Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Каски-ХХ.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

Матрёна - вына инь

Важын эта вöлi, кöр эшö савдатö ветлiсö кыкдас вит годöн. Мунiс öтiк детина служитны, колис инькасö гортас. Матрёнаöн шуисö этö савдаткасö. Олiс сiя йöзайкöт да ичипияннэзкöт. Рамыник вöлi савдатка да не статя. Некин сiйö эз аддзывлы, некин эз и кывлы. А уджын стрась лют вöлi.

Кыдзкö масленича коста ветлöтiсö инькаэс öтöрöт да горöн сьылiсö-нюжлалiсö:

Катя тэ, Катюша,

Ок, муса ёрт Ванюша!

Ок, тöждiсьö сьöлöм,

Ой и лун сё висьö.

Ветлöтiсö керкуись керкуö, юисö сур да шоныт ырöш, гöститчисö. Вöлi ныкöт и Матрёна.

Локтiсö савдатка ордö, пырисö оградаас. Карта пырйöт мунiкö савдатка казялiс турун доддез, кöднö вайöмась ичипияннэс. Шынньöвтiс öм дорнас Матрёна да горöтчис:

— Видзöтö, инькаэз, мый ме уджала нылö. — Ачыс кватитiс тырлöсöттяс додьсö да шентiс сiйö сараяс. Сэсся кутiс мöдсö — тожö чапкис. И куимöтсö сэтчин жö лэбтiс.

Диво кутiс инькаэсö, асланыс синнэзлö оз веритö: вексö тшöтш олöны, а эз аддзывлö эттшöм чудосö. Сералiсö-керисö да пырисö керкуас. ...Куим год ни чулалiс сэксянь, кыдз Петра, Матрёналöн жöникыс, мунiс служитны. Эз понды тöрны керкуас йöзайыс: лöсьöтчис зонсö гöтравны да торйöтчис моньыскöт. Керыштiс сылö керкужуг, деревня понас сувтöтiс, вевттис тяп-ляп идзасöн, а картасö нем эз лöсьöт.

Лöгасис савдатка. Кайис йöзайыс карта вылö да пондiс разьны крышасö. Кылiс кöзяиныс: кытшöм пö шум-гам кылö öтöрас — мыччис юрсö ыбöсас, пондiс видчыны. Матрёна кватитiс слега да швыргис сiйö йöзайыслань. Повзис мöдыс, сайöвтчис и сэсся нырсö эз мыччав.

Джын картасö разис Матрёна, новйис гортас. Лöсьöтiс керкуюрсö да керис картаок. А керкуыс трубатöм, öтiк öшынока, и сiя брюшинаöн везтöм. Пытшкас пемыт, дзик гуын. Олiс, олiс сьöд керкуокас — гажтöм лоис. Быд лунöн пондiс тöждiсьны сё ёнажык и ёнажык. Пукалö и думайтö; «Мый ме öтнам ола? Челядь абуöсь, пода ог видз. Вай-ко муна Петраыс дынö».

Кыдз висьталiс, сiдз и керис.

Косьтiс нянь, тэчис сiйö пешоркаö, кышалiс сивъяс да иньдöтчис туйö — ылö-ылö, пыр Кавказöдз. Дыр сiя мунiс, перво нюрöт да вöрöт, сэсся Кама да Волга юэз дорöт.

Вот и локтiс Петра дынö. Гöгöр керöссэз, мича дзоридззез. Шондi öшалö вылын-вылын, тэнат юр весьтын. Отирыс быдöс сьöд чужöма. Пасьтасьöны мöднёж и баитöны ас мознаныс.

Олiс неделя гöгöр. Öтiк кресенняö мунiс Петракöт видзöтны силаччезлiсь пессьöм.

Петалiсö öтiккез, сыбöрын — мöдiккез. А савдаткаöс оз пукöт местаас. Сiя шушкö жöникыслö пеляс:

— Ме тожö муна, ме сёроно муна!

И кöр юалiсö, оз я мöд кинкö эшö вермасьны, Матрёна петiс отирыс одзö.

Видзöтiсö сы вылö да дивуйтчисö: ой, кытшöм смев пö! Но некин эз верит, што эта неыджыт мыгöра инькалöн эм кытшöмкö вын.

Öтiк савдат, Петралöн ёртыс, и шуö:

— Ме муна.

— Весь петан: вермас тэнö, — падмöтö сiйö Петра. Савдат серöмтчис: инькаыслö пö ог жö сетчы — и петiс. Вермасисö недыр. Токо кутчисö, и Матрёна сэк жö савдатсö гатш водтöтiс. А отирлö эта — диво дивнöй: кысянь сэтшöм выныс сылöн? Öддзисö шовкöтны да «ура» горöтны. Матрёна паймис, чайтiс, мыйкö неладно керис, и дзик вöрмöс, чепöссис бокö да ножö котöртны. Öдва-öдва вöтiсö да сетiсö сымда сьöм, кöдö савдатка и вöтöн эз аддзыв.

Юалiсö, мыйсянь сiя ош кодь вына.

Матрёна и висьталiс сэк:

— Олiмö мийö сьöд вöр шöрын. Стрась умöля олiм. Муокыс айöлöн эз вöв, кöдзны некытчö вöлi: гöгöр дзибъяин. А сёйны мыйкö колiс. Вот айö и кутчис весöтны вöрсö, мырресö мургылявны-шедтавны.

Прока сiя вöлi и уджсö радейтiс.

Сэк-ту ме эшö челядёк вöлi, но айö пыр сьöрас новйöтiс. Кытöн зор вылас öшöтча, мыйкö видзышта нето чер мыччышта — сё öтлаын сорласи.

Ыджытжык лои — ачым пондi пашнясö ректыны. Вот и öктi вынöс эта удж кузя...

Эшö неделя етш олiс жöникыскöт и гортас иньдöтчис. Туй вылас мöсок небис. Вайöтiс гортас, а суседкаэс юасьöны:

— Кысь мöстö?

— Заробитi.

— Кыдз заробитiн?

И висьтасис сэк Матрёна, кыдз сiя Кавказын вермасис и кытшöмö сетiсö награда.

Сэксянь и шуисö савдаткасö Вына иньöн. Бура, шуöны, овны пондöма.