- •Пытшкöс
- •Вöрпи да пода йылiсь
- •Шыр да пышкай
- •Вельмöм шыр
- •Панöм нинкöм
- •Кöин-лекар
- •Кыдз старукаöс ош лечитiс
- •Баля баран да коза баран
- •Ош да мужык
- •Палитöм мыр
- •Ош ордын срокын
- •Бöжись ви
- •Руч да кöчпияннэз
- •Туран ырöш
- •Кимось йылiсь
- •Старик да вöрись
- •Сяпарись ваней
- •Бишедтан да чуддэз
- •Ваня - бöб зон
- •Кама иван
- •Куим зарниовöй юрси тылöп
- •Кабморт
- •Рытко, ойко да асывко
- •Иван мужыкпиян
- •Сар адмон, сылöн зон да оров зарниборд
- •Иван саревич (1)
- •Иван саревич (2)
- •Мича марпида
- •Лёгостай
- •Зонка читкыля юр
- •Шыр да кеня
- •Кам ордö била
- •Гусялöм сойез
- •Куим сой
- •Зарни яблоня
- •Иван саревич да мича ныв
- •Илля муромеч да шатёр-богатыр
- •Вежöм челядь
- •Савдатлöн инь да сылöн зарни челядь
- •Обороника
- •Рака козиннэз
- •Тёпок да бабылiньöй
- •Кöртовöй вöлок
- •Ошвердас
- •Бöб öмель
- •Сунис моток
- •Нылочка да еги-баба
- •Гона да öмека
- •Легонтай, легонтай
- •Певрунь
- •Вöралiсьлöн диво
- •Быдса чудо
- •Повзьöтчан керку
- •Кум да кума
- •Зарни сюр
- •Зарни кöш
- •Кыдз вöрдядь мыжйис инькаöс
- •Вöрись кульлöн отсöт
- •Мыйсянь китöмлöн киыс быдмис
- •Лёк туннэз йылiсь
- •Ленсювко
- •Богатыр да кулан
- •Умöлик мерин
- •Чöвтöтовöй дубаса ныв
- •Анькытш иванко
- •Шуд кошшиссез
- •Нывкаэз йылiсь каски
- •Иван да пров
- •Петра-сар, савдат да розбойниккез
- •Озыр жöник сайын
- •Мортсёйись инь
- •Грек шедтiссез
- •Яньки, паньки да ваньки
- •Мывкыда воннэз да бöб иван
- •Бöб зонпиян
- •Ай да сылöн куим зон
- •Тöдiсь доктор
- •Озыр корасись
- •Дышкучик
- •Кыдз данько бурлачитiс
- •Сизимок
- •Мывкыда митей
- •Кыдз мужык дзодзоггезöс янсöтiс
- •Китрöй мужык
- •Кытчö ветлiн да мый аддзылiн
- •Куим вон
- •Кыдз зонка би кошшис
- •Не поп, не чорт
- •Горш попаддя
- •Поп да срошнöй
- •Тыра курöг
- •Кöчкыйись да поп
- •Бöбсялöм поп
- •Кöбыла кольттез
- •Вöралiсь опонь да барин
- •Зимогор
- •Дыш олёнушка
- •«Ёгортан курöтан...»
- •Асныррез
- •Некывзiсь сапоггез
- •Юкмöсын тэсь
- •Мöдiк кудымкар
- •Туй вылын öшынок
- •Гузи да мези
- •Кыдз овдя пиканалiс
- •Потя да потика
- •Дзирыт пельняннез
- •Чочком колпака морт
- •Кыдз епаöс кöч велöтiс
- •Донтöмик пятаккез
- •Атрапей
- •Кыдз сёйис, сiдз и уджалiс
- •Таратайкаын поп
- •Елесько
- •Нёль вон да пишаль
- •«Эн керась ― усян!»
- •Нинйöм чаркиэз
- •Старик да старука
- •Нинкöм да налевка
- •Пöв нинкöма мужык
- •Комиöн буржык
- •Вежа висьттэз
- •Кысянь светас лоис му
- •Кыдз шогмис му
- •Шогмöма вöв коколись
- •Кыдз шогмöм кама му
- •Пера да зарань
- •Шондi да тöлiсь
- •Мыйсянь сюыс öтiк роза, öтiк шепа
- •Мыля ид шепыс дженыт
- •Мыля ошыс дженыт бöжа
- •Кыдз коми йöзсö пыртöмась
- •Кыдз шогмöмась антипина да паршакова деревняэз
- •Кыдз шогмöма кама ю
- •Вына отир, атаманнэз
- •Матрёна - вына инь
- •Кудым ош
- •Пера-богатыр
- •Кыдз пера да мизя олöмась лупъя дорын
- •Пера-богатыр да вöрись
- •Пера-богатыр да вакуль
- •Кыдз пера-богатыр вермасьöма змейкöт
- •Кыдз пера-богатыр отсалöма роч войсколö вермыны идолишшоöс
- •Кыдз пера-богатыр пессьöма грап строгановкöт
- •Пера да мизя йылiсь
- •Полюд да колчим
- •Юкся, пукся, чадз да бач
- •Богатыррес вольвылын вöлöмась
- •Онтип богатыр йылiсь
- •Чучкарской богатыррез
- •Майко да кудымко
- •Богатырка
- •Кыдз дзуздя розбойниккёзöс вашöтöм
- •Войсколöн атаман
- •Ермак атаман
- •Ермаклöн медодзза бой
- •Пугачов йылiсь
- •Камид атаман йылiсь
- •Воддя кузя бунт
- •Куим вон-богатыр
- •Чудь, важ отир
- •Чудляна
- •Чуддэз да чарла
- •Тшак увтiсь морток
- •Учöтик мортоккез
- •Медодзза отир
- •Важжес — ыджыт отир
- •Асьнысö вийöмась
- •Мунасö мöдлаö
- •Пуста деревня
- •Сьöд чукча
- •Медыджыт ен
- •Чучкöйлöн аслас сёрни
- •Быдöс дозмукöн торксьöмась
- •Важжес мыжйисьöны
- •Мыжйöм морт
- •Коми чуддэз
- •Одзза мортлöн коктуй
- •Чучкöйез пышшöмась розбойниккез шогъя
- •Тöдтöм йöзлöн горт
- •Розбойниккез, кладдэз
- •Ыджыт керкуись розбойниккез
- •Виясö бичулиöн
- •Розбойниклöн сьöлöмыс сьöд
- •Костымчи
- •Кык ыджыт клад
- •Розбойниккезлöн пыж
- •Иньва дорись клад
- •Пыжтыр зарни
- •Кладыс кöчöн мыччасис
- •Петöма ачыс
- •Лöз вöла караульшик
- •Кладыс не быдöнлö сюрö
- •Сказзэз
- •Бытшöм морт
- •Кин пармаö вайис бур олан
- •Чудвисьттэз
- •Суседкоэз
- •Суседко
- •Печкись суседко
- •Гидйись суседко
- •Кинкö мыччасис
- •Мешайтчöма чернильнича
- •Курöггезöн шупкасьö
- •Öтöрись чуддэз. Боболлез
- •Баняын блазнитiс
- •Пукалiкö
- •Сiсь чурка
- •Вежöм зонка
- •Пывсянiсь чуд
- •Мöс картаись чуд
- •Öвин васька
- •Кутор чуд
- •Умöль места
- •Чуд дозыляйтiс
- •Кöрт кокаэс мырддясö
- •Чоморлöн стан
- •«Мун чомору!»
- •Луншöрика
- •Луншöрика-обороника
- •Ваись, нюрись куллез
- •Кульпиян
- •Шулькун
- •Сакасикö
- •Куллезлöн свадьба
- •Тыись вакуль
- •Васö оз лэдз босьтны
- •Ва дорись нывка
- •Калян рöдiсь нывка
- •Вöрись чуддэз
- •Биа öма тупыль
- •Сотчан турунъюр
- •Лешачика дюттьöтöма
- •Тшакъявтöн чудитчис
- •Вöрисьлöн керкуын
- •Вöр кöзяин
- •«Вöр дорын олöм сторож…»
- •Вöрись дядько
- •Лешак да лешачика
- •Синкымтöм матшка
- •Вöрись инька
- •Абу вермöм диктыны
- •Вöрисьыс кежöтлöма
- •Пон сёйись
- •Лешак нуöтлöм
- •Ыджытжык
- •Бедьыс мöдлаö нуöтiс
- •Лешачика кыскалöма
- •Вöрын олiсь инька
- •То ыджыт, то учöт
- •Пон кучика вöрись
- •Гитлерка
- •Вöрисьлöн инь кодь
- •Вöрись ордын
- •Дядькалöн пестуння
- •Пугырнюрись кöзяин
- •Митрофан митрофановичлöн тётка
- •Дявлöн туй
- •Мыйсянь чегис кок
- •Тöдiссез, тшыкöтчиссез
- •Петя-балаган
- •Мужык мунöма турунла
- •Тшыкöтöм свадьба
- •Тöдiсь тшыкöтö свадьба
- •Кинас аддзö
- •Мöдiк висьтассэз
- •Мам кай вештiсьöма
- •Ошлöн инька
- •Микайыв пиян икота
- •Икотаэз
- •Еннэз риксьöны
- •Оз лэдз чилькöтчыны
- •Кулöммес ловъяэслö отсалöны
- •Змея нимасис
- •Мырыв да кöкöв
- •Торокан пышшö
- •Югыт турун
- •Курöг празьник
- •Öшмöссэз
Матрёна - вына инь
Важын эта вöлi, кöр эшö савдатö ветлiсö кыкдас вит годöн. Мунiс öтiк детина служитны, колис инькасö гортас. Матрёнаöн шуисö этö савдаткасö. Олiс сiя йöзайкöт да ичипияннэзкöт. Рамыник вöлi савдатка да не статя. Некин сiйö эз аддзывлы, некин эз и кывлы. А уджын стрась лют вöлi.
Кыдзкö масленича коста ветлöтiсö инькаэс öтöрöт да горöн сьылiсö-нюжлалiсö:
Катя тэ, Катюша,
Ок, муса ёрт Ванюша!
Ок, тöждiсьö сьöлöм,
Ой и лун сё висьö.
Ветлöтiсö керкуись керкуö, юисö сур да шоныт ырöш, гöститчисö. Вöлi ныкöт и Матрёна.
Локтiсö савдатка ордö, пырисö оградаас. Карта пырйöт мунiкö савдатка казялiс турун доддез, кöднö вайöмась ичипияннэс. Шынньöвтiс öм дорнас Матрёна да горöтчис:
— Видзöтö, инькаэз, мый ме уджала нылö. — Ачыс кватитiс тырлöсöттяс додьсö да шентiс сiйö сараяс. Сэсся кутiс мöдсö — тожö чапкис. И куимöтсö сэтчин жö лэбтiс.
Диво кутiс инькаэсö, асланыс синнэзлö оз веритö: вексö тшöтш олöны, а эз аддзывлö эттшöм чудосö. Сералiсö-керисö да пырисö керкуас. ...Куим год ни чулалiс сэксянь, кыдз Петра, Матрёналöн жöникыс, мунiс служитны. Эз понды тöрны керкуас йöзайыс: лöсьöтчис зонсö гöтравны да торйöтчис моньыскöт. Керыштiс сылö керкужуг, деревня понас сувтöтiс, вевттис тяп-ляп идзасöн, а картасö нем эз лöсьöт.
Лöгасис савдатка. Кайис йöзайыс карта вылö да пондiс разьны крышасö. Кылiс кöзяиныс: кытшöм пö шум-гам кылö öтöрас — мыччис юрсö ыбöсас, пондiс видчыны. Матрёна кватитiс слега да швыргис сiйö йöзайыслань. Повзис мöдыс, сайöвтчис и сэсся нырсö эз мыччав.
Джын картасö разис Матрёна, новйис гортас. Лöсьöтiс керкуюрсö да керис картаок. А керкуыс трубатöм, öтiк öшынока, и сiя брюшинаöн везтöм. Пытшкас пемыт, дзик гуын. Олiс, олiс сьöд керкуокас — гажтöм лоис. Быд лунöн пондiс тöждiсьны сё ёнажык и ёнажык. Пукалö и думайтö; «Мый ме öтнам ола? Челядь абуöсь, пода ог видз. Вай-ко муна Петраыс дынö».
Кыдз висьталiс, сiдз и керис.
Косьтiс нянь, тэчис сiйö пешоркаö, кышалiс сивъяс да иньдöтчис туйö — ылö-ылö, пыр Кавказöдз. Дыр сiя мунiс, перво нюрöт да вöрöт, сэсся Кама да Волга юэз дорöт.
Вот и локтiс Петра дынö. Гöгöр керöссэз, мича дзоридззез. Шондi öшалö вылын-вылын, тэнат юр весьтын. Отирыс быдöс сьöд чужöма. Пасьтасьöны мöднёж и баитöны ас мознаныс.
Олiс неделя гöгöр. Öтiк кресенняö мунiс Петракöт видзöтны силаччезлiсь пессьöм.
Петалiсö öтiккез, сыбöрын — мöдiккез. А савдаткаöс оз пукöт местаас. Сiя шушкö жöникыслö пеляс:
— Ме тожö муна, ме сёроно муна!
И кöр юалiсö, оз я мöд кинкö эшö вермасьны, Матрёна петiс отирыс одзö.
Видзöтiсö сы вылö да дивуйтчисö: ой, кытшöм смев пö! Но некин эз верит, што эта неыджыт мыгöра инькалöн эм кытшöмкö вын.
Öтiк савдат, Петралöн ёртыс, и шуö:
— Ме муна.
— Весь петан: вермас тэнö, — падмöтö сiйö Петра. Савдат серöмтчис: инькаыслö пö ог жö сетчы — и петiс. Вермасисö недыр. Токо кутчисö, и Матрёна сэк жö савдатсö гатш водтöтiс. А отирлö эта — диво дивнöй: кысянь сэтшöм выныс сылöн? Öддзисö шовкöтны да «ура» горöтны. Матрёна паймис, чайтiс, мыйкö неладно керис, и дзик вöрмöс, чепöссис бокö да ножö котöртны. Öдва-öдва вöтiсö да сетiсö сымда сьöм, кöдö савдатка и вöтöн эз аддзыв.
Юалiсö, мыйсянь сiя ош кодь вына.
Матрёна и висьталiс сэк:
— Олiмö мийö сьöд вöр шöрын. Стрась умöля олiм. Муокыс айöлöн эз вöв, кöдзны некытчö вöлi: гöгöр дзибъяин. А сёйны мыйкö колiс. Вот айö и кутчис весöтны вöрсö, мырресö мургылявны-шедтавны.
Прока сiя вöлi и уджсö радейтiс.
Сэк-ту ме эшö челядёк вöлi, но айö пыр сьöрас новйöтiс. Кытöн зор вылас öшöтча, мыйкö видзышта нето чер мыччышта — сё öтлаын сорласи.
Ыджытжык лои — ачым пондi пашнясö ректыны. Вот и öктi вынöс эта удж кузя...
Эшö неделя етш олiс жöникыскöт и гортас иньдöтчис. Туй вылас мöсок небис. Вайöтiс гортас, а суседкаэс юасьöны:
— Кысь мöстö?
— Заробитi.
— Кыдз заробитiн?
И висьтасис сэк Матрёна, кыдз сiя Кавказын вермасис и кытшöмö сетiсö награда.
Сэксянь и шуисö савдаткасö Вына иньöн. Бура, шуöны, овны пондöма.
