21.2. Қабынуға қарсы заттар

Кортикостероидтарды офтальмологияда тек офтальмологтың бақылауымен ғана қолданылады, себебі дұрыс қолданбаған жағдайларда соқырлыққа әкеледі. Қауіптілікке ашық бұрышты глаукоманың (қарапайым созылмалы глаукомасы), катарактаның дамуымен байланысты және қарапайым ұшық вирусы туғызған эпителиальды зақымданудың күшеюінен, қасаң қабақтың үлкен жараларына дейін болатын, кейін қайтымсыз қасаң қабақта тыртықтардың болуы және көру бұзылыстары мен соқырлық жатады.

Кортикостероидтар, мысалы дексаметазон, преднизолон қабыну үдерістерін емдеуге қолданылады, увеиттер және склериттер сияқты. Олар сонымен қатар операциядан кейінгі көз алмасының қабынуын төмендетуде қолданылады. Көзге арналған кортикостероидтар түрін енгізу алдында, бактерия, вирус немесе зеңді инфекциялардың жоқ екендігіне көз жеткізу керек. Ең аз тиімді мөлшерді қысқа мерзімге тағайындау керек; егер ұзақ емделу қажет болса (6 аптадан жоғары), көзге арналған кортикостероидтардың доғаруын біртіндеп жүргізу тиіс, аурудың қайталанбауы үшін.

ПРЕДНИЗОЛОН

(PREDNIZOLONE)

Шығарылу түрі. Ерітінді (көз тамшысы) 0,5% [ӘДҰ ұсынылған].

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі.

Көздің қабыну үдерістерінде қысқа жергілікті емдеуде. Тек офтальмологтың бақылауымен ғана қолданылуы тиіс. Көзге тамызу, ересектер мен балаларға 1 тамшыдан әр 1-2 сағатта, жақсаруына қарай қабылдау жиілігін азайту (қабынуды бақылау).

Кері көрсеткіштері

Белгісіз «қызыл көз» синдромы, ұшықты кератит; глаукома.

Сақтандыру.

Катаракта; қасаң қабақтың жұқаруы, қасаң қабақтың немесе конъюнктиваның инфекциясы; емді доғару, егер 7 күн бойы қолданғанда жақсару болмаса; балаларда ұзақ қолданғанда – бүйрек үсті безінің тежелу тәуекелі.

Жанама әсерлері

Көздің екіншілік инфекциялары; қасаң қабақтың жазылуының нашарлауы (жұқаруына байланысты), көру жүйкесінің зақымдануы, катаракта, глаукома, мидриаз, птоз, эпителиальды нүктелі кератит, кейінге қалдырылған жоғары сезімталдық реакциялары, күйдіру сезімі, шаншу.

Саудаға тіркелген атауы: Преднизолон.

ДЕКСАМЕТАЗОН

(DEXAMETHASONE)

Шығарылу түрі. Ерітінді (көз тамшысы) 0,1%.

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі.

Конъюнктивит (ірінсіз және аллергиялық) кератит, кератокноъюнктивит (эпителияның зақымдануысыз) блефарит, склерит, эписклерит, ретинит, ирит, иридоциклит, увеиттер, көру жүйкесінің невриті, операциялық араласулардан кейінгі қабынудың алдын алу шаралары үшін, симпатикалық офтальмия. 1-2 тамшыдан конъюнктивальды қапшыққа әр 1-2 сағатта, қабыну төмендегенде – 4-6 сағаттан кейін.

Кері көрсеткіштері

Көздің вирусты және зеңді аурулары, жедел ірінді конъюнктивит, көздің кілегей қабаты мен қабақтың ірінді инфекциясы, қасаң қабақтың ірінді жаралары, вирусты кератоконъюнктивит, трахома, глаукома, қасаң қабақты эпителидің бүтінділігінің зақымдануы, көздің туберкулезі, қасаң қабақтағы бөгде денелерді алғаннан кейінгі жағдай.

Сақтандыру.

Катаракта; қасаң қабақтың жұқаруы, қасаң қабақтың немесе конъюнктиваның инфекциясы; егер 7 күн бойы қолданғанда жақсару болмаса; балаларда ұзақ қолданғанда – бүйрек үсті безінің тежелу тәуекелі.

Жанама әсерлері

Көздің екіншілік инфекциялары; қасаң қабақтың жазылуының нашарлауы (жұқаруына байланысты), көру жүйкесінің зақымдануы, катаракта, глаукома, мидриаз, птоз, эпителиальды нүктелі кератит, кейінге қалдырылған жоғары сезімталдық реакциялары, күйдіру сезімі, шаншу.

Саудаға тіркелген атауы: Дексаметазон.

ДИКЛОФЕНАК НАТРИЯ

(Diclofenac Sodium)

Шығарылу түрі. Ерітінді (көз тамшысы) 0,1%.

Қолдану көрсеткіштері мен мөлшерленуі.

Инфекциялық емес конъюнктивит, көз алмасының тесілу және тесілмеу жарақаттарынан кейінгі қабынуы, эксимерлі лазерді қолданғаннан кейінгі ауырсыну синдромы, көз ішіне хирургиялық араласу кездеріндегі миозды шеттету үшін (мидриатиктермен бірге атропин мен мезатон), катарактаны экстракция жасағаннан кейінгі макулопатиялық кистоздың дамуының алдын алу шаралары^В. Инстилляциялық: конъюнктивальды қапшыққа 1 тамшыдан 5 реттен тамызу 3 сағат бойы операция алдында, операциядан кейін — 1 тамшыдан 3 реттен, кейін — 1 тамшыдан тәулігіне 3–5 реттен емдеу уақытына қарай; басқа да көрсеткіштері — 1 тамшыдан тәулігіне 4–5 реттен.

Кері көрсеткіштері.

Стероидты емес қабынуға қарсы препараттар мен препараттың басқа құрамына жоғары сезімталдық; жүктіліктің III үшайында; жас балаларға (2 жасқа дейін).

Сақтандыру.

Келесі мәселелі жағдайларда тәуекел мен пайданы салыстырып қарастыру қажет: "Аспиринді демікпе", эпителиальды ұшық кератиті (сонымен қатар анамнезенде); қанның ұю бұзылыстарын туғызатын аурулар (сонымен қатар гемофилия).

Әсіресе асқазан мен ұлтабардың жара ауруларының асқыну сатысындағы зардап шегетін науқастарда, сонымен қатар антикоагулянттарды қабылдайтын науқастарда қан кету тәуекелінде сақ болу керек; жүктілік, лактация кезеңі, жас балалар (2-і жастан үлкен), егде жастағылар.

Таммызғаннан кейін бірден көру қабілетінің анықсыздығы болуы мүмкін, ол транспортты басқаруды қиындатуға әкеледі, (сонымен қатар көлікті), жоғарыда жұмыс істеуді. Аталған қызметтерді препаратты енгізгеннен кейін 15 минуттан соң қалпына келеді. Препаратты енгізумен бірге жұмсақ қатынасты линзаны тағу рұқсат етілмейді. Қатты қатынасты линзаны препаратты тамызар алдында алып тастау керек және қайта препаратты тамызғаннан кейін 20 минуттан соң тағу керек.

Әрекеттесуі: 1 қосымша қара.

Жүктілік: Жүктілік кезінде ұрық үшін потенциальды тәуекел, егер препаратты қолдануда анасы үшін потенциальды пайдалы болса ақталады.

Емшекпен емізу: Препаратты қолдану кезінде емшекпен емізуді доғару керек.

Жанама әсерлері

Көзді күйдіру, көру қабілетінің анықсыздығы (бірден тамызғаннан кейін); қасаң қабақтың бұлғырлануы (ақ дақтың түсуі), ирит; аллергиялық реакциялар (көздің қышуы, конъюнктиваның гиперемиясы, беттің ангионевротикалық ісінуі, қызба, қалтырау), фотосенсибилизация, тері бөртпелері (көбінесе эритематозды), есек жем, жүректің айнуы, құсу.

Саудаға тіркелген атауы: Диклофенак натрия.