Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Каски-ХХ.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

Важжес — ыджыт отир

Важ отирыс татöн ыджыт мыгöра вöлöма. Киннэз нiя — комиöсь я, абу я, а шуöны — чуддез, чудскöй отир. Ме важ могильник вылын ола. Кöр строитчисö этчö, дак гуэз да мый да гарйисö, и морт лыэз шедлiсö. Важжесö öррезö дзеблöмась. Öррес саженься кузьöсь, пипуись керлöмась.

ВАЖ ЙÖЗ

Деревня саяс, Антиповка шор дорас, эмöсь чудскöй гуяс, пыдынöсь, ныын ва пукалö — оз и косьмыв. Чучкöйяс нiя гуясын быкöб куласö.

Комиын, Кама дорас жö, овлöм важ йöз, керкуясö абу керлöм, токо тöвся стойлояс видзлöм — ветлöтöм шуч. Куимвося кага вöв вылын скач ветлывлöм. Быкöб сiдз — зон и, ныв, — кыдз тотара, вöв вылiсь абу и чеччывлöмась.

Этö Кайгородкаэзас кытöнкö.

Асьнысö вийöмась

Чучкöй ров, Сьöд берег — сэтчинын и овлöмась чучкöйяс.

Кыскавламö сэтчинысь му — сьöд да гöрдыт глина, — дак шедавлöны чучкöй чачаяс. Öтпыр шедлöм-де кыдз медаль, токо ыджытжык да öтлань кузьжык, кыдз тяпка.

Бабаяс аддзавлiсö мöлёкъяс — гöлубöйöсь, лöзöсь, вижöсь — стекляннöйöсь. Этö сё Чучкöй ровсис.

Ордчöн Городишшо — верста тасянь. Сэтчинын чучкöйяс асьнысö вийлöмась. Этö — миян кузя: мыля ми притеснять нiйö пондiм... Олан пö эз ло, буржык смерть вöчны.

Мунасö мöдлаö

Öтiк места татöн шусьö Важ Деревня. Кöть и деревня, а некин оз ов сэтчин, керкутор абу. И оз и тöдчы, што овлöмась, токо пöрись йöзыс висьтасьöны, бытьтö бы важ отир, чудöвöй отир, олöмась.

Дыр олöмась, но сэтчö мöдiк отир локтöмась овны, нiйö, тыдалö, дзескöтны пондасö. Вот и шуасö чудöвöй йöзыс:

— Миянлö олан эз ло, колö мунны мöдлаö. Босьтöмась пö котомаэз, челядьöс кипöлöт кутöмась, висьталöмась:

— Прошшай, Важ Деревня! Ми сэтöн ог лоö, и некин оз ло!

Мунöны пö, гортнысö кольöны, и быдöнныс риксьöны. Дöс мунöмась. Öнi пуста сэтöн.

Пуста деревня

Пуста Деревня — урочишшо сэтшöм. Сэтöн чучливöй веккезас олöмась чучкöйез — кытшöмкö йöз. Нiя не миян кодь ыджытöсь вöлöмась, а питайтчöмась чериöн да яйöн, кыдз ми жö кöркö, но и нянь быдтылöмась. Чарла абу, коса абу, дак сюсö киöн летлöмась, вартлöмась умöлика.

Матын Дудкин ыб эм — сiя нылöн вердiсь вöлöма. Кöр гортсиныс виль муэзö пондасö мунны, ыб весьтас висьтавлöны пö:

— Прошшай, Дудкин ыб! Ми мунам, миянöс вашöтöны татiсь. И сэсся некöр ог бертö.

Аддзан, звöн лоис, сiя и вашöтiс нiйö: огö пö вермö кывзыны шумсö.

ВАЖ ÖШЫМÖС

Важжеслöн олан местаэс унаöсь, токо ми öнi вунöтчам ни нiйö. Вот Кöс посадас эм Ыджыт Öшымöс — сiдз шусьö нюр дорсис урочишшо. Ваыс öшымöсас öддьöн бур да уна. Некин оз тöд, кыным век сэтiсь босьтöны васö.

Важ отирыс сiйö керöмась аслыныс да и миян понда. И закажитöмась миянлö: васö босьтны токо лунöн, югытöн, а ойöн оз ков вöрöтны. Этö сiйöн, медбы öшымöсыс шоччисьлiс жö, кыдз и ми, медбы вынсö эз öшты.

Кин оз кывзiсь да пондас босьтны ойнас, сылö вермас чудитчыны. Висьтасьлiсö, што босьтасö кö васö ойнас, дак гортöдз оз вермö вайны: туй вылас öшö ваыс, мортыс локтö пуста ведраöн.

Вились гумыштас — сiдз жö лоö. А луннас кöть стоись вовлы.

Сьöд чукча

Одзжык чердынскöй му вылас сьöд чукча олöм. Öддьöн уна вöлöм. И мöднёж нiйö шуöны — чучкöй йöз. Луннас чучкöйес узьöны, а ойнас уджалöны. Нiя югытсис полöмась.

И вот локтасö чучкöйес дынö чочком отир, кианыс — кыдзок. Чучкöйес казяласö кыдзоксö и пышшасö пармаас. Сэтчин ямаэз гаръясö, пырасö ямаэзас да мусö ас выланыс буждöтасö.

Аддзан, кытшöм вын кыдзыслöн вöлöма! Чочком йöзыс сiйö радейтö, а сьöд чукчаыт, кыдз смертись, полöма.