Тістер мен жаќтардыњ рентгенограммасын оќуѓа арналѓан єдістемелік н±сќаулар.

Тістер мен жаќтардыњ рентгенограммасын оќу суретті жалпы ќараудан басталады. Сонымен ќатар зерттелу аймаѓы аныќталып, рентгенограмманыњ сапасына баѓа беріледі.

Зерттелген аймаќ рентгенограммада жаќтыњ кµлењкелік суреті бойынша, тіс т‰бірлерініњ саны, кµлемі бойынша коронкалардыњ пішіні бойынша маркировкамен белгіленеді. Тіс рентгенограммасында жоѓарѓы жаќ с‰йекті ќ±рылысы ±саќ т‰йіршікті бейнеде болады. Єдетте м±рын жєне гайморова ќойнаулары кµрініп т±рады. Тіс рентгенограммасында тµменгі жаќ с‰йекті ќ±рылысы ірі т‰йіршікті, с‰йек торшалары кµлделењ баѓытта орналасќан бейнеде болады. Жиі тµменгі жаќ каналы кµрініп т±рады. Тіс-жаќ ж‰йесініњ оњ жєне сол жаќ жартысы рентгенограммадаѓы маркировка бойынша аныќталады. Рентгенограммадаѓы маркировка оњ жаќ ‰шін «О», сол жаќ ‰шін «С» єріптерімен, ал тістер – жалпы ќабылданѓан формула бойынша белгіленеді.

Ересек адамдарда:

оњ 87654321 12345678 сол

жаќ 87654321 12345678 жаќ

балаларда:

оњ V IV III II I I II III IV V сол

жаќ V IV III II I I II III IV V жаќ

Рентгенограммада бізді ќызыќтыратын барлыќ анатомиялыќ аймаќ т‰скен болса, ал оныњ кµлењкелік суреті айќын жєне контрасты болѓан кезде сапалы деп есептелінеді. Контрастлыќ деп рентгенограммада кµлењке, жартылай кµлењке жєне аѓарулар болѓан кезде айтылады. Бейненіњ айќындылыѓы кµлењкелер, жартылай кµлењкелер жєне аѓарулар арасындаѓы шекармен сипатталады.

Зерттелетін аймаќты жєне рентгенограмманыњ сапасын аныќтаѓаннан кейін суретті т‰пкілікті оќуѓа кіріседі. Рентгенограмманы т‰пкілікті талдап оќыѓан кезде тістердіњ саны мен сипатына (с‰т, т±раќты тістер) жєне тіс ќатары науќастыњ жасына сєйкес келеді ма екені аныќталады. Єрбір тістіњ т‰бірін, мойынын, тіс ќабыныњ, альвеолярлы µсіндініњ борпылдаќ затыныњ жєне альвеолярлы шеттерініњ жаѓдайы аныќталады. Ауыздан тыс рентгенограммадан сонымен ќатар, жаќтыњ с‰йекті ќ±рылымын, кµлемін, пішінін, самай-жаќ буыныныњ жаѓдайын жєне ж±мсаќ тіндерді аныќтайды.

Тіс ќабын ќараѓан кезде олардыњ пішіні мен бейнесіне кµњіл бµлінеді. Тіс ќабында дефект табылѓан кезде олардыњ кµлемі, орналасуы жєне терењдігі, пульпозды камерамен байланысыныњ бар немесе жоќтыѓы аныќталады. Егер тіс пломбирленген болса, пломбыныњ ќуыс ќабырѓасына жабысу дєрежесін жєне ќызыл иектіњ ж±мсаќ тіндеріне тиісіп т±рѓан т±рмаѓандыѓы сипатталады. Дєл осылай тіс мойыныныњ жаѓдайы сипатталады. Тіс т‰бірін ќараѓан кезде олардыњ саны, пішіні, кµлемі жєне оррналасуы талданады. Т‰бір каналы мен т‰бір ±шыныњ жаѓдайы аныќталады (онда резорбция бар ма жоќ па екені). Егер сурет пломбировка жасалѓаннан кейін т‰сірілсе, онда ќуыс пломболыќ затпен толыќ толтырылѓандыѓын, жоѓарѓы тесіктен шыѓып т±р ма жоќ па екені аныќталады.

Периодонт, тіс орныныњ компактылы пластинкасыныњ, альвеолярлы µсіндініњ борпылдаќ заты жєне альвеолярлы шеті тістердіњ жєне тіс орны компактлі пластинкасыныњ арасындаѓы аѓару сызыѓыныњ ±заќтыѓы, кµлемі, шеті баѓаланады.

Жаќтыњ рентгенограммасында жаќтыњ асимметриясына жєне деформациясына, сыныќтыњ бар немесе жоќтыѓына, деструкция немесе склерозды ошаќтарѓа, с‰йек ќ±рылымыныњ ќ±рылысына, бµтен денеге, тіс аппаратыныњ жаѓдайына кµњіл бµлу керек.

Самай-жаќ буыныныњ рентгенограммасын оќыѓан кезде с‰йектердіњ буын беттік соњдарыныњ жаѓдайына, олардыњ пішініне, бейнесіне, рентгендік буын ќуысына кµњіл бµлген жµн.

Жаќтыњ жєне тістіњ панорамды рентгенограммасында ауыз ішілік т‰сірулерде м‰лдем кµрінбейтін немесе нашар кµрінетін кµптеген бµлшектерді ажыратуѓа болады: ќан тамырлар каналы, перидонтальды сањылаулар аймаѓындаѓы кортикальды пластинканы, с‰йек тінініњ тыѓыздануын жєне ыдырау ошаќтарын, альвеола аралыќ µсінділерді жєне т.б.