., Рыбакова Н.И., Виннер М.Г. Рентгенодиагностика заболеваний органов дыхания. Москва « Медицина» 1978 г. С. 9-52.

29. В.Н. Артюшков. Атлас рентгенодиагностических схем сердца в норме и патологии. Москва «Медицина» 1968 г.

30. С.А. Рейнберг, Рентгенодиагностика заболеваний костей и суставов. 2 тома, Москва. «Медицина» 1964 г.

Бақылау

1. Назовите рентгенологические признаки острого и хронического остеомиелита челюстей, поражения пульпы, верхушечного периодонтита.

2. Перечислить рентгенологические признаки заболеваний челюстных костей, протекающих с уменьшением количества костного вещества;

3. Перечислить рентгенологические признаки заболеваний челюстных костей, протекающих с увеличением количества костного вещества;

4. Назовите рентгенологические признаки секвестрации;

5. Назовите типы периостальных реакций в нижней челюсти.

Типтік тестлер:

?

Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Пародонтты тексеруге болатын рентгенлогиялық зертту тәсілдері:

- ауызішілік жанаспалы рентгенография

- панорамды рентгенография

- ауыз ішілік тістеу рентгенографиясы

- интерпроксимальді рентгенография

- экстраоральді рентгенография

?

Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Пародонтты тексеруге тағайындалмайтын рентгенологилық зерттеу тәсілдері

- ауызішілік жанаспалы рентгенография

- КТ

- ауыз ішілік тістеу рентгенографиясы

- интерпроксимальді рентгенография

- экстраоральді рентгенография

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Төменде көрсетілген пародонттың қайсы ауруында жақтың альвеолярлы өсіндісінің өзгерісі рентгенологиялық көрінбейді:

- дифузды жайылмалы пародонтит

- локальді пародонтит

- гингивит

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Пародонтиттің қай кезеңінде тісаралық перде ұзындығы тіс түбірі ұзындығынан 2/1 есе кішірейеді және рентгенологиялық көрінеді:

- бастапқы

- бірінші

-екінші

- үшінші

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Пародонтиттің қай кезеңінде тісаралық перде ұзындығы тіс түбірі ұзындығынан 2/3 есе кішірейеді және рентгенологиялық көрінеді:

- бастапқы

- бірінші

-екінші

- үшінші

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Пародонтиттің қай кезеңінде тісаралық перде ұзындығы тіс түбірі ұзындығынан 1/3 есе кішірейеді және рентгенологиялық көрінеді:

- бастапқы

- бірінші

-екінші

- үшінші

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Келесі рентгенологиялық сурет пародонтиттің қай сатысына сай келеді. Панорамды рентгенограммада тіс аралық перделер жоқ, тіс түбірлері жалаңаштанған, 7-алға қисайған, 7-тістің терең кариесі.

- бастапқы

- бірінші

-екінші

- үшінші

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Келесі рентгенологиялық сурет пародонтиттің қай сатысына сай келеді. Тіс аралық перденің ұзындығы түбірдің 1/3 бөлігіне дейін кішірейген, 5-тіс доғаның сыртында.

- бастапқы

- бірінші

-екінші

- үшінші

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Келесі рентгенологиялық сурет пародонтиттің қай сатысына сай келеді. Жекелеген адентия-тіс қатарында уақытша 5-тіс сақталған, 6-тістің сауытының терең кариесі, тіс аралық перденің ұзындығы тіс түбірінің ұзындығынан ½ есе кішірейген.

- бастапқы

- бірінші

-екінші

- үшінші

?

Дұрыс жауапты табыңыз. Келесі рентгенологиялық сурет пародонтиттің қай сатысына сай келеді. Ауыз ішілік жанаспалы рентгенографияда 7,6,5,тістер. 6-7 тістер арасындағы пломба салбырап тұр, остеопароз және тіс аралық перденің ұзындығы кішірейген.

- пародонтоз

- локальді пародонтит

- диффузды жайылмалы пародонтит

- пародонтолиз

Ф КГМУ 4/3-04/01

ИП № 6 УМС при КазГМА от 14 июня 2007 г.