- •Тоғызбаева қ.Қ.
- •Өндірісті өнекәсіптің жеке салалар мен ауыл шаруашылығындағы еңбек гигиенасы Алматы-2015
- •9. Химия өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы
- •10. Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы.. .
- •11. Микробиология өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы... ........................................................................................... 139
- •12. Бейнетерминалдардағы еңбек гигиенасы ..... 145
- •14. Өндірістің жеке салалары мен ауыл шаруашылығыныңгигиенасы............................................ 199
- •Еңбек гигиенасы 01.10.15
- •Сурет. Республикадағы Еңбек медицина қызметінің функционалдық моделі
- •Жер асты әдісімен пайдалы қазбаны алу.
- •Жұмысшылардың еңбек жағдайы мен аурушаңдығы
- •Салыстырмалы ылғалдылық
- •Қоршаған ортаның зиянды газдармен ластануы
- •Қоршаған ортаның шаңмен ластануы
- •Сауықтыру шаралары
- •Бұрғылау кезіндегі шаңмен күресу жұмыстары
- •Құрғақ шаң ұстағыштар
- •Қопару және тиеу- түсіру жұмыстарындағы шаңмен күресу
- •Тиеу және түсіру кезіндегі суландыру
- •Жер асты өндіру жұмыстары кезіндегі желдету
- •Шаңнан қорғанудағы жеке бас қорғаныс құралдары
- •Өндірістік үдерісті механикаландыру және ұтымды ету үшін қолданылатын шаралар
- •Жерасты өндіру жұмыстарындағы жарықтандыру
- •Тау кен жұмыстарында жұмысшылардың арнайы киімі мен арнайы аяқ киімі
- •Санитарлы – медициналық шаралар
- •Көмір өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Көмірді жер астынан алу әдістері
- •Көмір өндіру технологиясы
- •Жерасты рудаларын алу тәсілдері
- •Руданы қазу технологиясы
- •Еңбек жағдайларының сипаты
- •Жұмысшылар аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Металлургтер аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Түсті металлургиядағы еңбек жағдайы
- •Алюминий өндірісіндегі еңбек гигиенасы
- •Глинозем өндірісіндегі еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары
- •1. Технологиялық:
- •2. Санитарлык –техникалық:
- •3. Құрылыстық-жоспарлы шаралар:
- •4. Емдік-профилактикалық, шаралар:
- •Алюминий өндірісі
- •Электролиз цехтарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық;
- •3. Медико-профилактикалық;
- •Қорғасын өндірісі
- •Кендерден қорғасынды алу технологиясы
- •Қорғасын алудың технологиялық үдерістерінің сызбасы
- •Қорғасын зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Жұмыс жағдайларын сауықтыру шаралары
- •2. Санитарлық-техникалық:
- •3.Емдік-профилактикалық;
- •Мыс металлургнясындағы еңбек гигиенасы
- •Мысты алудың технологиялық үдерістері
- •Мыс алу үшін қолданылатын материалдар
- •Мысты балқытудың физико-химиялық негіздері
- •1. Құрамында күкірті көп шихтаны күйдіру.
- •2.Штейн алуға балқыту.
- •Мыс балқыту зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық:
- •3. Емдік-профилактикалық;
- •Құрылыстық өнеркәсіптік материалдар және құрылыс өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Сауықтыру шаралары
- •Химия өндірісіндегі негізгі технологиялық процестер мен жабдықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химиялық өндіріс жұмысшыларының негізгі кәсіптік топтарының сипаттамасы
- •Химия өндірісіндегі негізгі кәсіптік зияндылықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химия өндірісінің кәсіптік зияндылықтарының жұмысшыларға әсері Организмге әсер ету дәрежесі бойынша барлық өнеркәсіптік улар 4 қауіптілік класына бөлінеді:
- •Химия өнеркәсібіндегі сауықтыру шараларының негізгі бағыттары
- •Химиялық өндірістің құрылысын салу және қайта құру кезіндегі сақтық санитариялық қадағалау
- •Санитарлық қорғаныс алаңы (сқа) және бас жоспарға қойылатын талаптар
- •Технологиялық үрдістер және жабдықтарға қойылатын гигиеналық талаптар
- •Химия өндіріс жұмысшыларына санитарлық-тұрмыстық қызмет көрсетуге қойылатын талаптар
- •Химиялық шикізат және дайын өнімдерді гигиеналық стандарттау
- •Химия өндірісіндегі жұмыс бөлмелердегі ауа сапасын бақылауды ұйымдастыру
- •Ауа сынамасын алу әдістері және сынаманы талдау
- •Ауа ортасының жағдайын бағалау
- •Санитарлық заңдылық және емдік-профилактикалық шаралар
- •Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы
- •Мұнай заттары мен мұнай құрамын гигиеналық маңызы
- •Мұнай өндірудегі технологиялық үдерістегі гигиеналық сипат
- •Мұнай өндіру кезіндегі еңбек жағдайы.
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары.
- •Теңіз астынан мұнай өндірудегі еңбек жағдайының ерекшелігі
- •Мұнай өңдеудегі еңбек жағдайы
- •Мұнайды өңдеу кезіндегі еңбек жағдайы
- •Метерологиялық жағдай
- •Сауықтыру шаралары
- •4. Өндірістік микроклимат ылғалдылықтың басым бөлінуімен сипатталады:
- •5.Өндірістік микроклимат ауаның төменгі температурасымен сипатталады:
- •Микроклимат және жылу алмасу
- •1. Оптималды микроклимат.
- •2. Өндірістік микроклимат конвекциялық жылудың бөлінуімен сипатталады:
- •Тыныс жолдары арқылы булану.
- •Өлшейтін кұралдарға қойылатын талаптар 3-Кесте
- •Метеожағдайды зерттеуді жүргізу реті
- •Микроклимат параметрлерін зерттеу әдістері
- •Ауа қозғалыс жылдамдығын анықтау.
- •Жылулық балансты есептеу.
- •Бейнетерминалдармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек гигиенасы
- •Көз зорығуы және жалпы зорығу
- •Көз тастаудың алмасуы
- •Қозғалу тыныштандырады және денені босатады
- •Күн жарығы көздерге нәр береді
- •Көздің қан айналымын күшейту
- •Көздерге арналған йога
- •Көзқарастың орнын ауыстыруы
- •Жаттығулар көзілдіріксіз жасалады
- •К өздерді айналдыру
- •Қиылыспалы қимылдар
- •Мидың оң жақ жарты шарын белсендіру
- •Бейнелерді бірлестіру бұзылыстарының себептері
- •Массаж және акупрессура
- •Тұжырым
- •«Компьютер» және балалар
- •Электрлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •Өртке қарсы қорғаныс
- •3.5. Компьютермен жұмыс істеу кезіндегі еңбек және демалыс тәртібі
- •Жұмыс ауысымының ұзақтығына, еңбек іс әрекетінің түріне және категориясына байланысты регламенттелген үзілістер уақыты
- •3.6. Дисплей тұтынушысының жұмыс орыны
- •Монитор
- •3.8. Вдт мен пэем-ын тұтынушыларына медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға қойылатын талаптар
- •Өндірістің жеке салалары және ауыл шаруашылығының еңбек гигиенасы
- •Егін шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Дәнді дақылдарды өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Қант қызылшасын өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Мақта шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Жылы жәй шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Пестицидтерді қолданудағы еңбек гигиенасы
- •Мал шаруашылығындағы еңбек жағдайы
- •57 Сурет Құстарды төсемсіз саңылаулы еденде күтіп-бағу
Химия өндіріс жұмысшыларына санитарлық-тұрмыстық қызмет көрсетуге қойылатын талаптар
Химия өндірісіндегі жұмысшыларға қызмет көрсетуге арналған бөлмелерге негізгі құрылыстық талаптар СНменЕ-ге сәйкес жобаларда көрсетіледі, ал санитарлық-гигиеналық талаптар және жеке арнайы құрылыстық талаптар – СН және ведомстволық нормалар бойынша анықталады. Санитариялық-тұрмыстық бөлмелер құрамына: киім ілгіштер, жуынатын жер, дәретханалар, душтар, қол және аяқ ванналары, әйелдердің жеке гигиена бөлмелері, темекі тарту бөлмесі, кір жуу, химиялық тазалау, кептіру, жұмыс киім және аяқ киімдерді зарарсыздандыру, шаңсыздандыру бөлмелері, фотарийлер, респираторлық бөлмелер, тамақтану пункттері кіреді.
Санитарлық-тұрмыстық бөлмелер құрамы өндірістік процестер тобымен сәйкес (4 топ) анықталады.
Өндірісте күшті және нашар иісті заттар болғанда, санитарлық-тұрмыстық бөлмелер басқа өндірістің өндірістік және санитарлық-тұрмыстық бөлмелерінен оқшауланып орналастырылуы тиіс. Тұрмыстық бөлмелерді санитарлық өткізгіш типі сияқты құрады, олардың әрқайсысының тамбур жылжымалы қақпа (шлюзге) шығатын есігі бар. Жұмыс киімін сақтайтын шкафтардан ауа механикалық желдету арқылы шығарылады.
Кәсіпорындарда механикалық кір жуу, химиялық тазалау, кептіру, арнайы киім және аяқ-киімді жөндеу және зарарсыздандыру, шаңсыздандыруға арналған бөлмелер қарастырылуы тиіс.
Дене және арнайы киімнің заттармен ластануы болатын, арнайы жуғыш заттар қолданып тазалап отыратын өндірістік процестер топтары үшін үй киім-дері және арнайы киімге арналған гардеробтар (киім ілгіш) жеке болуы керек.
Арнайы киім ілгіштер, душтар, жуынатын жер, кептіру, арнайы киімді зарарсыздандыру және шаңсыздандыру, әйелдердің жеке гигиена бөлмелері, дәретханаларды жуғыш заттар қолданып жуу және тазалауға жеңіл, әрі төзімді материалдармен қабырғалары және арасындағы қалқалары жабдықталуы және де төбесі ылғалға төзімді бояумен боялуы тиіс.
Өндірістік ғимараттан тұрмыстық бөлмеге дейінгі ара қашықтығы 300 м-ден аспауы керек. Бұл бөлмелер өндірістік ғимаратпен жылы коридор арқылы қосылуы керек немесе ғимаратта орналасуы мүмкін.
Әрбір цехта демалуға арналған бөлмелер болуы керек, олардың қасында су ішетін кішкентай фонтандар және газсуы бар сатураторлы қондырғылар орналастырылуы тиіс. Жұмыс бөлмесінде тамақ ішуге болмайды. Тамақ ішу үшін зауыттың асханадан бөлек, қол жуғышы және титаны бар бөлмелері болады.
Химиялық өндірісті жобалау кезінде тамақ ішу пункттері, медициналық алдын алу комплекстері, әлеуметтік-еңбек реабилитация (жарамдылық) және сауықтыруға арналған кешендер қарастырылуы тиіс.
Жұмысшыларды санитарлық-тұрмыстық қамтамасыз ету бойынша жобалық материалдарды тағамтану және коммуналды гигиена мамандарымен бірігіп жүргізу керек.
Химиялық шикізат және дайын өнімдерді гигиеналық стандарттау
Технологиялық процесте қолданылатын шикізат және дайын өнімдерде улы қоспалар болуы мүмкін. Осыған байланысты технологиялық процестер мен рецептураны шектеу керек. Мемлекеттік стандартқа шектеулерді енгізу жолымен қоспалардың рұқсат етілген санын гигиеналық шектеудің бұл бағыты уақытша немесе тұрақты техникалық жағдай және ауамен бақыланатын өнімдерде олардың болуына бақылауды ұйымдастыру гигиеналық стандарттау (медициналық көрсеткіші бойынша) деп аталады. Гигинеалық стандарттау нәтижесінде өндірілетін химиялық өнімдердің әрбір партиясына міндетті түрде арнайы төл құжат (сертификат) беріледі, бұнда өнімнің лабораториялық сараптау мәліметтері көрсетіледі.
Гигиеналық стандарттау негізінде жаңа химиялық зат, олардың қоспалары, дайын өнімдерді тәжірибелік токсикологиялық зерттеу нәтижелері жатқызылуы мүмкін. Оларды алу және қолдану (ысыту, механикалық өңдеу, жанасу дәрежесі т.б.) жағдайлары, жұмыс аймағы ауасындағы концентрациясы, рецептура немесе қауіпті қоспа болуына тәуелді әсері, зерттелген үлгі өнімдерімен салыстырғандағы улылық дәрежесі есепке алынуы қажет.
Мемлекеттік стандарттар және техникалық жағдайлар сәйкес бөлімдерінде ҚР денсаулық сақтау министрлігімен келісіледі. Бұл кезде радиоактивті күшті әсер ететін улы заттарды және өсімдікті қорғау заттарын сақтау және өндіруге ерекше көңіл аударылуы тиіс.
