- •Пытшкöс
- •Вöрпи да пода йылiсь
- •Шыр да пышкай
- •Вельмöм шыр
- •Панöм нинкöм
- •Кöин-лекар
- •Кыдз старукаöс ош лечитiс
- •Баля баран да коза баран
- •Ош да мужык
- •Палитöм мыр
- •Ош ордын срокын
- •Бöжись ви
- •Руч да кöчпияннэз
- •Туран ырöш
- •Кимось йылiсь
- •Старик да вöрись
- •Сяпарись ваней
- •Бишедтан да чуддэз
- •Ваня - бöб зон
- •Кама иван
- •Куим зарниовöй юрси тылöп
- •Кабморт
- •Рытко, ойко да асывко
- •Иван мужыкпиян
- •Сар адмон, сылöн зон да оров зарниборд
- •Иван саревич (1)
- •Иван саревич (2)
- •Мича марпида
- •Лёгостай
- •Зонка читкыля юр
- •Шыр да кеня
- •Кам ордö била
- •Гусялöм сойез
- •Куим сой
- •Зарни яблоня
- •Иван саревич да мича ныв
- •Илля муромеч да шатёр-богатыр
- •Вежöм челядь
- •Савдатлöн инь да сылöн зарни челядь
- •Обороника
- •Рака козиннэз
- •Тёпок да бабылiньöй
- •Кöртовöй вöлок
- •Ошвердас
- •Бöб öмель
- •Сунис моток
- •Нылочка да еги-баба
- •Гона да öмека
- •Легонтай, легонтай
- •Певрунь
- •Вöралiсьлöн диво
- •Быдса чудо
- •Повзьöтчан керку
- •Кум да кума
- •Зарни сюр
- •Зарни кöш
- •Кыдз вöрдядь мыжйис инькаöс
- •Вöрись кульлöн отсöт
- •Мыйсянь китöмлöн киыс быдмис
- •Лёк туннэз йылiсь
- •Ленсювко
- •Богатыр да кулан
- •Умöлик мерин
- •Чöвтöтовöй дубаса ныв
- •Анькытш иванко
- •Шуд кошшиссез
- •Нывкаэз йылiсь каски
- •Иван да пров
- •Петра-сар, савдат да розбойниккез
- •Озыр жöник сайын
- •Мортсёйись инь
- •Грек шедтiссез
- •Яньки, паньки да ваньки
- •Мывкыда воннэз да бöб иван
- •Бöб зонпиян
- •Ай да сылöн куим зон
- •Тöдiсь доктор
- •Озыр корасись
- •Дышкучик
- •Кыдз данько бурлачитiс
- •Сизимок
- •Мывкыда митей
- •Кыдз мужык дзодзоггезöс янсöтiс
- •Китрöй мужык
- •Кытчö ветлiн да мый аддзылiн
- •Куим вон
- •Кыдз зонка би кошшис
- •Не поп, не чорт
- •Горш попаддя
- •Поп да срошнöй
- •Тыра курöг
- •Кöчкыйись да поп
- •Бöбсялöм поп
- •Кöбыла кольттез
- •Вöралiсь опонь да барин
- •Зимогор
- •Дыш олёнушка
- •«Ёгортан курöтан...»
- •Асныррез
- •Некывзiсь сапоггез
- •Юкмöсын тэсь
- •Мöдiк кудымкар
- •Туй вылын öшынок
- •Гузи да мези
- •Кыдз овдя пиканалiс
- •Потя да потика
- •Дзирыт пельняннез
- •Чочком колпака морт
- •Кыдз епаöс кöч велöтiс
- •Донтöмик пятаккез
- •Атрапей
- •Кыдз сёйис, сiдз и уджалiс
- •Таратайкаын поп
- •Елесько
- •Нёль вон да пишаль
- •«Эн керась ― усян!»
- •Нинйöм чаркиэз
- •Старик да старука
- •Нинкöм да налевка
- •Пöв нинкöма мужык
- •Комиöн буржык
- •Вежа висьттэз
- •Кысянь светас лоис му
- •Кыдз шогмис му
- •Шогмöма вöв коколись
- •Кыдз шогмöм кама му
- •Пера да зарань
- •Шондi да тöлiсь
- •Мыйсянь сюыс öтiк роза, öтiк шепа
- •Мыля ид шепыс дженыт
- •Мыля ошыс дженыт бöжа
- •Кыдз коми йöзсö пыртöмась
- •Кыдз шогмöмась антипина да паршакова деревняэз
- •Кыдз шогмöма кама ю
- •Вына отир, атаманнэз
- •Матрёна - вына инь
- •Кудым ош
- •Пера-богатыр
- •Кыдз пера да мизя олöмась лупъя дорын
- •Пера-богатыр да вöрись
- •Пера-богатыр да вакуль
- •Кыдз пера-богатыр вермасьöма змейкöт
- •Кыдз пера-богатыр отсалöма роч войсколö вермыны идолишшоöс
- •Кыдз пера-богатыр пессьöма грап строгановкöт
- •Пера да мизя йылiсь
- •Полюд да колчим
- •Юкся, пукся, чадз да бач
- •Богатыррес вольвылын вöлöмась
- •Онтип богатыр йылiсь
- •Чучкарской богатыррез
- •Майко да кудымко
- •Богатырка
- •Кыдз дзуздя розбойниккёзöс вашöтöм
- •Войсколöн атаман
- •Ермак атаман
- •Ермаклöн медодзза бой
- •Пугачов йылiсь
- •Камид атаман йылiсь
- •Воддя кузя бунт
- •Куим вон-богатыр
- •Чудь, важ отир
- •Чудляна
- •Чуддэз да чарла
- •Тшак увтiсь морток
- •Учöтик мортоккез
- •Медодзза отир
- •Важжес — ыджыт отир
- •Асьнысö вийöмась
- •Мунасö мöдлаö
- •Пуста деревня
- •Сьöд чукча
- •Медыджыт ен
- •Чучкöйлöн аслас сёрни
- •Быдöс дозмукöн торксьöмась
- •Важжес мыжйисьöны
- •Мыжйöм морт
- •Коми чуддэз
- •Одзза мортлöн коктуй
- •Чучкöйез пышшöмась розбойниккез шогъя
- •Тöдтöм йöзлöн горт
- •Розбойниккез, кладдэз
- •Ыджыт керкуись розбойниккез
- •Виясö бичулиöн
- •Розбойниклöн сьöлöмыс сьöд
- •Костымчи
- •Кык ыджыт клад
- •Розбойниккезлöн пыж
- •Иньва дорись клад
- •Пыжтыр зарни
- •Кладыс кöчöн мыччасис
- •Петöма ачыс
- •Лöз вöла караульшик
- •Кладыс не быдöнлö сюрö
- •Сказзэз
- •Бытшöм морт
- •Кин пармаö вайис бур олан
- •Чудвисьттэз
- •Суседкоэз
- •Суседко
- •Печкись суседко
- •Гидйись суседко
- •Кинкö мыччасис
- •Мешайтчöма чернильнича
- •Курöггезöн шупкасьö
- •Öтöрись чуддэз. Боболлез
- •Баняын блазнитiс
- •Пукалiкö
- •Сiсь чурка
- •Вежöм зонка
- •Пывсянiсь чуд
- •Мöс картаись чуд
- •Öвин васька
- •Кутор чуд
- •Умöль места
- •Чуд дозыляйтiс
- •Кöрт кокаэс мырддясö
- •Чоморлöн стан
- •«Мун чомору!»
- •Луншöрика
- •Луншöрика-обороника
- •Ваись, нюрись куллез
- •Кульпиян
- •Шулькун
- •Сакасикö
- •Куллезлöн свадьба
- •Тыись вакуль
- •Васö оз лэдз босьтны
- •Ва дорись нывка
- •Калян рöдiсь нывка
- •Вöрись чуддэз
- •Биа öма тупыль
- •Сотчан турунъюр
- •Лешачика дюттьöтöма
- •Тшакъявтöн чудитчис
- •Вöрисьлöн керкуын
- •Вöр кöзяин
- •«Вöр дорын олöм сторож…»
- •Вöрись дядько
- •Лешак да лешачика
- •Синкымтöм матшка
- •Вöрись инька
- •Абу вермöм диктыны
- •Вöрисьыс кежöтлöма
- •Пон сёйись
- •Лешак нуöтлöм
- •Ыджытжык
- •Бедьыс мöдлаö нуöтiс
- •Лешачика кыскалöма
- •Вöрын олiсь инька
- •То ыджыт, то учöт
- •Пон кучика вöрись
- •Гитлерка
- •Вöрисьлöн инь кодь
- •Вöрись ордын
- •Дядькалöн пестуння
- •Пугырнюрись кöзяин
- •Митрофан митрофановичлöн тётка
- •Дявлöн туй
- •Мыйсянь чегис кок
- •Тöдiссез, тшыкöтчиссез
- •Петя-балаган
- •Мужык мунöма турунла
- •Тшыкöтöм свадьба
- •Тöдiсь тшыкöтö свадьба
- •Кинас аддзö
- •Мöдiк висьтассэз
- •Мам кай вештiсьöма
- •Ошлöн инька
- •Микайыв пиян икота
- •Икотаэз
- •Еннэз риксьöны
- •Оз лэдз чилькöтчыны
- •Кулöммес ловъяэслö отсалöны
- •Змея нимасис
- •Мырыв да кöкöв
- •Торокан пышшö
- •Югыт турун
- •Курöг празьник
- •Öшмöссэз
Сотчан турунъюр
Кытшöмкö деревняын то кытшöм случай вöлöма. Нывкаэс кыдзкö пукалöны баняын — печкöны, гöрддзисьöны.
Сёр ар вöлöма, лым ни усьöма. Эта кадö вöрын ни уджалöны.
Пукалöны, уджалöны. Кинкö петас öтöрö, аддзö: неылын турунъюр тыдалö. Висьталас мöддэслö, нiя тожö петасö видзöтны. Думайтасö, што кинкö кайöтö вöрын уджалiссеслö турун. И быль, турунас вилаэз мöртöмась, и додь вылын ыскöвтö туруныс, токо — турунъюр.
И одзсис би петö.
Нывкаэс повзясö, öшасö. А турунъюр горöтлö:
— Вилики-копылики! Вилики-копылики!
Горöтлö сiдз да нывкаэс дынö ыскöвтö. Нывкаэс и уськöтчасö пышшыны сы дынiсь да быдöнныс доймасö: кин вила вож вылö усяс да бытшкисяс, кин додьö чужйисяс да кисö нето коксö чегöтас, кинлöн син увтыс лоас куш лöз.
Вот тэныт и «вилики-копылики»!
Лешачика дюттьöтöма
Кокорник деревняись лешöйыс зонкаöс вöлi гусявлöма.
Этö эшö сэк, кöр единолично олiмö. Айыс да мамыс мунасö ытшкисьны, зоннысö сьöраныс босьтасö. А эд уджавны колö, учöтыс сьöрын пыр он видзöт. Но и нуöтас лешöйыт.
Неделя-мöд кошшасö — оз аддзö. Пропал пö мортыт! Да кыдз не пропадёт, кöр лöдз-гебыт и кодя мортсö öдöлейтö?
Инька-мужык, мöдiккез, асланыс покосын, Лолым ю сайын, зонкасö аддзасö. Няргö пö кинкö; «Ме-е, ме-е!» Видзöтасö: зонкаок, пасьтöм, кöмтöм. Эта мымда лöдз-геб, а эд абу сёйöмась. Подасö вирöдз сёйöны, а сiйö — озö. Мыля бы? Гортас висьтасьöма: «Ме мамöкöт олi. Сiя ув вылö зыбка öшöтас да дюттьöтö менö. Йöлöн, няньöн, ягöдöн вердö. Пикангум пувлiс». Этö лешачикаыс зонкаокыс мамлiсь литсосö босьтлöм.
Тшакъявтöн чудитчис
Неважын тшакъявны ветлi да чудитчис меным. Корзинаöс тыртi да колода вылö шоччисьны пукси. А мышкам кинкö юалö:
— Тэ мыйлö татчö локтiн? Батi овны да? Батi кольччан вöрас?
Ме сылö висьталi:
— Менам горт эм, менам эшö зон эм, а тi меным абу ёрттэз.
Эг и видзöт, кин баитiс, но тöдi: кодкö вöрын олiссез коласiсь. Чожжык чеччыштi — ныкöт дырсö оз ков баитны — да гортöлань.
Вöрсис пондi петны да шуи:
— Еннэз ли, чуддэз ли, кин ли тi вöлiт, быдöнныт этчö кольччö, а ме сьöрö эд вöтчö. Аминь.
И нiя кольччисö, заговорнöй кывсö висьталi да.
Вöрисьлöн керкуын
Менам эм племенник Иван, татöн оз ов. Сылöн — мототсык, дак старик корас, медбы сiйö вöрö кайöтлiс — кыйсяннэз видзöтны...
Но, кайöтас. Старик мунас вöрас да Ивансö тшöктас виччисьны: недырик пö ветла.
Иван водыштас мототсык бокас да и куйлö, кымöрсö видзöтö. Друг керкуын лоас: югыт жыр, öшыннэзын штораэз. Чеччас, видзöтö: джоджын — половиккез, пызан, стуввез.
Кин жö пö татчö, вöрас, строитчöма? Батi лесник? Дак сiя пö олö посёлокын.
Иван петас керкусис да дзик узьöмись саймас: одзас некытшöм керку абу, круг вöр быдмö...
Иванкöт тай нем эз на лосьы. А эд лешöйыт просто сiдз эз мыччав керкусö. Ачыс бöра абу жö петалöм.
Вöр кöзяин
Кытшöмкö годö вöр кöзяиныс мöссэзнымöс аслас йöрö йöртлiс. Ме мунi банъявны и аддзи мöссэсö — Петракертуй помын куштывка вылын куйлöны.
Чапки бан юккезöс, шать чегöтi да пондi вашöтны гортлань. Вашöта бы туй вылас, а нiя, дзик кöррез, чепсасьöны, куштывкасис озö бы петö сраминаэз.
Ассиным мöссö нянёкöн вердi и нуöта туйланяс. Рам вöлi, сьöрам пыр вöтчывлiс. Локтiс туй дорас да чывк бергöтчис, ровно бедьöн кынöмас бирскисö. «А-а, вон мый! — думайта. — Нiйö татiсьыс йöртöм да бедьнас панласьö. Гöснеч эд месянь виччисьö!»
Чигарка колö кöстыны, а гумажкаыс абу — трубкаöн курита. Юксим бантор косьыштi, пуктi колода вылö, сэтчö табак кисьтi: на, кöзяин, курит! А гумажкасö ачыт аддзан.
И лэдзис эд мöссэсö. Петiсö нiя туй вылас да гортö дзизйöвтiсö.
ЛЕШАК
Мужык мунас ойнас вöр туй кузя. Видзöтö: öшынын би, а некытшöм керку сэтöн абу вöвлöма. Сибöтчас — гажа керку сулалö, ворота одзас мужык, тшöктö пырны керкуас.
Мунiсь мужык пырас, сiйö пуксьöтасö сёйны и ваясö сякöй сёян,юкталасö сурöн и винаöн. И мужык коддзас.
Керкуись мужыклöн зон босьтас гармоння и давай орсны, а мужык йöктö.
Мöд мужык баитö: «Миянлiсь отирсö уна ни война вылö иньдiсö». Гöсь мужык баитö: «Миянлiсь тожö уна иньдiсö». Сэсся петас мужыкыт и мунас гортас.
Ашынас сiя туй кузя мунас югытöн. Локтас сэтчöдз, кытöн вöлi керкуыс. А сiя местаын сулалö ыджыт кöз, сы гöгöр лымыс чисто дзугöм — мужыкыт йöктiкас кöзсö гöгралöм.
