Тіс жєне жаќ рентгенограммаларын оќуѓа арналѓан єдістемелік н±сќаулар.
Тіс жєне жаќ рентгенограммаларын оќуды жалпы ќараудан бастаѓан д±рыс. Сонымен бірге зерттелеген аймаќ аныќталып, рентгенограммалардыњ сапасына баѓа беріледі.
Зерттелген аймаќ рентгенограммада жаќтыњ кµлењкелік суреті бойынша, тіс т‰бірі бойынша, тістердіњ саны жєне кµлемі бойынша маркировкамен белгіленеді. Тіс рентгенограммасында жоѓарѓы жаќ с‰йекті ќ±рылымы ±саќ т‰йіршікті суретті болып кµрінеді. М±рын жєне гаймор ќойнаулары кµрінеді. Тіс рентгенограммасында тµменгі жаќ с‰йекті ќ±рылымы ірі т‰йіршікті болып кµрпінеді, с‰йек торшалары кµлделењ орналасады. Жиі тµменгі жаќ каналы кµрінеді. Тіс-жаќ ж‰йесініњ оњ жєне сол жаќ жартысы рентгенограммада маркировка бойынша аныќталады. Маркировка рентгенограммада «О» оњ жаќ ‰шін жєне «С» сол жаќ ‰шін, єріптерімен белгіленеді, ал тістер – жалпы ќабылданѓан формула бойынша.
Ересек адамдарда:
оњ
87654321 12345678 сол
жаќ
87654321 12345678 жаќ
балаларда:
оњ V IV III II I I II III IV V сол
жаќ V IV III II I I II III IV V жаќ
Рентгенограммада бізді ќызыќтыратын барлыќ анатомиялыќ аймаќ т‰скен болса, ал оныњ кµлењкелік суреті айќын жєне контрасты болѓан кезде сапалы деп есептелінеді. Контрастлыќ деп рентгенограммада кµлењке, жартылай кµлењке жєне аѓарулар болѓан кезде айтылады. Бейненіњ айќындылыѓы кµлењкелер, жартылай кµлењкелер жєне аѓарулар арасындаѓы шекармен сипатталады.
Зерттелетін аймаќты жєне рентгенограмманыњ сапасын аныќтаѓаннан кейін суретті т‰пкілікті оќуѓа кіріседі. Рентгенограмманы т‰пкілікті талдап оќыѓан кезде тістердіњ саны мен сипатына (с‰т, т±раќты тістер) жєне тіс ќатары науќастыњ жасына сєйкес келеді ма екені аныќталады. Єрбір тістіњ т‰бірін, мойынын, тіс ќабыныњ, альвеолярлы µсіндініњ борпылдаќ затыныњ жєне альвеолярлы шеттерініњ жаѓдайы аныќталады. Ауыздан тыс рентгенограммадан сонымен ќатар, жаќтыњ с‰йекті ќ±рылымын, кµлемін, пішінін, самай-жаќ буыныныњ жаѓдайын жєне ж±мсаќ тіндерді аныќтайды.
Тіс ќабын ќараѓан кезде олардыњ пішіні мен бейнесіне кµњіл бµлінеді. Тіс ќабында дефект табылѓан кезде олардыњ кµлемі, орналасуы жєне терењдігі, пульпозды камерамен байланысыныњ бар немесе жоќтыѓы аныќталады. Егер тіс пломбирленген болса, пломбыныњ ќуыс ќабырѓасына жабысу дєрежесін жєне ќызыл иектіњ ж±мсаќ тіндеріне тиісіп т±рѓан т±рмаѓандыѓы сипатталады. Дєл осылай тіс мойыныныњ жаѓдайы сипатталады. Тіс т‰бірін ќараѓан кезде олардыњ саны, пішіні, кµлемі жєне оррналасуы талданады. Т‰бір каналы мен т‰бір ±шыныњ жаѓдайы аныќталады (онда резорбция бар ма жоќ па екені). Егер сурет пломбировка жасалѓаннан кейін т‰сірілсе, онда ќуыс пломболыќ затпен толыќ толтырылѓандыѓын, жоѓарѓы тесіктен шыѓып т±р ма жоќ па екені аныќталады.
Периодонт, тіс орныныњ компактылы пластинкасыныњ, альвеолярлы µсіндініњ борпылдаќ заты жєне альвеолярлы шеті тістердіњ жєне тіс орны компактлі пластинкасыныњ арасындаѓы аѓару сызыѓыныњ ±заќтыѓы, кµлемі, шеті баѓаланады.
Жаќтыњ рентгенограммасында жаќтыњ асимметриясына жєне деформациясына, сыныќтыњ бар немесе жоќтыѓына, деструкция немесе склерозды ошаќтарѓа, с‰йек ќ±рылымыныњ ќ±рылысына, бµтен денеге, тіс аппаратыныњ жаѓдайына кµњіл бµлу керек.
Самай-жаќ буыныныњ рентгенограммасын оќыѓан кезде с‰йектердіњ буын беттік соњдарыныњ жаѓдайына, олардыњ пішініне, бейнесіне, рентгендік буын ќуысына кµњіл бµлген жµн.
Жаќтыњ жєне тістіњ панорамды рентгенограммасында ауыз ішілік т‰сірулерде м‰лдем кµрінбейтін немесе нашар кµрінетін кµптеген бµлшектерді ажыратуѓа болады: ќан тамырлар каналы, перидонтальды сањылаулар аймаѓындаѓы кортикальды пластинканы, с‰йек тінініњ тыѓыздануын жєне ыдырау ошаќтарын, альвеола аралыќ µсінділерді жєне т.б.
Оқытудың және үйретудің әдістері: талдау, жағдайлық есептер.
Әдебиеттер
негізгі:
Линденбратен Л.Д., Королюк И.П. Медицинская рентгенология и радиология: Москва. 2000 г.
Шехтер И.А. Рентгенологический атлас зубов и челюстей в норме и патологии. Москва. 1968г.
қосымша:
Общее руководство по радиологии I-II части. Серия по медицинской визуализации 1995г. С.263-298.
Милько В.И. Рентгенология. «Вища школа», 1983г. С.178-198.
Розенштраух Л.С., Рыбакова Н.И., Виннер М.Г. Рентгенодиагностика заболеваний органов дыхания. Москва « Медицина» 1978 г. С. 9-52.
В.Н. Артюшков. Атлас рентгенодиагностических схем сердца в норме и патологии. Москва «Медицина» 1968 г.
С.А. Рейнберг, Рентгенодиагностика заболеваний костей и суставов. 2 тома, Москва. «Медицина» 1964 г.
Бақылау
Стоматологиядаѓы негізгі жєне арнайы рентгенологиялыќ зерттеу єдістері;
Тістердіњ, жаќтыњ, бас ќањќасыныњ панорамды, ауыз ішілік жєне ауыздан тыс рентгенологиялыќ зерттеу єдістері;
Стоматологиядаѓы томография, ортопантомография, контрасты зерттеу єдістері, КТ жєне МРТ ;
Типтік тестлер:
?
Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Ауыз ішілік зерттеу әдістеріне жатпайды:
- панораммды рентгенография
- панораммды томография
- телерентгенография
- паралельді сәулелермен рентгенография
- жанаспалы рентгенография
?
Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Ауыз ішілік зерттеу әдістеріне жатады:
- панорамды рентгенография
- панорамды томография
- телерентгенография
- паралельді сәулелермен рентгенография
- жанаспалы рентгенография
?
Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Ауыздан тыс зерттеу әдістеріне жатады:
- панорамды рентгенография
- панорамды томография
- телерентгенография
- паралельді сәулелермен рентгенография
- жанаспалы рентгенография
?
Дұрыс жауапты табыңыз. Төмендегі әідістердің қайсысы ауыз ішілік зерттеу әдістеріне жатады?
- рентгеноскопия
- рентгенография
- томография
- интерпроксимальді рентгенография
- КРТ
?
Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Ауыздан тыс зерттеу әдістеріне жатады:
- рентгеноскопия
- рентгенография
- томография
- интерпроксимальді рентгенография
- КРТ
?
Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз:Көрсетілген әдістердің қайсысы ауыз ішілікке жатпайды:
- рентгеноскопия
- рентгенография
- томография
- интерпроксимальді рентгенография
- КРТ
?
Дұрыс жауапты табыңыз: Зерттеудің қабатты тәсіліне жатады:
- экстроаральді рентгенография
- панорамды томография
- ауыз ішілік жанаспалы рентгенография
- телеренгтгенография
- панорамды рентгенография
?
Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз: Зерттеудің қабатты емес тәсіліне жатады
- экстроаральді рентгенография
- панорамды томография
- ауыз ішілік жанаспалы рентгенография
- телеренгтгенография
- панорамды рентгенография
?
Дұрыс жауапты табыңыз: Зерттеудің контрасты әдісін көрсет
- экстроаральді рентгенография
- ұзынан томография
- сиалография
- КРТ
- тістесу рентгенографиясы
?
Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз: Зерттеудің контрасты емес әдісін көрсет:
- экстроаральді рентгенография
- ұзынан томография
- сиалография
- КРТ
- тістесу рентгенографиясы
Ф КГМУ 4/3-04/01
ИП № 6 УМС при КазГМА от 14 июня 2007 г.