- •Тоғызбаева қ.Қ.
- •Өндірісті өнекәсіптің жеке салалар мен ауыл шаруашылығындағы еңбек гигиенасы Алматы-2015
- •9. Химия өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы
- •10. Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы.. .
- •11. Микробиология өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы... ........................................................................................... 139
- •12. Бейнетерминалдардағы еңбек гигиенасы ..... 145
- •14. Өндірістің жеке салалары мен ауыл шаруашылығыныңгигиенасы............................................ 199
- •Еңбек гигиенасы 01.10.15
- •Сурет. Республикадағы Еңбек медицина қызметінің функционалдық моделі
- •Жер асты әдісімен пайдалы қазбаны алу.
- •Жұмысшылардың еңбек жағдайы мен аурушаңдығы
- •Салыстырмалы ылғалдылық
- •Қоршаған ортаның зиянды газдармен ластануы
- •Қоршаған ортаның шаңмен ластануы
- •Сауықтыру шаралары
- •Бұрғылау кезіндегі шаңмен күресу жұмыстары
- •Құрғақ шаң ұстағыштар
- •Қопару және тиеу- түсіру жұмыстарындағы шаңмен күресу
- •Тиеу және түсіру кезіндегі суландыру
- •Жер асты өндіру жұмыстары кезіндегі желдету
- •Шаңнан қорғанудағы жеке бас қорғаныс құралдары
- •Өндірістік үдерісті механикаландыру және ұтымды ету үшін қолданылатын шаралар
- •Жерасты өндіру жұмыстарындағы жарықтандыру
- •Тау кен жұмыстарында жұмысшылардың арнайы киімі мен арнайы аяқ киімі
- •Санитарлы – медициналық шаралар
- •Көмір өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Көмірді жер астынан алу әдістері
- •Көмір өндіру технологиясы
- •Жерасты рудаларын алу тәсілдері
- •Руданы қазу технологиясы
- •Еңбек жағдайларының сипаты
- •Жұмысшылар аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Металлургтер аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Түсті металлургиядағы еңбек жағдайы
- •Алюминий өндірісіндегі еңбек гигиенасы
- •Глинозем өндірісіндегі еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары
- •1. Технологиялық:
- •2. Санитарлык –техникалық:
- •3. Құрылыстық-жоспарлы шаралар:
- •4. Емдік-профилактикалық, шаралар:
- •Алюминий өндірісі
- •Электролиз цехтарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық;
- •3. Медико-профилактикалық;
- •Қорғасын өндірісі
- •Кендерден қорғасынды алу технологиясы
- •Қорғасын алудың технологиялық үдерістерінің сызбасы
- •Қорғасын зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Жұмыс жағдайларын сауықтыру шаралары
- •2. Санитарлық-техникалық:
- •3.Емдік-профилактикалық;
- •Мыс металлургнясындағы еңбек гигиенасы
- •Мысты алудың технологиялық үдерістері
- •Мыс алу үшін қолданылатын материалдар
- •Мысты балқытудың физико-химиялық негіздері
- •1. Құрамында күкірті көп шихтаны күйдіру.
- •2.Штейн алуға балқыту.
- •Мыс балқыту зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық:
- •3. Емдік-профилактикалық;
- •Құрылыстық өнеркәсіптік материалдар және құрылыс өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Сауықтыру шаралары
- •Химия өндірісіндегі негізгі технологиялық процестер мен жабдықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химиялық өндіріс жұмысшыларының негізгі кәсіптік топтарының сипаттамасы
- •Химия өндірісіндегі негізгі кәсіптік зияндылықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химия өндірісінің кәсіптік зияндылықтарының жұмысшыларға әсері Организмге әсер ету дәрежесі бойынша барлық өнеркәсіптік улар 4 қауіптілік класына бөлінеді:
- •Химия өнеркәсібіндегі сауықтыру шараларының негізгі бағыттары
- •Химиялық өндірістің құрылысын салу және қайта құру кезіндегі сақтық санитариялық қадағалау
- •Санитарлық қорғаныс алаңы (сқа) және бас жоспарға қойылатын талаптар
- •Технологиялық үрдістер және жабдықтарға қойылатын гигиеналық талаптар
- •Химия өндіріс жұмысшыларына санитарлық-тұрмыстық қызмет көрсетуге қойылатын талаптар
- •Химиялық шикізат және дайын өнімдерді гигиеналық стандарттау
- •Химия өндірісіндегі жұмыс бөлмелердегі ауа сапасын бақылауды ұйымдастыру
- •Ауа сынамасын алу әдістері және сынаманы талдау
- •Ауа ортасының жағдайын бағалау
- •Санитарлық заңдылық және емдік-профилактикалық шаралар
- •Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы
- •Мұнай заттары мен мұнай құрамын гигиеналық маңызы
- •Мұнай өндірудегі технологиялық үдерістегі гигиеналық сипат
- •Мұнай өндіру кезіндегі еңбек жағдайы.
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары.
- •Теңіз астынан мұнай өндірудегі еңбек жағдайының ерекшелігі
- •Мұнай өңдеудегі еңбек жағдайы
- •Мұнайды өңдеу кезіндегі еңбек жағдайы
- •Метерологиялық жағдай
- •Сауықтыру шаралары
- •4. Өндірістік микроклимат ылғалдылықтың басым бөлінуімен сипатталады:
- •5.Өндірістік микроклимат ауаның төменгі температурасымен сипатталады:
- •Микроклимат және жылу алмасу
- •1. Оптималды микроклимат.
- •2. Өндірістік микроклимат конвекциялық жылудың бөлінуімен сипатталады:
- •Тыныс жолдары арқылы булану.
- •Өлшейтін кұралдарға қойылатын талаптар 3-Кесте
- •Метеожағдайды зерттеуді жүргізу реті
- •Микроклимат параметрлерін зерттеу әдістері
- •Ауа қозғалыс жылдамдығын анықтау.
- •Жылулық балансты есептеу.
- •Бейнетерминалдармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек гигиенасы
- •Көз зорығуы және жалпы зорығу
- •Көз тастаудың алмасуы
- •Қозғалу тыныштандырады және денені босатады
- •Күн жарығы көздерге нәр береді
- •Көздің қан айналымын күшейту
- •Көздерге арналған йога
- •Көзқарастың орнын ауыстыруы
- •Жаттығулар көзілдіріксіз жасалады
- •К өздерді айналдыру
- •Қиылыспалы қимылдар
- •Мидың оң жақ жарты шарын белсендіру
- •Бейнелерді бірлестіру бұзылыстарының себептері
- •Массаж және акупрессура
- •Тұжырым
- •«Компьютер» және балалар
- •Электрлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •Өртке қарсы қорғаныс
- •3.5. Компьютермен жұмыс істеу кезіндегі еңбек және демалыс тәртібі
- •Жұмыс ауысымының ұзақтығына, еңбек іс әрекетінің түріне және категориясына байланысты регламенттелген үзілістер уақыты
- •3.6. Дисплей тұтынушысының жұмыс орыны
- •Монитор
- •3.8. Вдт мен пэем-ын тұтынушыларына медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға қойылатын талаптар
- •Өндірістің жеке салалары және ауыл шаруашылығының еңбек гигиенасы
- •Егін шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Дәнді дақылдарды өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Қант қызылшасын өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Мақта шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Жылы жәй шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Пестицидтерді қолданудағы еңбек гигиенасы
- •Мал шаруашылығындағы еңбек жағдайы
- •57 Сурет Құстарды төсемсіз саңылаулы еденде күтіп-бағу
Өртке қарсы қорғаныс
ЕО-дағы өрт өте аса қауіп төндіреді, өйткені үлкен материалдық шығындармен байланысты. ЕО-ның өзіне тән ерекшелігі - бөлмелерінің ауданының кішігірім болуы. Өрт жанғыш заттардың өзара әсерлесуі, тотығуы және жану көздері болғанда пайда болатыны белгілі. ЕО-ның бөлмелерінде өрттің болуына қажетті осы үш фактордың үшеуі де бар. ЕО-дағы жанғыш құрамдастарға жатаыны: бөлмелерді акустикалық және әдемілік үшін өңдеуге арналған құрылыс, қалқалар, есіктер, едендер, перфокарталар және перфоленталар, к абельдерді оқшаулау және т.б.
Өртке қарсы қорғаныс - адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, өртті болдырмауға, таралуын шектеуге, сонымен қатар өртті ойдағыдай сөндіруге жағдайлар жасауға бағытталған болуы керек .
ЕО-да жану көздеріне ЭЕМ-ның электронды сызбалары, техникалық қызмет көрсетуге арналған құралдар, электрлік қоректендіру құрылымдары, ауаны кондиционерлеу жатады, онда әртүрлі ережелерді сақтамағандықтан жанғыш материалдардың тұтануына алып келетін, қатты қызған элементтер, электрлік ұшқындар және доғалар түзіледі.
Дамытылған ЭЕМ-да электронды сызба элементтерін орналастыру тығыздығы өте жоғары. Бір біріне тікелей жақындықта жалғастырушы сымдар, кабельдер орналасады. Олармен электр тогы жүріп өткенде біршама мөлшерде жылу бөлінеді. Бұл кезде, оқшаулығыштың балқуы мүмкін. ЭЕМ-нан бөлінген артық мөлшерін басу үшін ауаны желдендіру және кондиционерлеу жүйесі қолданылады. Үнемі жұмыс істеп тұрғанда бұл жүйелер де қосымша өртке қауіпті.
ЕО-н электрмен қамтамасыз ету трансформаторлық бекетпен және қозғағыш- генераторлы агрегаттармен іске асырылады. Трансформаторлы бекеттерде майлы суытулы трансформаторлар аса қауіп төндіреді. Осымен байланысты трансформаторларды пайдалану дұрыс болып табылады.
Қозғағыш-генераторлы агрегаттардың өрт қауіптілігі қысқа түйықталулармен шамадан тыс жүктемелермен, электрлік ұшқындаумен қамтамасыз етіледі. Қауіпсіз жұмыс істеу үшін агрегаттарды дұрыс есептеу және қорғаныс аппараттарын дұрыс таңдау қажет. Қызмет көрсететін, жөндеу және алдын алу жұмыстарын жүргізуде әртүрлі майлағыш заттар, жеңіл тұтанатын сұйықтықтар қолданылады, уақытша электрлік сымдар төселінеді, жекелеген түйіндерді дәнекерлеу және тазалау жүргізеді. Қосымша өрттен қорғану шараларын талап ететін қосымша өрт қауіптілігі пайда болады. Атап айтқанда, паяльникпен (дәнекерлегіш) жұмыс істегенде, жұмыс істемей тұрғанда колданылатын қуаттылықты азайту үшін күрделі емес саймандарды бар жанбайтын, ыстыққа төзімді астына қойғыштарды қолдану керек.
ЕО-ның басым көп бөлмелеріне өрт кауіптілігінің В категориясы калып-тастырылған.
Өрттен қорғанудың ең маңызды міндеттерінің бірі құрылыстық бөлмелердің қүлауынан сақтану және өрт кезінде жоғары температуралар әсер ету жағдайында, олардың жеткілікті түрде мықтылығын қамтамасыз ету. ЕО-дағы электронды кондырғыларының құнының жоғарылығын, с онымен қатар, оның өрт қауіптілік категориясын ескергенде, ЕО-на арналған ғимараттар және ЭЕМ-н орналастыру қарастырылған басқа мақсаттағы ғимараттардың бір бөлігі 1 және 2 дәрежелі өртке төзімді болуы керек.
Құрылыстық құрастырылымдарды дайындау үшін, ереже бойынша, кірпіш, темірбетон, әйнек, металл және басқа да жанбайтын материалдар қолданылады. Ағаштың қолданылуы шектелуі тиіс , ал қолданылған жағдайда оған өрт қорғайтын қоспалармен сіңдіру қажет. ЕО-да қалқа іспетті өртке қарсы бөгеттерді жанбайтын материалдардан машиналық заддар арасына орнатады.
Кішігірім өртті сөндіруге арналған заттарға өрттік бағаңдар, ішкі өрттік құбырлары, өрт сөндіргіштер, құрғақ қүм, асбестті көрпешелер және т. с. с.
ЕО-ның ғимараттарында өрттік крандар дәліздерде, баспалдақтардың кіре беріс алаңдарда орнатылады. Су өрт сөндіру үшін бағдарламашылардың бөлмелерінде, кітапханада, қосалқы және қызметкерлер бөлмелер қолданылады. ЭЕМ-ның машиналық залдарында, ақпараттарды тасымалдау бақылаулық-өлшеулік жабдықтар бөлмесінде өрт сөндіру үшін суды коймалар қондырғылардың зақымдалу немесе толық істен шығып қалу қаупіне байланысты өте сирек, өрт үрей туғызардай үлкен көлемде болған жағдайларда ғана қолданылады. Бұл кезде судың мөлшері ең аз болуы керек, ал ЭЕМ-н брезент немесе матамен жауып, су тиюден қорғау керек. Алғашқы кезеңде өртті сөндіруде, өрт сөндіргіштер қолданылады.
Қолданылатын өрт сөндіретін затының түріне байланысты өрт сөндіргіштердің келесі негізгі түрлерін ажыратады: көпіршікті өрт сөндіргіштер кернеулікте тұратын электрлік қондырғылардан басқа жанып жатқан сұйықтықтарды, әртүрлі материалдарды, кұрастырылымдық элементтерді және қондырғыларды сөндіру үшін қолданылады.
Газды өрт сөндіргіштер жанып жаткан сұйык және қатты заттарды, сонымен бірге, кернеулікте болатын электрлік қондырғыларды сөндіру үшін қолданылады.
ЕО-ның өндірістік бөлмелерінде ең басты көміркышқылды өрт сөндіргіштер қолданылады, олардың артықшылығы өртті сөндірудің жоғары тиімділігі, электрлік қондырғылардың сақталуы, көмірқышқыл газының диэлектрлік қасиеті электрлік қондырғыны бірден сөндіру мүмкін болмаған жағдайда да қолдануға қол жеткізеді. Өртенудің алғашқы кезеңін анықтау және өрттен қорғау қызметін хабардар ету үшін автоматты түрде іске қосылатын өрттік сигнализация жүйесі қолданылады (АӨС). Бұдан басқа, олар өрт әлі үлкен көлемдерді алмаған кезде, өздігінен өрт сөндіру қондырғыларын іске косуы мүмкін. АӨС жүйесі өртті хабарлаушылардан, байланыс торабынан және қабылдау тетіктерінен (бекеттерінен) тұрады.
АӨС жүйесін қолдану тиімділігі хабарлаушы түрін және оларды орнату орындарын дұрыс таңдаумен анықталады. Өртті хабарлаушыларды таңдауда олардың пайдаланудың нақты жағдайларын: бөлмелер мен ауа ортасының ерекшеліктерін, өрттенетін материалдардың болуын, мүмкін болатын жану сипатын, технологиялық үрдістің арнайылығын және т. б. ескеру қажет.
«Өнеркөсіп орындары үшін өртке қауіпсіздіктің типтік ережелеріне» сәйкес ЭЕМ залы, сыртқы есте сақтаушы құрылымдарға арналған бөлмелер, мәліметтерді, сервистік аппараттарды дайындау, архивтер, көшіріп-көбейтетін жабдықтар бөлмесі және т. б. түтіндік өрттік хабарлағыштармен жабдыктау керек. Бұл бөлмелерде өрт басталған кезде әртүрлі пластмасс, оқшаулағыш материалдар және қағаз бұйымдар бастағанда түтін едәуір көп бөлінеді және жылу аз болады.
Е0-ның басқа бөлмелерінде, соның ішінде машиналық залда генераторлар мен лифтілерде, трансформаторлық және кабельдік өзектерде, ауа жолдарында дизельдер болғандықтан жылулық өртті хабарлаушыларды қолданған дұрыс.
ЕО-ның объектілерінде АӨС-ден басқа стационарлы автоматты өрт сөндіру қондырғыларымен жабдықтау қажет. ЕО-да өртті газдық сөндіру қондырғыларын қолданған мақсатты, олардың әсері бөлме ішін ауада оттегі мөлшерін бірден төмендететін өрт сөндіретін газды затпен тез толтыруға негізделген.
Әрдайым өрт қауіпсіздігіне тиісті көңіл аударылуы керек, өйткені ЕО-дағы өрт адам өмірімен және үлкен материалдық шығындармен байланысты .
