1. Сурет. Республикадағы Еңбек медицина қызметінің функционалдық моделі

Облыстық санитарлық эпид. қадағалау депар-таменті

Облыстық денсаулық сақтау департаменті

Салалық кәсіподақтар

Облыстық еңбек қоғау департаменті

Қалалық (аудандық) медициналық еңбек қызметі

Аумақтық медициналық ұйымдар (поликлиника, ауруханалар)

Облыстық медицина-

лық еңбек қызметі

Мекемелер мен ұйымдардағы медициналық орындар

Мақсаттық профилактикалық қараудағы және күнделікті алдын –алудағы тексеруді ұйымдастыру

Мекемелердегі орнатылған медициналық еңбек стандартының орнына келтірудің тұрақты мониторингі

Кәсіби патологиялық даму тәуекелдігі бар жұмысшыларды сауықтандыру және кәсіби аурушаңдықтарды айыру, оларды динамикалық бақылау, есепке алу

Жағымсыз өндірістік факторларға қарсы жұмысшыларденсаулығына профилактикадағы әсерін іске асыру және жетілдіру

Кәсіби аурушаңды аурулардың дәрігерлік, еңбектің экспертизасы

Тәуекелді кәсіби аурушаңдықты сауықтандыру және оларды есептеу, есепке алып диспансеризациялау

Кәсіби аурушаңды ауруларды қалпына келтіруде медициналық, әлеуметтік, еңбек етуін жетілдіруіне ұсыныс жасау

Бұрын білінген кәсіби патологиялы аурулар арасында диагностикалық, емдеу және сауықтандыруды ұйымдастыру

Тұрғындар денсаулығын сақтау, еңбек және әлеуметтік қорғаудағы аумақтық ұйымдармен бірге медициналық еңбек қызметін жетілдіру, ұсыныс беру

Кәсіби аурушаңды аурулармен дәрігерлік, еңбек экпертизасының алғашқы құжаттарын дайындау

Жұмысшылардның кәсіби патоло- гиялықұйымдарға көмек беру ,ме – кемелердің садық, сапалық инди- каторлардың тұрақты мониторингі

2-сурет. Аумақтық медициналық еңбектің қызметтік моделі

Амбулаториялық , поликлиникалық қызметке ұйымдық әдістемелік бөлім (кабинет), кеңестік, диагностикалық бөлімше (кабинет), профилактикалық кабинет бөлімшесі және гигиенамен еңбекті қорғау кабинеті және әлеуметтік жұмысшылардың әлеуметтік кабинеттері болады. Стационарлық бөлімде эксперт жұмысына адын ала тексеруге төсек, сонымен бірге емдеу мен сауықтырып қалпына келтіру шараларына арналған төсектер болады. Төсектер кәсіби аурушаңдықтың түрлеріне қарай ыңғайланып жасалған болуы керек.

Медициналық еңбек (МЕ) қызметі кезеңдері, ірі қалалар жағдайында тек күндізгі стационарға арнаумен шектеледі. Қосымша ретінде, функционалды диагностика, клиника, биохимия және токсикологиялық лабораторияларға арналған жалпы ауруханалық бөлімдер болады. Кәсіби ауруларды сауықтыруда жаңадан құрылатын қалалық (аудандық), облыстағы МЕО-р үйлестіруші және кеңес әдістемелік жұмыстар үшін керек.

ҚР заңдылығында ескерілгендей атқарылатын барлық шараларды, істелінетін жұмыстарды, ретке келтіретін бас дәрігерлер. МЕО, Мемлекеттік эпидемиологиялық қадағалау ұйымдарының кәсіби патологиялық орталықтары мен бірігіп жұмыс атқаруы керек. МСЭК, ЕПО, мемлекеттік еңбек инспекциясы, өлкелік әлеуметтік қауіпсіздік қоры, еңбекті қорғау қызмет мекемелерімен үйлестіріліп жұмыс істеуі керек. Жұмысшылардың зиянды өндірістік факторларымен жанасуында МЕО үшінші деңгейде, қалалық (аудандық) барлық профилактикалық істеуде атқарылатын жұмыстардың ережелері болуы керек. Осындай төменгі медициналық еңбек қызметіндегі мекемелер МЕО-на бағынады, солардың басшылығында болады. Ал МЕО жұмысы МСЭК ұйымдарымен бірлеседі. Олар ЕПО мен МЕО-ның цехтық звеноларының материалдық техникалық мүмкіндіктерін пайдаланады.

Профилактикалық медицина қызметінде, қазіргі кезде медициналық еңбек жүйесінде, денсаулық сақтауды қамту, экономикалық активті бөліктерінде қоғамда ерекше маңызы бар.

Сонымен медициналық еңбек қызметі моделіндегі келелі ұсыныстар:

1. Зиянды өндірістік факторларында жанасып жұмыс істеудегі істер жақсартылып, жұмысшылардың медициналық жағдайының жақсартылуы және ірі қалаларда әлеуметтік, экономикалық бейімделу болуы қажет.

2. Алдын ала және кезеңдік медициналық тексерулер сапасын көтеру керек.

3. Емдеу профилактикалық орталықтарымен, профилактикалық медициналық қамту, орталық профилактикалық пунктермен, мекемелермен емдеу профилактикалық қызметтермен сол аумақтық негізде контингентермен сабақтастықпен жұмыс жүргізу, өткізу.

4. Көрсетілген қорытынды акт негізінде медициналық комиссияның нұсқауларын орындап МСЭҚ-у ұйымдарының бақылаулық жұмысын жеңілдету, профилактикалық медицина қызмет қамтитын көлемін ұлғайту.

5. Медициналық тексерулерді ұдайы қарап жүру; жанұялық дәрігерлер қатынасумен медициналық тексерулерді өткізу, медициналық комиссия әдістемесіне көшуді жылдамдату.

6. Көбінде емдеу профилактикалық қызмет, жұмыс берушілер мен жұмыс атқарушылар арасындағы юридициялық тексерулерді болдырмау.

Медициналық еңбекте арнайы дәрігер профпатологтар номенкула-турасын енгізуі, облыстық, қалалық, профилактикалық орталықтардың мамандарының тізімдік кәсіби аурушаңдықты анықтау құрылуы, барлық нормативтік әдістемелік кешенінің болуы үлкен роль атқарады.

7. Зиянды өндірістік факторларында жанасып жұмыс істеудегі істер жақсартылып, жұмысшылардың медициналық жағдайының жақсартылуы және ірі қалаларда әлеуметтік, экономикалық бейімделу болуы қажет.

8. Алдын ала және кезеңдік медициналық тексерулер сапасын көтеру керек.

9. Емдеу профилактикалық орталықтарымен, профилактикалық медициналық қамту, орталық профилактикалық пунктермен, мекемелермен емдеу профилактикалық қызметтермен сол аумақтық негізде контингентермен сабақтастықпен жұмыс жүргізу, өткізу.

10. Көрсетілген қорытынды акт негізінде медициналық комиссияның нұсқауларын орындап МСЭҚ-у ұйымдарының бақылаулық жұмысын жеңілдету, профилактикалық медицина қызмет қамтитын көлемін ұлғайту.

11. Медициналық тексерулерді ұдайы қарап жүру; жанұялық дәрігерлер қатынасумен медициналық тексерулерді өткізу, медициналық комиссия әдістемесіне көшуді жылдамдату.

12. Көбінде емдеу профилактикалық қызмет, жұмыс берушілер мен жұмыс атқарушылар арасындағы юридициялық тексерулерді болдырмау.

Медициналық еңбекте арнайы дәрігер профпатологтар номенкулатурасын енгізуі, облыстық, қалалық, профилактикалық орталықтардың мамандарының тізімдік кәсіби аурушаңдықты анықтау құрылуы, барлық нормативтік әдістемелік кешенінің болуы үлкен роль атқарады.

ТАУКЕН ӨНДІРІСІНІҢ ЕҢБЕК ГИГИЕНАСЫ

Таукен жұмысының технологиясы

Пайдалы қазбаны ашық карьерлі және жер асты шахталы әдісімен алады, бұл шахталы әдіс көп қолданылады.

Ашық таулы жұмыстар көмірді, метал кендерін және кен емес пайдалы қазбаны алу кезінде қолданылады.

Жер қойнауынан өндірістік үдерісті ашық әдіспен алу, келесі сатылардан тұрады: жер бетін дайындау, таудағы қазу, шығару және алу жұмыстары.

Жер бетін дайындауда орманды кесу, өзендер мен бұлақтардың карьерлі алаңынан ағысын өзгерту, батпақты жерге құрғату жұмыстарын жүргізу, жолды басқа жаққа ауыстыру жүргізіледі.

Таулы жерлердегі жұмыстар кезінде әр түрлі құрылыс орларын жасау, ол жер койнауына көлікпен жетуді қамтамасыз ету және біріншілік өңдеу жұмыстарын жүргізу үшін қажет. Пайдалы қазбаны алуға негізделген (грунтты алып тастау) аршу жұмыстарын жүргізу, келесі үдерістерден тұрады: қопару, тиеу, тасымалдау және түсіру. Қазба жұмыстарын пайдалы қазбаны алу үшін қолданады. Қопару (жерді босату арқылы бос жынысты немесе пайдалы қазбаны алу). Бұл үдеріс жару немесе гидромеханикалық шаралар арқылы жүргізіледі. Бос жынысты немесе тиеу көбінесе экскаватормен жүргізіледі. Тасымалдау үшін жол көліктерін қолданады немесе ленталы конвейер және үлкен жүк көтеретін автокөліктер қолданылады