- •Тоғызбаева қ.Қ.
- •Өндірісті өнекәсіптің жеке салалар мен ауыл шаруашылығындағы еңбек гигиенасы Алматы-2015
- •9. Химия өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы
- •10. Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы.. .
- •11. Микробиология өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы... ........................................................................................... 139
- •12. Бейнетерминалдардағы еңбек гигиенасы ..... 145
- •14. Өндірістің жеке салалары мен ауыл шаруашылығыныңгигиенасы............................................ 199
- •Еңбек гигиенасы 01.10.15
- •Сурет. Республикадағы Еңбек медицина қызметінің функционалдық моделі
- •Жер асты әдісімен пайдалы қазбаны алу.
- •Жұмысшылардың еңбек жағдайы мен аурушаңдығы
- •Салыстырмалы ылғалдылық
- •Қоршаған ортаның зиянды газдармен ластануы
- •Қоршаған ортаның шаңмен ластануы
- •Сауықтыру шаралары
- •Бұрғылау кезіндегі шаңмен күресу жұмыстары
- •Құрғақ шаң ұстағыштар
- •Қопару және тиеу- түсіру жұмыстарындағы шаңмен күресу
- •Тиеу және түсіру кезіндегі суландыру
- •Жер асты өндіру жұмыстары кезіндегі желдету
- •Шаңнан қорғанудағы жеке бас қорғаныс құралдары
- •Өндірістік үдерісті механикаландыру және ұтымды ету үшін қолданылатын шаралар
- •Жерасты өндіру жұмыстарындағы жарықтандыру
- •Тау кен жұмыстарында жұмысшылардың арнайы киімі мен арнайы аяқ киімі
- •Санитарлы – медициналық шаралар
- •Көмір өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Көмірді жер астынан алу әдістері
- •Көмір өндіру технологиясы
- •Жерасты рудаларын алу тәсілдері
- •Руданы қазу технологиясы
- •Еңбек жағдайларының сипаты
- •Жұмысшылар аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Металлургтер аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Түсті металлургиядағы еңбек жағдайы
- •Алюминий өндірісіндегі еңбек гигиенасы
- •Глинозем өндірісіндегі еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары
- •1. Технологиялық:
- •2. Санитарлык –техникалық:
- •3. Құрылыстық-жоспарлы шаралар:
- •4. Емдік-профилактикалық, шаралар:
- •Алюминий өндірісі
- •Электролиз цехтарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық;
- •3. Медико-профилактикалық;
- •Қорғасын өндірісі
- •Кендерден қорғасынды алу технологиясы
- •Қорғасын алудың технологиялық үдерістерінің сызбасы
- •Қорғасын зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Жұмыс жағдайларын сауықтыру шаралары
- •2. Санитарлық-техникалық:
- •3.Емдік-профилактикалық;
- •Мыс металлургнясындағы еңбек гигиенасы
- •Мысты алудың технологиялық үдерістері
- •Мыс алу үшін қолданылатын материалдар
- •Мысты балқытудың физико-химиялық негіздері
- •1. Құрамында күкірті көп шихтаны күйдіру.
- •2.Штейн алуға балқыту.
- •Мыс балқыту зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық:
- •3. Емдік-профилактикалық;
- •Құрылыстық өнеркәсіптік материалдар және құрылыс өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Сауықтыру шаралары
- •Химия өндірісіндегі негізгі технологиялық процестер мен жабдықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химиялық өндіріс жұмысшыларының негізгі кәсіптік топтарының сипаттамасы
- •Химия өндірісіндегі негізгі кәсіптік зияндылықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химия өндірісінің кәсіптік зияндылықтарының жұмысшыларға әсері Организмге әсер ету дәрежесі бойынша барлық өнеркәсіптік улар 4 қауіптілік класына бөлінеді:
- •Химия өнеркәсібіндегі сауықтыру шараларының негізгі бағыттары
- •Химиялық өндірістің құрылысын салу және қайта құру кезіндегі сақтық санитариялық қадағалау
- •Санитарлық қорғаныс алаңы (сқа) және бас жоспарға қойылатын талаптар
- •Технологиялық үрдістер және жабдықтарға қойылатын гигиеналық талаптар
- •Химия өндіріс жұмысшыларына санитарлық-тұрмыстық қызмет көрсетуге қойылатын талаптар
- •Химиялық шикізат және дайын өнімдерді гигиеналық стандарттау
- •Химия өндірісіндегі жұмыс бөлмелердегі ауа сапасын бақылауды ұйымдастыру
- •Ауа сынамасын алу әдістері және сынаманы талдау
- •Ауа ортасының жағдайын бағалау
- •Санитарлық заңдылық және емдік-профилактикалық шаралар
- •Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы
- •Мұнай заттары мен мұнай құрамын гигиеналық маңызы
- •Мұнай өндірудегі технологиялық үдерістегі гигиеналық сипат
- •Мұнай өндіру кезіндегі еңбек жағдайы.
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары.
- •Теңіз астынан мұнай өндірудегі еңбек жағдайының ерекшелігі
- •Мұнай өңдеудегі еңбек жағдайы
- •Мұнайды өңдеу кезіндегі еңбек жағдайы
- •Метерологиялық жағдай
- •Сауықтыру шаралары
- •4. Өндірістік микроклимат ылғалдылықтың басым бөлінуімен сипатталады:
- •5.Өндірістік микроклимат ауаның төменгі температурасымен сипатталады:
- •Микроклимат және жылу алмасу
- •1. Оптималды микроклимат.
- •2. Өндірістік микроклимат конвекциялық жылудың бөлінуімен сипатталады:
- •Тыныс жолдары арқылы булану.
- •Өлшейтін кұралдарға қойылатын талаптар 3-Кесте
- •Метеожағдайды зерттеуді жүргізу реті
- •Микроклимат параметрлерін зерттеу әдістері
- •Ауа қозғалыс жылдамдығын анықтау.
- •Жылулық балансты есептеу.
- •Бейнетерминалдармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек гигиенасы
- •Көз зорығуы және жалпы зорығу
- •Көз тастаудың алмасуы
- •Қозғалу тыныштандырады және денені босатады
- •Күн жарығы көздерге нәр береді
- •Көздің қан айналымын күшейту
- •Көздерге арналған йога
- •Көзқарастың орнын ауыстыруы
- •Жаттығулар көзілдіріксіз жасалады
- •К өздерді айналдыру
- •Қиылыспалы қимылдар
- •Мидың оң жақ жарты шарын белсендіру
- •Бейнелерді бірлестіру бұзылыстарының себептері
- •Массаж және акупрессура
- •Тұжырым
- •«Компьютер» және балалар
- •Электрлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •Өртке қарсы қорғаныс
- •3.5. Компьютермен жұмыс істеу кезіндегі еңбек және демалыс тәртібі
- •Жұмыс ауысымының ұзақтығына, еңбек іс әрекетінің түріне және категориясына байланысты регламенттелген үзілістер уақыты
- •3.6. Дисплей тұтынушысының жұмыс орыны
- •Монитор
- •3.8. Вдт мен пэем-ын тұтынушыларына медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға қойылатын талаптар
- •Өндірістің жеке салалары және ауыл шаруашылығының еңбек гигиенасы
- •Егін шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Дәнді дақылдарды өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Қант қызылшасын өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Мақта шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Жылы жәй шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Пестицидтерді қолданудағы еңбек гигиенасы
- •Мал шаруашылығындағы еңбек жағдайы
- •57 Сурет Құстарды төсемсіз саңылаулы еденде күтіп-бағу
Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары.
Мұнай өндіру және мұнай өңдеу өндірістеріне қойылатын талаптар арнайы "Санитарлық ережелерде" - "Мұнай өндірісіне арналған санитарлық ережелерінде" көрсетілген.
Мұнай өндіру кезіндегі зиянды жағымсыз өндірістік факторлардың алдын алудың негізгі шаралары. Бұрғылау және мұнай өндіру кезінде алдын алу шараларының бағыты: зиянды газдарға қарсы; мұнаймен жанасуды болдырмау;
жарақат алуды болдырмау; ауыр жұмыстарды жеңілдету және санитарлық-тұрмыстық қызметті дұрыс ұйымдастыру.
Технологиялық шаралар. Соңғы жылдары мұнай өндірісінде, ғылыми- техникалық жаңалықтар енгізілуде. Мысалы, мұнайды өндіруде мұнай қабатына жасанды түрде әсер ету негізгі әдіс болуда. Мұнда ұңғыманың фонтанды атқылау уақытының ұзаруы, күшті сауықтыру шаралары .
Өндірістік үдерістерді механикаландыру және автоматтандыру саласында жасалатын жұмыстар: мұнаралық-монтажды жұмыстарды механикаландыру; түсіру-көтеру шараларын толық механикаландыру және автоматтандыру, жер асты жұмыстарын және шараларды күрделі жөндеуді, кешенді механикаландыру, бұрғылауда жуу ерітінділерін дайындау әдістерін жетілдіру, дистанционды (қашықтан басқаруды) бақылауды және мұнай ұңғымалаларын орталықтан басқаруды енгізу, қабаттарды су көмегімен жару әдісін жетілдіру. Жетілдіру шаралары енгізілуі ауыр және өте ауыр операцияларды жеңілдетеді, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жұмыс барысында мұнаймен жанасуды болдырмайды, газдың ауаға бөлінуін төмендетеді. Атмосфераға шығарылатын газдардың алдын алуда ұңғыманы пайдаға асыруда жабық жүйені қолдану, мұнда газ ұңғымадан сорылып, тұрмыстық және өндірістік мақсатта пайдаланылады. Шудың алдын алу мақсатында жұмыс алаңын редукторлы бөлмеден алшақ орналастыру, сығылған ауаны шығарғанда сөндірушілерді қолдану, шу шығаратын жабдықтарды (кожух) қаптармен жабу.
Компрессорлы және насосты станциялар бөлмесіндегі басқару бекеттерін және кабиналарын оқшаулау Жеке қолдану заттарына көңілі бөлу, шудан есту мүшелерін қорғау-антифондар, бітегіштерді пайдалану. Шудың деңгейіне және секторіне байланысты жеке қорғану заттарын дұрыс таңдау және де олардың пайдаға асыру жағдайын бақылау.
Желдендіру. Мұнай кәсіпшілігінде желдендіру жүйесін насосты және газкомпрессорлы станциялары орналастырылады. Насосты станцияларда мұнай өнімдері қыздырылмайды, сондықтан, жабдықтар жылу бөлмейді, яғни, конвекциялы ауа ағымының жоғары көтерілуі аз, бөлінетін ауыр газдар бөлменің төменгі бөлігінде жиналады. Сондықтан, төменгі аймақтан ауаны сорып шығару үшін механикалық қозғағышы бар. Жылдың суық мерзімінде жұмыс аймағына жылы ауаны механикалық жолмен беру. Ауаның қозғалу жылдамдығы жоғары мекен-жайларда табиғи желдендіру үшін жел күшін пайдалананады.
Ұңғымалардың жер асты жөндеу жұмыстары уақытында, күкірт сутектің ауаға түсуінің алдын алу үшін Е.А. Гельфанд құбыр артындағы газды қозғалмалы ВГ-І агрегатымен сорып, жұмыс орнынан 10 м қашықтықта шығаруды ұсынады.
Жарықтандыру . Мұнай кәсіпшілігінде жарықтандыруға гигиеналық қауіпсіздігін ғана емес, сонымен бірге қопарылыс кезіндеде қауіпсіздікті де сақтау керек. Мұнай газымен жұмыс істейтін компрессорлы станцияларда және газды тарату күркесінде қопарылыс қоспасы түзілуі мүмкін, сондықтан жарықтандыру сыртта орналасқан шам әйнектелген ойық арқылы түседі.
Жарықтандырудың келесі шамалары ұсынылады: бұрғылау мұнарасы мен бұрғылау станогының роторында - 50лк; өлшеу-бақылау аспабының қалқаны - 100лк; ағаш балкон~"полати" - 30лк; тербелмелі станок двигателі жанында -25 лк; компрессорлы және насосты бөлімде - 50лк. Ашық алаңдарда орналасқан шамдар арматурасы герметикалы ( қымталған) , су өткізбейтін материалдан жасалуы керек.
Кәсіпшілік алаңын ұтымды етіп жарықтандыру үшін прожекторды (қуатты жарық түсіретін құрал) қолдану.
Жұмысшылардың салқындап қалмауына қарсы шаралар. Бұл мақсатта жылдың суық мерзімінде мұнараны 6 м биіктікке дейін тақтаймен қаптау, ал жылы мерзімде – 4 м биіктікке дейін. "Полати", насос және электр жабдықтар орналасқан сарайлар барлық жағынан қапталады.
Жеке қорғану заттары. Зиянды булар, газдар және шаң жағдайында жұмыс істегенде жоғары тыныс алу жолдарын қорғау керек. Кез-келген құдықтар мен цистерналарда тек жеке противогаздармен жұмыс істеу қажет. Газдар концентрациясы (көмірсутек 5 об%, күкіртсутек 2 об% ) жоғары емес және асфикцияға қауіп болмаған жағдайларда сүзгілеуші противогаздар қолданылады.
Күкіртсутек және көмірсутектен қорғану үшін противогаздың - В маркасы; өрт газдары және түтіндерде - П маркасы пайдаланылады. Улы емес шаңнан қорғану үшін Ф-46-К респираторы ұсынылады.
Жұмысшылардың арнайы киімі. Мұнай кәсіпшілігінде жұмысшылардың арнайы киімі қолайсыз метеорологиялық жағдайда және де мұнаймен ластанудан қорғану керек.. Бұл мақсатта көбіне брезент костюмдер немесе төзімді мақта-қағаз кездемеден жасалған су өткізбейтін плащтар, түймелі кеудешелер пайдаланылады. Мұнаймен ластанатын жұмыстарда текстовинит-мақта матасына полихлорвинил шайыры жағылған киімдер пайдаланылады.
Терінің, киіммен жабылмаған бөліктерін агрессивті заттардан қорғау үшін профилактикалық пасталар қолданылады. Ұсынылатын пасталар: ИЭР-1, ХИОТ-6, "Миколан" майлы-мұнай өнімдерінен қорғайды; ИЭР-2 пастасы қышқыл және сілтілердің сулы ерітіндісінен қорғайды.
Санитарлық-тұрмыстық қызмет. Санитарлық-тұрмыстық қызметтің негізгі шешетін сұраныстары: жұмысшыларды тасымалдау үшін көлікті ұйымдастыру; ішер сумен қамтамасыз ету; қоғамдық тамақтандыруды ұйымдастыру; арнайы киімге шешінетін, сақтайтын бөлмелер жасау, душтер, моншалар ұйымдастыру.
