Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Конспект первокурсника.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.03.2025
Размер:
315 Кб
Скачать
☆

§ 28. Правапіс складаных назоўнікаў Разам пішуцца:

а) складаныя назоўнікі, злучаныя ў адно слова пры дапамозе злучальных галосных: вадасховішча, землекарыстанне, жыццядзейнасць;

б) складаныя назоўнікі з іншамоўнымі першымі часткамі на а або з нулявой асновай (аута-, аэра-, фота-, кіна-, заа-, мікра-, грос-, контр-, гоф-, супер- і інш.): аўтамабіль, аэрадром, фотахроніка, кінаплёнка, заалогія, мікрафон, гросмайстар, контратака, гофмайстар, палітэхнікум;

в) геаграфічныя назвы з другой часткай -град, -горад, -горск: Петраград, Валгаград, Слаўгарад, Салігорск, Светлагорск, Пяцігорск;

г) складаныя назоўнікі, першай часткай якіх з'яўляюцца дзеясловы загаднага ладу 2-й асобы адзіночнага ліку: сарвігалава, вярнідуб, але: перакаці-поле, узвей-вецер, Качай-балота.

Праззлучок пішуцца:

а) складаныя назоўнікі, якія ўтвораны з двух самастойных слоў без злучальнай галоснай: борт-інжынер, генерал-маёр, сон-трава, прэм'ер-міністр, жар-птушка (пры скланенні ў гэтых словах змяняецца толькі другая частка); хата-чытальня, баба-яга, вагон-рэстаран (пры скланенні змяняюцца абедзве часткі);

б) складаныя назвы палітычных партый і плыней: сацыял-дэмакратыя;

в) назвы складаных адзінак вымярэння: кілаграм-секунда, кілават-гадзіна;

г) іншамоўныя назвы прамежкавых напрамкаў свету: норд-ост, норд-вест, зюйд-ост, зюйд-вест;

д) прозвішчы і імёны (калі першае імя не скланяецца), якія ўтвораны з дзвюх уласных назваў: Дунін-Марцінкевіч, Салтыкоў-Шчадрын, Жан-Жак, П'ер-Жан;

е) іншамоўныя прозвішчы і геаграфічныя назвы з першай часткай Сен-, Санкт-, Санта; Сан-, Мак- і інш.: Сен-Сімон, Сен-Санс, Сент-Луіз, Сан-Сальвадор, Сан-Францыска, Санкт-Пецярбург, Санта-Лючыя, Мак-Магон і інш.;

ё) геаграфічныя назвы, якія маюць значэнне назоўнікаў і ў склад якіх уваходзяць прыназоўнікі: Растоў-на-Доне, Камсамольск-на-Амуры, Франкфурт-на-Одэры;

ж) геаграфічныя назвы, якія складаюцца з двух назоунікаў або назоўніка і прыметніка: Буда-Кашалёва, Буда-Грэская, Арэхава-Зуева, Камянец-Падольскі, Мінск-Таварны, Гусь-Хрустальны. Калі ж у складаных геаграфічных назвах прыметнік з'яўляецца першай часткай, то яны пішуцца асобна: Старыя Дарогі, Новы Свержань, Чырвоная Слабада, Белае Балотца, Каралёў Стан;

з) геаграфічныя назвы, першай часткай якіх з'яўляюцца словы верх-, соль-, усць-, а таксама некаторыя словы з першай часткай нова-, стара-: Верх-Ільмень, Усць-Ілімск, Соль-Ілецк, Стара-Віленская (вуліца), Нова-Барысаў. Аднак за многімі геаграфічнымі назвамі такой жа структуры замацавалася злітнае напісанне, напрыклад: Навабеліца, Навагрудак, Наваполацк, Наварасійск, Верхнядзвінск, Ніжнявартаўск, Старабельск;

і) геаграфічныя назвы, утвораныя з назваў частак пэўных краін, дзяржаў і іншых геаграфічных аб'ектаў: Бурат-Манголія, Эльзас-Латарынгія, Аўстра-Венгрыя;

к) геаграфічныя назвы тыпу Буэнас-Айрэс, Лос-Анджэлес, Алма-Ата, Нью-Йорк, Цянь-Шань;

л) складаныя словы, першай часткай якіх выступаюць прэфіксоіды іншамоўнага паходжання обер-, унтэр-, штаб-, лейб-, віцэ-, экс-: обер-лейтэнант, унтэр-афіцэр, штаб-кватэра, віцэ-прэзідэнт;

м) прэфіксоід паў-(поў-) (палавіна) з уласнымі назвамі: паў-Беларусі, паў-Мінска. 3 агульнымі назвамі паў-(поў-) пішацца разам: паўгода, паўгадзіны, ігоўнач, поўдзень.