Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
туризмология толық.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
155 Кб
Скачать
☆

29. Туристік ресурстарға баға берудің медико-биологиялық типі.

Медико-биологиялық (физиологиялық) баға беру– демалысты ұйымдастыру үшін табиғаттың комфорттық дəрежесін табу.Баға берудің түрі табиғи факторлардың адам организміне əсерін көрсетеді. Бұл жағдайда рекреанттың организм үшін комфорттылығы да бағаланады. Медико-биологиялық баға бергенде климат басты роль атқарады. Климатологтар мен курортологтар демалыс пен туризм үшін климаттық ресурстарға баға беруге əдістер жүйесін ұсынған (Чубуков, 1975). Климат дегеніміз белгілі бір аудандарға лайықты ауа райының көпжылдық режимі. Оның адамға əсері нақтылы ауа райы арқылы беріледі. Ауа райының кешенді әсеріне жауап ретінде басты баға адам организмінің жағдайы болу керек. Сондықтан, климатқа рекреациялық баға беру адам организмінің метеорологиялық факторларға байланысын тексеру болмақ.

Адам организмінің жақсы күйде болуы ауаның температурасы мен ылғалдылығы келесі үйлесім бойынша анықталды.

Температура,°С

Шартты

ылғалдылық, %

20

85

25

60

30

44

35

33

Комфортық жағдай-денеге өте жағымды 31-33 градус температурадағы жылы сезім,бұл жағдайда адам ыстықты да жылуды да сезбейді. Оның белгілі бір мөлшерге төмендеуі адам денесінің белгілі бір мөлшерде салқындауына әсер етеді. Ыстық ауада температураны реттеу механизмі арқылы адам терлеп-тепшісе, суық ауада тері температурасының орта өлшем мөлшерімен бағаланады. Осы соңғысына байланысты Е.М.Ратнер (1967) ауа райы түрлерін бақылауда кездесетін жағдайларды кластарға бөлді.

30. Туристік ресурстарға баға берудің психологиялық-эстетикалық типі.

Психолого-эстетикалық баға беру– демалушыларға тиетін табиғат ерекшелігінің эмоциялық əсерлеріне талдау жасау. Баға берудің бұл түрінде адамға тиетін табиғи ландшафттың ерекшеліктерінің эмоциональді əсері бағаланады. Баға берудің əдістемесі өте күрделі. Сондықтан ол кез келген табиғи кешенге адамның

эмоциялық реакциясымен анықталып қана қояды.

Көптеген зерттеушілердің айтуынша, эстетикалық құндылық

ландшафтың морфологиялық құрылымына, табиғат пейзаждың əртүрлілігіне тəуелді. Осыдан "табиғат пейзаждың əртүрлілігі" деген түсінік енгізілді. Бұл түсінік 1) – табиғи кешеннің ішкі құрылымынан; 2) – басқа да табиғи кешендермен сыртқы байланыстан тұрады.

Соңғы жылдары психологтар, социологтар және географтар ландшафтың эстетикалық қасиетін өлшеу үшін бірқатар көрсеткіштер ұсынды. Сонымен, АҚШ-тың ұлттық паркінде туристердің орналасуы туралы зерттеудің нәтижесі көрсеткендей, ең жоғарғы тартымдылық ісер алатыны-шектік жоналар мен фокустік пунктер.Шектік зоналар деп әр түрлі екі ортаның арасындағы шекаралық сызықты айтады. Территорияның фокустік пунктеріның қанықтығы көбінесе бедерлік сипатқа байланысты.