Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Каски-ХХ.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

Богатырка

Висьтасьлiсö, пермячка олöм, ыджыт вöлöм — розбойниккезсянь, тотарасянь вагаöн мездiсьлöм. Жаговöй, сьöкыт кокйыла, а выныс вöлöма. Зыбунiсь вöв öтнас кыскывлöма. Öтпыр мужыклö отсалöма кыскыны, но бöжсö вöлыслiсь орöтöма. Мужыкыс судитчöма, сылö висьталöмась: «Мыйлö тшöктiн кыскыны? Ачыт виноват!»

Усь-Иньваын баржа лажмытiнö вöлi пуксьöма, корöмась сiйö. А богатырка шуöма:

— Мыля менö корат? Жöникöс корö, ме и локта сыкöт. Сiя пондас кыскыны, а ме тойыштны.

Этö вот мый понда сiдз: иньыс кыскас, а мужыкыслö — магарыч.

Кыдз дзуздя розбойниккёзöс вашöтöм

Важся дзуздяккезлöн вöлöмась сизим кар, ныын олöмась Дзуздялöн зоннэз. А Дзуздяыс — нiя муэзiсь медыджыт кöзяйка. Вот Шудякöр — сылöн городишшо, Зуйкар — сылöн Етшкар сылöн жö. Вöлöмась каррес Кама дорöт, Колыч ладорын. А Леман ю дорын абу, кöть чудскöй местаэс эмöсь жö.

Дзуздялöн зоннэс богатыррез вöлöмась, нiя бура олöмась. И дорйисьны кужöмась, ежли кин войнаöн локтас ны дынö. Лёка тышкасьлöмась, да и китрöйöсь вöлöмась нiя, чучкöйес.

Одзжык öддьöн ыджыт розбой вöлöма, дзик война жö — овны абу сетлöма йöзыслö.

Кытшöмкö сэрпöсь атаман аслас розбойöн чучкöйес дынö локтöма, розоритöм Шудякöрсö, Чучкöй берегсö, инькаэсö, нывкаэсö нуöтöма да ны дынсянь неылö овны пуксьöма.

Дзуздя чукöртас зоннэсö да висьталас:

— Талун миянöс куштiсö, ашын тiян бердö кутчасö, ежели нем ог пондö керны... Лöсьöтчö воюйтны, сизим лун бöртi мездам ассиным отирсö и вештiсям розбойыскöт.

И вот лöсьöтчöны воюйтны чучкöйес. Квать ой сьöрна ракаэзöс куталасö, уна кыясö. Сизимöт лунас орддясö розбойскöй карсö да ракаэсö öтiкöн пондасö лэдзавны. Лэдзасö ракасö, сiя карзöмöн кар весьтöттяс гортас лэбзьö. А розбойниккес этö керпитны оз вермö, быд ракасö вийöны бы. Вот ньöвъёссезнысö быдöс и лыйласö.

Сэк дзуздяккес уськöтчасö розбойниккес вылö да вашöтасö нiйö горт местаэзсиныс.

Войсколöн атаман

Ермак — ыджыт атаман, уна йöз сылöн вöлöма. Батi татiссес тожö вöлiсö...

Шуöны тай, што Багайöт войсконас мунöма, вермис и миян Дедеруйö сибавны — сэк сiйö Пожымка шуöмась — пожыма деревня.

Ермак атаман

Висьтасьлiсö, Ермак атаман видзöма розбой, купеччезöс грабитлöма. Кылас эта йылiсь сар, корас дынас, шуö:

— Лутшшö тотарасö аслат кипод увтö босьт — генералöн кера.

Ермак согласитчас, и сар сылö сетас зарни сбруяа вöв да эзысёвöй шашка.

Мунас Ермак Кама дорö, войско öктас и давай Сибир босьтны. Но сэтчин сылiсь джын войскосö виясö, а тотара — уна, нiйö войскотöг он вермы.

Корас сарлiсь подмога — сар оз сет.

Ермак чукöртас аслас войскоö коми йöзсö, мунас Сибир босьтны.

Ошыбись öтiк мужык сы дынö сюрлöм и сыбöрын висьтасьöм, мый Сибирас шогмöм. А ме гедкоöсянь кывлi.

Босьтас Ермак атаман Гамазель — кар сэтшöмö. Войско юö-сёйö, гуляйтö. Сэсся онмöссясö быдöнныс, узьöны. Ермак войско вылö тотара уськöтчасö, унаöс виясö.

Эм команда: ва дорö! Сэтчин пö кораббез эмöсь. Атаман — медбöрын, сiйö кораббес колясö.

Чеччöвтас Ермак плот вылö, но жаль сылö зарни сбруяыс, и чеччылас да сьöрас босьтас. Чеччöвтас бöра плот вылас. Кокыс кышасяс яз клячö, и атаман усяс ваас.

Сiдз и вöяс: эд вывтас кöртовöй тужур новйöм. Да шашкаыс сьöрас тожö абу кокнит.

ЕРМАК

Ермак аслыс войскосö чукöртöма Кунгурын. Тотарскöй деревняэз ас кипод увтас босьтлöма, виль муэз. А юрсö сы понда пуктöма Иртыш ю дорын, кöр войскоыс шоччисьöма.

Гедö баитлiс: «Ермак тасянь, Кама дорсянь, мунöма Сибир босьтны и уна воюйтöм, уна йöзöс вермöм. Иртыш дорас тотара сы вылö уськöтчасö, Ермак плотöн пондас мöдöрас вуджны да уськöтас мечсö ваас. А сiя пуд сьöкыта вöлöм. Жаль мечсö вöтьны, вот и сунгисяс судзöтны, да мечыскöт и кольччас ва пыдöсас».