- •Тоғызбаева қ.Қ.
- •Өндірісті өнекәсіптің жеке салалар мен ауыл шаруашылығындағы еңбек гигиенасы Алматы-2015
- •9. Химия өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы
- •10. Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы.. .
- •11. Микробиология өнеркәсібіндегі еңбек гигиенасы... ........................................................................................... 139
- •12. Бейнетерминалдардағы еңбек гигиенасы ..... 145
- •14. Өндірістің жеке салалары мен ауыл шаруашылығыныңгигиенасы............................................ 199
- •Еңбек гигиенасы 01.10.15
- •Сурет. Республикадағы Еңбек медицина қызметінің функционалдық моделі
- •Жер асты әдісімен пайдалы қазбаны алу.
- •Жұмысшылардың еңбек жағдайы мен аурушаңдығы
- •Салыстырмалы ылғалдылық
- •Қоршаған ортаның зиянды газдармен ластануы
- •Қоршаған ортаның шаңмен ластануы
- •Сауықтыру шаралары
- •Бұрғылау кезіндегі шаңмен күресу жұмыстары
- •Құрғақ шаң ұстағыштар
- •Қопару және тиеу- түсіру жұмыстарындағы шаңмен күресу
- •Тиеу және түсіру кезіндегі суландыру
- •Жер асты өндіру жұмыстары кезіндегі желдету
- •Шаңнан қорғанудағы жеке бас қорғаныс құралдары
- •Өндірістік үдерісті механикаландыру және ұтымды ету үшін қолданылатын шаралар
- •Жерасты өндіру жұмыстарындағы жарықтандыру
- •Тау кен жұмыстарында жұмысшылардың арнайы киімі мен арнайы аяқ киімі
- •Санитарлы – медициналық шаралар
- •Көмір өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Көмірді жер астынан алу әдістері
- •Көмір өндіру технологиясы
- •Жерасты рудаларын алу тәсілдері
- •Руданы қазу технологиясы
- •Еңбек жағдайларының сипаты
- •Жұмысшылар аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Металлургтер аурушаңдығы
- •Сауықтыру шаралары
- •Түсті металлургиядағы еңбек жағдайы
- •Алюминий өндірісіндегі еңбек гигиенасы
- •Глинозем өндірісіндегі еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары
- •1. Технологиялық:
- •2. Санитарлык –техникалық:
- •3. Құрылыстық-жоспарлы шаралар:
- •4. Емдік-профилактикалық, шаралар:
- •Алюминий өндірісі
- •Электролиз цехтарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық;
- •3. Медико-профилактикалық;
- •Қорғасын өндірісі
- •Кендерден қорғасынды алу технологиясы
- •Қорғасын алудың технологиялық үдерістерінің сызбасы
- •Қорғасын зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Аурушаңдық
- •Жұмыс жағдайларын сауықтыру шаралары
- •2. Санитарлық-техникалық:
- •3.Емдік-профилактикалық;
- •Мыс металлургнясындағы еңбек гигиенасы
- •Мысты алудың технологиялық үдерістері
- •Мыс алу үшін қолданылатын материалдар
- •Мысты балқытудың физико-химиялық негіздері
- •1. Құрамында күкірті көп шихтаны күйдіру.
- •2.Штейн алуға балқыту.
- •Мыс балқыту зауыттарындағы еңбек жағдайы
- •Жұмысшылардың аурушаңдығы
- •Жұмыс жағдайын сауықтыру шаралары
- •1.Технологиялық:
- •2.Санитарлық-техникалық:
- •3. Емдік-профилактикалық;
- •Құрылыстық өнеркәсіптік материалдар және құрылыс өндірісінің еңбек гигиенасы
- •Сауықтыру шаралары
- •Химия өндірісіндегі негізгі технологиялық процестер мен жабдықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химиялық өндіріс жұмысшыларының негізгі кәсіптік топтарының сипаттамасы
- •Химия өндірісіндегі негізгі кәсіптік зияндылықтардың гигиеналық сипаттамасы
- •Химия өндірісінің кәсіптік зияндылықтарының жұмысшыларға әсері Организмге әсер ету дәрежесі бойынша барлық өнеркәсіптік улар 4 қауіптілік класына бөлінеді:
- •Химия өнеркәсібіндегі сауықтыру шараларының негізгі бағыттары
- •Химиялық өндірістің құрылысын салу және қайта құру кезіндегі сақтық санитариялық қадағалау
- •Санитарлық қорғаныс алаңы (сқа) және бас жоспарға қойылатын талаптар
- •Технологиялық үрдістер және жабдықтарға қойылатын гигиеналық талаптар
- •Химия өндіріс жұмысшыларына санитарлық-тұрмыстық қызмет көрсетуге қойылатын талаптар
- •Химиялық шикізат және дайын өнімдерді гигиеналық стандарттау
- •Химия өндірісіндегі жұмыс бөлмелердегі ауа сапасын бақылауды ұйымдастыру
- •Ауа сынамасын алу әдістері және сынаманы талдау
- •Ауа ортасының жағдайын бағалау
- •Санитарлық заңдылық және емдік-профилактикалық шаралар
- •Мұнай өндіру мен өндеудегі еңбек гигиенасы
- •Мұнай заттары мен мұнай құрамын гигиеналық маңызы
- •Мұнай өндірудегі технологиялық үдерістегі гигиеналық сипат
- •Мұнай өндіру кезіндегі еңбек жағдайы.
- •Еңбек жағдайын сауықтыру шаралары.
- •Теңіз астынан мұнай өндірудегі еңбек жағдайының ерекшелігі
- •Мұнай өңдеудегі еңбек жағдайы
- •Мұнайды өңдеу кезіндегі еңбек жағдайы
- •Метерологиялық жағдай
- •Сауықтыру шаралары
- •4. Өндірістік микроклимат ылғалдылықтың басым бөлінуімен сипатталады:
- •5.Өндірістік микроклимат ауаның төменгі температурасымен сипатталады:
- •Микроклимат және жылу алмасу
- •1. Оптималды микроклимат.
- •2. Өндірістік микроклимат конвекциялық жылудың бөлінуімен сипатталады:
- •Тыныс жолдары арқылы булану.
- •Өлшейтін кұралдарға қойылатын талаптар 3-Кесте
- •Метеожағдайды зерттеуді жүргізу реті
- •Микроклимат параметрлерін зерттеу әдістері
- •Ауа қозғалыс жылдамдығын анықтау.
- •Жылулық балансты есептеу.
- •Бейнетерминалдармен жұмыс істеу кезіндегі еңбек гигиенасы
- •Көз зорығуы және жалпы зорығу
- •Көз тастаудың алмасуы
- •Қозғалу тыныштандырады және денені босатады
- •Күн жарығы көздерге нәр береді
- •Көздің қан айналымын күшейту
- •Көздерге арналған йога
- •Көзқарастың орнын ауыстыруы
- •Жаттығулар көзілдіріксіз жасалады
- •К өздерді айналдыру
- •Қиылыспалы қимылдар
- •Мидың оң жақ жарты шарын белсендіру
- •Бейнелерді бірлестіру бұзылыстарының себептері
- •Массаж және акупрессура
- •Тұжырым
- •«Компьютер» және балалар
- •Электрлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •Өртке қарсы қорғаныс
- •3.5. Компьютермен жұмыс істеу кезіндегі еңбек және демалыс тәртібі
- •Жұмыс ауысымының ұзақтығына, еңбек іс әрекетінің түріне және категориясына байланысты регламенттелген үзілістер уақыты
- •3.6. Дисплей тұтынушысының жұмыс орыны
- •Монитор
- •3.8. Вдт мен пэем-ын тұтынушыларына медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға қойылатын талаптар
- •Өндірістің жеке салалары және ауыл шаруашылығының еңбек гигиенасы
- •Егін шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Дәнді дақылдарды өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Қант қызылшасын өңдеудегі еңбек гигиенасы
- •Мақта шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Жылы жәй шаруашылығындағы еңбек гигиенасы
- •Пестицидтерді қолданудағы еңбек гигиенасы
- •Мал шаруашылығындағы еңбек жағдайы
- •57 Сурет Құстарды төсемсіз саңылаулы еденде күтіп-бағу
57 Сурет Құстарды төсемсіз саңылаулы еденде күтіп-бағу
Мал шаруашылығы өнімдерін индустрияландыру, қызметкерлердің кәсіби-біліктілігінің сұраныстарының өзгеруіне және еңбек бөлінісін бөлуге тура келеді.Мал шаруашылығында жемдік азық әзірлеу цехының білікті операторлар, машинамен сауу шеберлері, электр шеберлері, механикт және т.б.жұмыс атқарады.
Еңбек гигиенасы оқулығындағы терминдік сөздіктер
А
аббревиатура - қысқартылған атаулар
адаптация – бейімделу
аденоид - бадамша бездің ісінуі
аденомия - без өспесі
акклиматизация - жерсіндіру
аккумулировать - жинақтау
амбразимый - түрпілі
алкалоз - сілтілік
анемнез - сыртартқы
ангар -
антидот - уқайтарғы
аномалия - ауытқу
аноксемия - қандағы оттегінің болмауы
арматура -
армированный -
ассенизация – қоқыстан тазарту
астения - әлсіздік,шаршағандық
ателектаз - өкпенің солуы
атрезия кишечника - ішек бітеулігі
атрофия – сему
афазия - сөйлей алмау
аутогемотерапия - қан аздалақты емдеу
афагия - жұтына алмау
афония - дауыс шықпау
ацидемия - қандағы қышқылдың артуы
ацидоз - қышқылдық
ахили я - сөлсіздік 27
Б
базальный - негіздік
бактериотоксин - бактерия уы
бактерионоситель - бактерия тасымалдаушы
башня - мұнара
барьер - бөгесін
баротравма - барожарақат
барорецептор - бароқабылдағыш
барожирование - тосқауыл
блефарит - қабақ қырының қабынуы
бляшка - түйіртпек
бешенство - құтырма
бельмо - ноғала
блок - бұғал
блокировка - бүлен
бляшка - түйіндақ
болезни инфекционные - жұқпалы аурулар
болезни атопические - оғаш аурулар
болезнь глистная - ішек құрт ауру
болезнь горная - тау дерті
боль проникающая - дендеп ауру
боль колокообразная - шаншып ауру
боль приступробразная - ұстамалы түрде аур
боль тупая - ұйып ауыру
бородавка - сүйел
брадиэстезия - толық сезінбеу
бремсберг - ылдилап қазу
бруцеллез - сарып
букет -
буксирный трос - тіркегіш трос
булыжник - жұмыртас сымнан есілген арқан
бухта - қойнау 30
В
вагранчик - түсті шойын балқытушылар
версия - жобай
вертуальный - ауани
верчение - үйірлу
вздутия щеки - ұрт ісу
витилиго - ақтаңдақ
визуальный - көз бен жәй байқау
воды грунтовые - ыза су
возгонка - айдау
воронка - құйғы
выхлопная труба - түндік
вялость - солғындық
вяжучий - бырыстырылған 13
Г
гафрир -
газенки -
генерирование - туындау
герпес - ұшық
гипертермия - асқын қызу
глиба - шойтас
гипергликемия - қандағы глюкозаның жоғарылауы
гипоксия - тіндерде оттегінің азаюы
гликогенализ - гликогеннің ыдырау
гравер - жақысшы
груша - үрімше
горновой - көрікші 12
Д
двигатель - қозғалтқыш
дезорганизация - ауысып тұруы
десикация - сыпырғы қабық
дескванация - қабыршақтану
декатурация - газдың денеден шығуы
дезинтеграция - ұсақтану
дефолиация - жапрақ жойғыш
диастола - жүректік жиырылуы
дилатация - кеңейме
дистромония - үйлесімсіздік
дистанция - арақашықтық
диурез - несеп шығарылуы
драглайн - шөмішті экскватор
Ж
желоб - науаша
жила - желі 2
З
забой - рудниктегі шахта бөлігі
завалочный - үйіп тастау
заграждение - қоршау
залигание - астау
зослонка - жапқыш
зона - белдеу
зумпф - арнаулы су жиналатын орын
зыбь - кішкене толқын 8
И
изложница -
интервал - аралық
интоксикация - улану
ил - ұйық
иррадиация - жаңғырығу 5
К
капежи - тамшылайтын су
каландра -
квершлаг -
кельма -
кислородный дефицит - оттектік мұқтаждық
клавиатура -
клинкер -
когерантность -
конвекция - ауамен немесе сұйықтармен
жылудың таралуы
конденсация - тығыздалу
конры - оқпан үстіндегі ғимарат
конструктура - құрастыру
коллапс - тамырдың межеқуаты жоғалып
кетуден қан қысымының күрт түсуі
кессон - жоғарғы қысымдық аймақ
конгломерат - қоспа жиынтық
компактный - ықшам
компенсатор - икемді
компентенция - құзырет
кожух - қаптама
комья -
корточка - жүресінен отыру
кохлеарный - құлақ құршылық
кряш - бұйрат 23
Л
лабильный - құрылымдық
лава - шақтадағы көмір оятын орын
лептоспироз - субезгегі
летка - шойын қошы
лебедка -
либерилизация - ырықтандыру
лигирующи -
ликвор - мый сұйықтығы
лоза - сабақ
лом - сүймен
локомоторный - қимылдатқыш, орнықты қозғағыш
лощина - өзек
люк - ашық қақпақты есік
люмбалгия - бел ауруы
14
М
манжет - қабаттамалы жең ұшы
маркировка - таңбалау
матовое стекло - күңгірт шыны
медиатор - дәнекерлеу
меконий - тоңғақ
меценат - жебеуші
мецарация -
мотив - сарын
мотивировка - уәждеме
моторика - қимылдық, серпіліс
мотыга - 11
Н
наждачник - зімпарашы
насадка - сұғындыру
насос - сорғы
натяжение - керілу
нейроваскулит – - жүйке қантамырларының қа-
бынуы
непоследовательность - дәйексіздік 6
О
обжатый - сығылған
обморок - талу
обои - құрсау
объект - нысан
овариальное менструация - аналық бездің етеккірі
овраг - жыра
озноб - қалтырау
оксигенация - оттегілеу
отделочный - өңдейтін
охромия кожи - терінің тіссіздігі 10
П
палатка - шатыр
паллат -
пассивность - енжарлық
парциалды - үлестік
перемыжка - қосылма
переутомление - зорығу
петехий - нүктелі қанталау
плато - үстірт
платформа -
пляшка - түйіндік
подвязка - ілме
подглинио - ішпек
поза - кейіп
полыжья - жылым
полиневрит - жүйкелердің қабынуы
пост - орын
прерогатива - дәргей
присадка -
притчи - тәмсіл
провки - жарқабақ
прокат - илемделген темір
пролонгация - ұзарту
промсины - шұқанақ
прорез - ойылған, кесу
профус - мол, қатты
проходка - бұрғылау
пучок - шоқ 27
Р
радикулит - құяң
радикальный - түбегейлі
размах - құлаш
распушка - қылшықты
рафинир -
реакционный -
резюме - түйін
рентабельный -
раскатное - жазу,ашылу
рельеф - бедер
репродуктивный - ұрпақ жаңғыру
ретофлексный - ортасына қарай иілу
рециркуляция -
ров - ор
ротация - 15
С
сальник -
сброс - лықсыма
свай -
свод - күмбез
сенсорный - сезгіш,сезім
седиментация - шөгу, тұну
систола - жүректің босаңсуы
сканирование - секторлық шашу
(сәулелік көшірме)
скважина - скважина(саңылау)
скип - домна пешіне жеткізетін ыдыс
снос - ымырт
слитка - құйма
сопка - шоқы
сопло
сотрясение - сілкініс
спазм - қатты жиырылу
спонделез - омыртқаның ауыруы
стагинация - тұралау
стопор - қозғалтқышты токтатын
жабдық
ствол - ұңғы (оқпан)
схема - сұлба 21
Т
такелаж - кемедегі жабдық жинағы
тахикардия - жүрек қағысының жиілеуі
тетаника - сіңірдің тартылуы
тенденция - үдеріс, бастама
тендовагинит - тарамыс қынабы қабынуы
токсин - у (мед.)
тонель - үңгі жол
тонус - межқуат, тыныштық жағайда
бұлшықет босаңсуы
торосы - мұзды шоғыр
травление - өңделу
тунельдік синдром - 11
У
увал - жон
унитарной - біртұтас
уполномоченный - уәкілетті
урез - кемер
уступ - кертпеш
устье - саға
уязвимость - осалдық, әлсіздік 7
Ф
Факел -
Фаюсы -
фланг - қаптал
флюктуация - толқындану, бүлкілдеу
флискуляция - қабынуды тудыру
фотарин - сәуле шашатын құрал
фрамуга -
фрезер - жоңқалау
фурма -
футеровок - 10
Х
холера - тырысқақ 1
Ц
циларлы бұлшық ет
цитата - дәйексөз 2
Ч
чеканить - шырпу 1
Э
Эксгаустер -
эксвация - тегістеу
экстенсивность - аумағы кеңейтілген,қарқынсыз
энграмма - ізжазба
эндоартерит - артерияның ішкі қабығының
қабынуы
эмболия - қанда болмайтын зат
эмбриотоп - ұрық бөлшектері
эмфизема - ауа кернеуі 8
Ш
шина - құрсым
штольни - көлбеу қазу
штрек - көлденең қазылған кен орны
шпур - тесікті
шурфы - тік қазу 5
Щ
щебень - шағыр тас
щиток - қалқанша 2
