Қарағанды мемлекеттік медицина университеті Визуалды диагностика кафедрасы Тәжрибелік сабақтарға арналған әдістемелік нұсқаулар

Тақырыбы: «Самай-төменгі жақ буынының визуалді диагностикасы»

Пән Визуалды диагностика

Мамандық 5В 130200 «Стоматология»

Курс екінші

Құрастырған Г.А.Жолдыбаева

Қарағанды 2011

Тақырыбы: Самай-төменгі жақ буынының визуалді диагностикасы.

Мақсаты:

Студент білуі керек:

Сєулелік диагностиканыњ жања тєсілдерін білу: КТ, МРТ, УДЗ;
Рентгенограммадаѓы суретте бейнеленген барлыќ анатомиялыќ т‰зілістерді білу;
Жаќ-бет аймаѓыныњ, самай-тµменг жаќ буыныныњ ќалыпты с‰йектік ќ±рылымыныњ рентгеноанатомиясын білу;
Жаќ-бет аймаѓы ісіктерініњ рентгеносемиотикасын білу.

Студент істей білуі керек:

Рентгенограммадаѓы суретте бейнеленген барлыќ анатомиялыќ т‰зілістерді аныќтай білу;
Рентгенограммадаѓы кµлењкелер мен аѓаруларды ажырата білу, кµлењкелердіњ ќарќындылыѓын аныќтау;
Зерттеуге кµрсеткішті аныќтай білу;
Бет-жаќ аймаѓы ауруларыныњ жалпы рентгенологиялыќ симптомдарын таратып айта білу.

Оқытудың міндеттері: Самай-төменгі жақ ауруларының визуальді диагностикасы туралы мағұлымат беру, алған білімдері мен дағдыларын нығайта түсу.

Тақырыптың негізгі сұрақтары

Самай-тµменгі жаќ буыны

Самай-тµменгі жаќ буыны – байлам қосылысы, ол самай сүйегінің төменгі жақтық буын беткейі ойығы мен өсіндіден құралған, 15 – 17 жаста толыќ ќалыптасады. Жоѓарѓы жєне тµменгі бµлімдеріндегі ќосылып т±рѓан беткейлер шеміршекті буын дискісімен бµлініп т±рады. Трабекулярлы борпылдаќ с‰йек затынан ќ±ралѓан шеткі бастары бойынша жалѓастырушы ќыртысты пластинка µтеді. Оныњ артќы жєне алдыњѓы бµлімдеріндегі ќалыњдыѓы 0,75 – 1,5 мм, ал жоѓарѓыи беткейі 0,5 – 1 мм.

Тµменгі жаќ ойысын жауып т±ратын сыртќы ќабаты єрт‰рлі бµлімдерінде єрт‰рлі болады. Артќы бµлімдерінде сыртќы ќабат самай с‰йегі пирамидасыныњ кµлењкесімен ќабаттасып жатады. Сыртќы ќабаты буын ойысыныњ орталыќ бµлігінде ж±ќа болып келеді, ол алѓа ќарай артќы тµмпешіктіњ ќыртысты ќабатына ауысады. Тµменгі жаќ ойысыныњ артќы бµлігініњ ортасында тасты-дабылды (глазерова) сањылауы кµрінеді, ол сыртќы есту жолына ќарай баѓытталып жатады. Б±л сањылау ойыстыњ сыртќы жєне ішкі буын бµлікшелерініњ арасындаѓы баѓдар болып саналады.

Сыртќы есту жолы самай с‰йегі пирамидасыныњ тасты бµлігінен айќын д±рыс емес дµњгелек пішінді аѓарып кµрінеді, диаметрі 0,8 – 2 см.

Томограмманы талдау жєне буынныњ єрт‰рлі бµлімдерін µлшеу маќсатында оларды калькаѓа сызады. Ол ‰шін буын тµмпешігініњ тµменгі шеті мен сыртќы есту жолын ќосатын жерден сызыќ ж‰ргізеді, осы сызыќтан буын ойысыныњ жоѓарѓы н‰ктесіне перпендикуляр т‰сіреді. Кµлделењ сызыќ пен перпендикулярдыњ ќиылысќан жерінде 45 градус б±рыштап таѓы да екі сызыќ ж‰ргіземіз. Буын тµмпешігі мен буын басыныњ алдыњѓы беткейініњ арасындаѓы буын сањылауыныњ ені сањылаудыњ алдыњѓы бµлімі болып саналады, буын ойысыныњ т‰бі мен буын басыныњ жоѓарѓы беткейініњ арасындаѓы сањылау – сањылаудыњ жоѓарѓы бµлімі, ал буын басыныњ артќы беткейі мен буын ойсыныњ артќы бµлімініњ арасындаѓы сањылау – буын сањылауыныњ артќы бµлімі болып саналады.

Инволютивті µзгерістер шеміршектіњ ескіріп, буын ќызыметініњ б±зылысына, артыќ с‰йекті µсінділердіњ пайда болуына жєне остеопороздыњ єсерінен ќыртысты пластинканыњ айќын кµрінуіне алып келеді.

Оқытудың және үйретудің әдістері: талдау, жағдайлық есептер.

Әдебиеттер

негізгі:

Линденбратен Л.Д., Королюк И.П. Медицинская рентгенология и радиология: Москва. 2000 г.
Шехтер И.А. Рентгенологический атлас зубов и челюстей в норме и патологии. Москва. 1968г.

қосымша:

Общее руководство по радиологии I-II части. Серия по медицинской визуализации 1995г. С.263-298.
Милько В.И. Рентгенология. «Вища школа», 1983г. С.178-198.
Розенштраух Л.С., Рыбакова Н.И., Виннер М.Г. Рентгенодиагностика заболеваний органов дыхания. Москва « Медицина» 1978 г. С. 9-52.
В.Н. Артюшков. Атлас рентгенодиагностических схем сердца в норме и патологии. Москва «Медицина» 1968 г.
С.А. Рейнберг, Рентгенодиагностика заболеваний костей и суставов. 2 тома, Москва. «Медицина» 1964 г.

Бақылау

Жаќ-бет аймаѓы жараќаттарыныњ, самай-тµменгі жаќ буыны ауруларыныњ негізгі сєулелік зерттеу єдістерін атањыз.
Жаќ-бет аймаѓы жараќаттарыныњ, самай-тµменгі жаќ буыны ауруларыныњ арнайы сєулелік зерттеу єдістерін атањыз.
Рентгенограммада аѓарып кµрінетін с‰йек ќ±рылымы б±зылыстарын атањыз.
Рентгенограммада ќарайып кµрінетін с‰йек ќ±рылымы б±зылыстарын

атањыз.

Типтік тестлер:

Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Төменгі жақтың жарақатануында кезінде маңдай мұрын проекциясында тікелей рентгенограммасы нені көрсете алады:

- төменгі жақтың сынығын

- бет сүйегінің сынығын

- бас сүйегінің жабынды сүйектерінің сынығын

- тіс ұяшықтарының жағыдайын

- бет сүйектерінің клинкалық аз білінетін сынықтарын

Дұрыс жауаптарды біріктіріңіз. Төменгі жақтың сынығы аймағында тістер мен кортикальді пластинкалардың альвеолярлы бөлігінің жағыдайын білу үшін маңдай мұрын проекциясында тікелей рентгенограммасына қандай зерттеу тәсілін қосу керек?: