Туберкулез кеселін топқа бөлу

Туберкулез кеселі өкпені жиі жарақаттайды. 1965 жылғы топтау бойынша мынадай топқа бөлінеді. А.Өкпе бездерінің жайылып қабынуы (Инфилтративный бронхоаденит) Өкпенің түбірінің көлеңкесі үлкейеді, құрамы көрінбейді. Көлеңкенің қоюлығы бір тегіс, орта дәрежелі қоюлықта болып келеді. Көлеңкенің шеттері түбірдің аумағынан шығып өкпеге жайылады. Шеттері анық көрінбейді.

Өкпе түбірі бездерінің ісініп, үлкеюі басқа да дерттерде кездеседі. Егер орталық көлеңкенің кеңеюі, туберкулез кеселінің клиникалық белгілерімен қабаттасып келсе ғана ,оны туберкулез кеселінің әсері екенін айта аламыз. Лимфогранулематоз Оның туберкулезден өзгешелігі, өкпе түбірінің бездері екі жақта бірдей жарақаттанады, қосымша шеткері жатқан терінің астындағы бездерде үлкейіп , қатайып жарақаттанады. Бездер маңайындағы тінге жабысып өспейді. Тері ашып, дуылдайды, ет қызуы бірде көтеріліп ,бірде қалыпты жағдайда болады. Кеуде ауырады.

Орталық қатерлі ісік

Өкпе түбірінің көлеңкесі бірте-бірте үлкейеді ,өкпенің бөлігі, бөлшегі қосымша зақымдалады. Көлеңке орта дәрежелі қоюлықта жиі болады , шеттері белгісіз ,шашыранды болып келеді. Дерттің түрін анықтауда, негізгі тәсілдің бірі болып бронхоскопия тәсілі саналады. Саркоидоз Саркоидоз өкпе бездерін екі жақта бірдей зақымдайды және терінің астындағы шеткері жатқан бездер де үлкейіп, қатаяды, жиі жарақаттанатыны –бронхтың маңайындағы бездер. Олардың маңайындағы тіндер қабынбайды.Туберкулез кеселінің қоздырғышын анықтайтын арнайы реакция(Пирке , Манту) оның жоқ екенін көрсетеді.

Лимфосаркома

Бұл дерт кезінде кеуде өте қатты ауырады, ентігеді. Өршеленген ұзақ жөтел пайда болады. Сырқат адам жылдам жүдейді. Өкпедегі бездердің үлкейуімен қоса шеткері жатқан ,тері астындағы бездер де жарақаттанады. Пирке ,манту реакциялары туберкулез кеселінің жоқ екендігін дәлелдейді.

Туберкулез кеселінің ағзаға жайылып , бүршіктеніп тарайтын түрі (миллиарлы түрі)

Дерттің бұл түрі жедел басталып адамның хал –ахуалын өте төмендетіп жібереді.Ет қызуы көтеріледі. Туберкулез қоздырғышы қан арқылы тарап, токсинімен бүкіл денені уландырады. Рентген суретінде:

1. Екі жақтағы өкпеде бірдей секпілденген ұсақ көлеңкелер көрінеді;

2. Жаңа пайда болған секпілденген көлеңкелер қоюлығы жағынан нәзік, аумағы жағынан бір келкі болып келеді.; кейінірек бірі мен бірі қосылып аумағы жағынан әрқалай болуы мүмкін;

3. Өкпе түбірінің құрамы көрінбейді; көлемі өсіп, қоюлығы жағынан орта дәрежелі қоюлықтағы көлеңке береді. Шеттері анық емес.

Ем қонған кезінде: 1) Біржола дақсыз тарап кетеді; 2)Дәнекер ет өсіп бронхтар түтік (цилиндрическая бронхоэктазия), қалта(мешотчатая бронхоэктазия) тәрізді кеңиді; 3(Туберкулез ошақтары(бүршіктері) тұзданады. Ем қонбаса ,не дұрыс емделмесе туберкулез бүршіктері ыдырап, өкпенің тесілуі мүмкін (кавернозная форма).Бұл қуыстардың қабырғалары әдетте жұқа болып келеді.Бұл көбіне асқынбай жайлы өтеді.Туберкулез ошақтары ұсақ(2-3мм),орташа(8-10мм),не үлкен болуы мүмкін(10-12мм).Тарау жағынан жиі өкпенің бір жағында,ал қан тамырлары арқылы тараса туберкулез ошақтары өкпенің екі жағында да болады.Рентген суретінде туберкулез бүршіктері секпілденген көлеңке береді.Көлеңкелер нәзік не қою болуы мүмкін.Нәзік (сұйық)көлеңкелердің шеттері анық емес, ал қою көлеңкелі секпілдердің шеттері анық,шектелген болып келеді.Дерт созылмалы болса, онда секпілденген көлеңкелердің қоюлығы дерттің кезеңіне байланысты әрқалай.Жаңа пайда болған ошақтар нәзік,ал ескіргендері(тұз сіңіп, қалыңдап,қатайғандары)қою көлеңкелер береді.Сіңген тұз ыдырап ошақтар бірі мен бірі қосылып жайылып кетуі мүмкін.Дерттің асқынуы үдей түссе пайда болған көлеңке ыдырап тесіледі де,қалың қабырғалы қуысқа айналады(каверна).

Өкпенің алабұлттанып сопақтанып, доңғаланып қабынуы.

Туберкулез кеселінің бұл түрі бұршақтың көлеміндей,не жаңғақтың үлкендігіндей көлеңке болып келеді.Қоюлығы орта дәрежелі,не нәзік(көлеміне байланысты) шеттері анық не толық әйгіленбейді.Кейбір кезде пішінсіз болуы да мүмкін.Көлеңке ыдырай бастаса,ортасында бұжырланған ашық жер көрінеді.Сүйтіп көлеңкенің арасында қуыс пайда болады.Кейбір кезде қабынған жер өкпенің бөлшегіне,тіпті бөлігіне жайылады. Бұл көлеңкелердің қоюлығы жиі орта дәрежелі болып келеді де, шеттері жайылып дұрыс анықталмайды.Көбіне бұндай көлеңкелер ыдырап тесіледі де қалың қабырғалы қуыстар пайда болады.