- •Пытшкöс
- •Вöрпи да пода йылiсь
- •Шыр да пышкай
- •Вельмöм шыр
- •Панöм нинкöм
- •Кöин-лекар
- •Кыдз старукаöс ош лечитiс
- •Баля баран да коза баран
- •Ош да мужык
- •Палитöм мыр
- •Ош ордын срокын
- •Бöжись ви
- •Руч да кöчпияннэз
- •Туран ырöш
- •Кимось йылiсь
- •Старик да вöрись
- •Сяпарись ваней
- •Бишедтан да чуддэз
- •Ваня - бöб зон
- •Кама иван
- •Куим зарниовöй юрси тылöп
- •Кабморт
- •Рытко, ойко да асывко
- •Иван мужыкпиян
- •Сар адмон, сылöн зон да оров зарниборд
- •Иван саревич (1)
- •Иван саревич (2)
- •Мича марпида
- •Лёгостай
- •Зонка читкыля юр
- •Шыр да кеня
- •Кам ордö била
- •Гусялöм сойез
- •Куим сой
- •Зарни яблоня
- •Иван саревич да мича ныв
- •Илля муромеч да шатёр-богатыр
- •Вежöм челядь
- •Савдатлöн инь да сылöн зарни челядь
- •Обороника
- •Рака козиннэз
- •Тёпок да бабылiньöй
- •Кöртовöй вöлок
- •Ошвердас
- •Бöб öмель
- •Сунис моток
- •Нылочка да еги-баба
- •Гона да öмека
- •Легонтай, легонтай
- •Певрунь
- •Вöралiсьлöн диво
- •Быдса чудо
- •Повзьöтчан керку
- •Кум да кума
- •Зарни сюр
- •Зарни кöш
- •Кыдз вöрдядь мыжйис инькаöс
- •Вöрись кульлöн отсöт
- •Мыйсянь китöмлöн киыс быдмис
- •Лёк туннэз йылiсь
- •Ленсювко
- •Богатыр да кулан
- •Умöлик мерин
- •Чöвтöтовöй дубаса ныв
- •Анькытш иванко
- •Шуд кошшиссез
- •Нывкаэз йылiсь каски
- •Иван да пров
- •Петра-сар, савдат да розбойниккез
- •Озыр жöник сайын
- •Мортсёйись инь
- •Грек шедтiссез
- •Яньки, паньки да ваньки
- •Мывкыда воннэз да бöб иван
- •Бöб зонпиян
- •Ай да сылöн куим зон
- •Тöдiсь доктор
- •Озыр корасись
- •Дышкучик
- •Кыдз данько бурлачитiс
- •Сизимок
- •Мывкыда митей
- •Кыдз мужык дзодзоггезöс янсöтiс
- •Китрöй мужык
- •Кытчö ветлiн да мый аддзылiн
- •Куим вон
- •Кыдз зонка би кошшис
- •Не поп, не чорт
- •Горш попаддя
- •Поп да срошнöй
- •Тыра курöг
- •Кöчкыйись да поп
- •Бöбсялöм поп
- •Кöбыла кольттез
- •Вöралiсь опонь да барин
- •Зимогор
- •Дыш олёнушка
- •«Ёгортан курöтан...»
- •Асныррез
- •Некывзiсь сапоггез
- •Юкмöсын тэсь
- •Мöдiк кудымкар
- •Туй вылын öшынок
- •Гузи да мези
- •Кыдз овдя пиканалiс
- •Потя да потика
- •Дзирыт пельняннез
- •Чочком колпака морт
- •Кыдз епаöс кöч велöтiс
- •Донтöмик пятаккез
- •Атрапей
- •Кыдз сёйис, сiдз и уджалiс
- •Таратайкаын поп
- •Елесько
- •Нёль вон да пишаль
- •«Эн керась ― усян!»
- •Нинйöм чаркиэз
- •Старик да старука
- •Нинкöм да налевка
- •Пöв нинкöма мужык
- •Комиöн буржык
- •Вежа висьттэз
- •Кысянь светас лоис му
- •Кыдз шогмис му
- •Шогмöма вöв коколись
- •Кыдз шогмöм кама му
- •Пера да зарань
- •Шондi да тöлiсь
- •Мыйсянь сюыс öтiк роза, öтiк шепа
- •Мыля ид шепыс дженыт
- •Мыля ошыс дженыт бöжа
- •Кыдз коми йöзсö пыртöмась
- •Кыдз шогмöмась антипина да паршакова деревняэз
- •Кыдз шогмöма кама ю
- •Вына отир, атаманнэз
- •Матрёна - вына инь
- •Кудым ош
- •Пера-богатыр
- •Кыдз пера да мизя олöмась лупъя дорын
- •Пера-богатыр да вöрись
- •Пера-богатыр да вакуль
- •Кыдз пера-богатыр вермасьöма змейкöт
- •Кыдз пера-богатыр отсалöма роч войсколö вермыны идолишшоöс
- •Кыдз пера-богатыр пессьöма грап строгановкöт
- •Пера да мизя йылiсь
- •Полюд да колчим
- •Юкся, пукся, чадз да бач
- •Богатыррес вольвылын вöлöмась
- •Онтип богатыр йылiсь
- •Чучкарской богатыррез
- •Майко да кудымко
- •Богатырка
- •Кыдз дзуздя розбойниккёзöс вашöтöм
- •Войсколöн атаман
- •Ермак атаман
- •Ермаклöн медодзза бой
- •Пугачов йылiсь
- •Камид атаман йылiсь
- •Воддя кузя бунт
- •Куим вон-богатыр
- •Чудь, важ отир
- •Чудляна
- •Чуддэз да чарла
- •Тшак увтiсь морток
- •Учöтик мортоккез
- •Медодзза отир
- •Важжес — ыджыт отир
- •Асьнысö вийöмась
- •Мунасö мöдлаö
- •Пуста деревня
- •Сьöд чукча
- •Медыджыт ен
- •Чучкöйлöн аслас сёрни
- •Быдöс дозмукöн торксьöмась
- •Важжес мыжйисьöны
- •Мыжйöм морт
- •Коми чуддэз
- •Одзза мортлöн коктуй
- •Чучкöйез пышшöмась розбойниккез шогъя
- •Тöдтöм йöзлöн горт
- •Розбойниккез, кладдэз
- •Ыджыт керкуись розбойниккез
- •Виясö бичулиöн
- •Розбойниклöн сьöлöмыс сьöд
- •Костымчи
- •Кык ыджыт клад
- •Розбойниккезлöн пыж
- •Иньва дорись клад
- •Пыжтыр зарни
- •Кладыс кöчöн мыччасис
- •Петöма ачыс
- •Лöз вöла караульшик
- •Кладыс не быдöнлö сюрö
- •Сказзэз
- •Бытшöм морт
- •Кин пармаö вайис бур олан
- •Чудвисьттэз
- •Суседкоэз
- •Суседко
- •Печкись суседко
- •Гидйись суседко
- •Кинкö мыччасис
- •Мешайтчöма чернильнича
- •Курöггезöн шупкасьö
- •Öтöрись чуддэз. Боболлез
- •Баняын блазнитiс
- •Пукалiкö
- •Сiсь чурка
- •Вежöм зонка
- •Пывсянiсь чуд
- •Мöс картаись чуд
- •Öвин васька
- •Кутор чуд
- •Умöль места
- •Чуд дозыляйтiс
- •Кöрт кокаэс мырддясö
- •Чоморлöн стан
- •«Мун чомору!»
- •Луншöрика
- •Луншöрика-обороника
- •Ваись, нюрись куллез
- •Кульпиян
- •Шулькун
- •Сакасикö
- •Куллезлöн свадьба
- •Тыись вакуль
- •Васö оз лэдз босьтны
- •Ва дорись нывка
- •Калян рöдiсь нывка
- •Вöрись чуддэз
- •Биа öма тупыль
- •Сотчан турунъюр
- •Лешачика дюттьöтöма
- •Тшакъявтöн чудитчис
- •Вöрисьлöн керкуын
- •Вöр кöзяин
- •«Вöр дорын олöм сторож…»
- •Вöрись дядько
- •Лешак да лешачика
- •Синкымтöм матшка
- •Вöрись инька
- •Абу вермöм диктыны
- •Вöрисьыс кежöтлöма
- •Пон сёйись
- •Лешак нуöтлöм
- •Ыджытжык
- •Бедьыс мöдлаö нуöтiс
- •Лешачика кыскалöма
- •Вöрын олiсь инька
- •То ыджыт, то учöт
- •Пон кучика вöрись
- •Гитлерка
- •Вöрисьлöн инь кодь
- •Вöрись ордын
- •Дядькалöн пестуння
- •Пугырнюрись кöзяин
- •Митрофан митрофановичлöн тётка
- •Дявлöн туй
- •Мыйсянь чегис кок
- •Тöдiссез, тшыкöтчиссез
- •Петя-балаган
- •Мужык мунöма турунла
- •Тшыкöтöм свадьба
- •Тöдiсь тшыкöтö свадьба
- •Кинас аддзö
- •Мöдiк висьтассэз
- •Мам кай вештiсьöма
- •Ошлöн инька
- •Микайыв пиян икота
- •Икотаэз
- •Еннэз риксьöны
- •Оз лэдз чилькöтчыны
- •Кулöммес ловъяэслö отсалöны
- •Змея нимасис
- •Мырыв да кöкöв
- •Торокан пышшö
- •Югыт турун
- •Курöг празьник
- •Öшмöссэз
Кыдз пера-богатыр отсалöма роч войсколö вермыны идолишшоöс
Пыд вöр сулалöма кöркö Перем му вылас, лёк нуждаын олöма отир, сир-ньылöмись абу и петавлöмась. Курыта шедлöма няньыс татiсь олiссезлö, да вольнöйöсь вöлöмась эна муэс. Сiйöн и локтасö татчö роч отир, мед савдатö не сюрны, мед бояра понда выннысö не песны.
Да недыр жö сiдз, вольнöя, овсяс отирлö. Кылас Перем муэз йылiсь сар, аслас кипод увтö босьтас. Сiдз и пондасö овны вöр коласас ордчöн, сортi-костi, комиэз да роччез. Олöмась дружнöя, отсалöмась öта-мöдлö. Уськöтчасö Перем му вылас Сибирсянь тотара нето кытшöм мöдiк басурмана — роччес да комиэс öтувъя дорйисьöны.
Пера-богатыр аслас кöзяйствоын уджалöма, вöралöма да чериалöма, отсалöма отирлö. А вонсö, Мизясö, иньдöтöмась роч войскоö Перем муэсö дозоритны.
Мизя новйöма кöртовöй кольчуга, вöв аслас вöлöма. Государыс, висьтасьöны, сылö вöвсö козьнавлöма. Пуксяс пö Мизя эта вöв вылö, а сiя увтас куснясьö, оз керпит — прока да сьöкыт, тыдалö, Мизяыс вöлöм. Видöма эта понда сыбöрын Мизясö Пера-богатыр:
— Ок тэ, чудак, чудак! Ме быдсöн некинлö вынöс ог мыччав, а тэ мунiн и ошшасин.
Некöр Мизяöс гажтöм абу кутлöма. Керас пöлян кокись пöляннэз да ножö орсны. Войскоыс пеллесö öшöтас да кывзö. Быдöнныс радейтöмась Мизясö.
Уськöтчасö öтпыр Перем вылö тотара. Ыджыт бой лэбас-öзъяс. Пессяс, пессяс войско, некыдз тотарасö оз вермы, зэлöтöны и зэлöтöны роччесö. Тотараыслöн одзас öтiк колесоа машина вöлöма. Ветлö-тарласьö машинаыс, а сы пытшкын отир тыр пукалö. Кöр войско лэбтiсяс, сiя давай крöшитны, давай тальны-войны йöзсö. Стрась уна колесоыс отирсö стрöйдас да вияс. Сiйö идолишшоöн шуасö. Кымöррезся вылынжык вöлöма колесоа идолишшоыс. Пруддьö-мунö идолишшо, изовöй стенаэз вылö кайö, жамйö-вундалö йöзсö, немöн уськöтны сiйö оз вермö. Уна отир ловсö пуктас Перем бердас. Кыз керрез сы увтö чапкаласö, биа зараддэзöн палитасö (вöлöмась лыйсяннэз сэтшöмöсь: кисьтасö ны пытшкö порок, кöртовöй гöглян сэтчин жвангасö-вартасö, öзтасö да ыпкасö-лыясö), быднёж пондыласö, да некыдз оз вермö жугдыны колесосö. Уна роч воиннэз водасö Перем стена понас, а идолишшо сё дзонь.
Москваись государ пондас богатыррезöс чукöртны: нiя пö вермасö идолишшосö. «Пераöс колö корны, — думайтö Мизя. — Сiя отсалас идолишшосö мургыльтны». Вот Мизя и баитö аслас ёрттэзлö:
— Менам эм вон — Пера-богатыр. Сiя отсалас вермыны врагсö. Корам сiйö татчö.
Иньдасö Мизяöс вайöтны Пера-богатырöс. Локтас гортас Мизя, а Пера вöравны мунöма. Мамыс и шуö Мизялö:
— Тэ, Мизя, дзебсись пöлатьö, а то воныт мыдз локтас, шоччисьны сылö колö.
Мизя каяс пöлатьö, узьны водас.
Локтас Пера, юалö мамыслiсь:
— Мам, кинлöн сэтшöм басöк додьыс öтöрас? Мамыс и шуö:
— Мизя воныт локтiс.
Пуксяс пызан сайö Пера-богатыр, мамыс сёйны ваяс, вердö. Сэсся Пера-богатыр саймöтас Мизяöс:
— Лэдзчы, вонö, баитны пондам!
Лэдзчас мöдыс. Баитны пондасö. Пера-богатыр юасьö войско йылiсь, службаыс йылiсь тöдö бы. Сэсся Мизя и висьталас Пера-богатырлö:
— Ме, вонö, тэнö нуöтны локтi.
— А мый меись прокыс, вонö? — юалö Пера-богатыр. Мизя шуö:
— Отсöт тэсянь виччисьöны, Пера. Вермöны миянöс тотара. Перемсö босьтны ни мöдöны.
Кылас этö Пера-богатыр, синкыммесö оча вайöтас, висьталас:
— Мунам, вонö, Перемсö тотаралö ог сетö. Пера-богатыр понда доддяс турун да подушка пуктасö,
Мизя доддясьны кутчас, медбы Пераöс кыскыны. И шуö Пералö:
— Но, вонö, пуксьы нö да вöрзьöтчам туйö!
— Мыйлö ме доддяс пукся, — паныт шуö Пера-богатыр, — ме лямпаэзнам öтiк лунöн сэтчинöдз ыскöвта. Лямпаэзö менам кузьöсь да чожöсь. Ны сьöртi менö и тöдатö, кöр Перемас локта. Ме керкуö ог пыр, понда öтöрас узьны. Кытчö лямпаэзöс мöрта, сэтчинiсь менö и кошшö.
Перемö мунтöнняс Пера панталас мужыккезöс, кöдна зöр кыскöмась. Мужыккез сераласö Пералiсь кузь лямпаэсö. Лöгасяс Пера-богатыр, юскас вöввесö да сизимнан додьсö тöбалöм зöрнас короминаэз вылö чапкалас. Да сыбöрын бöр жö лэдзалас.
Мунö Перемö Пера-богатыр куим сажень кузя лямпаэзнас, тöвчиклö сiйö не вöтны. Куим лунöн Мизяысся одзжык локтас. Пырас Перемö — уличаэз паськытöсь, керкуэз изовöйöсь да чочкомöсь. Сэтöн жö купеч кабаккез сулалöны. Мыдзöмсяняс окота лоас Пера-богатырлö юыштны. Сувтöтас лямпаэз, шовкнитас нiйö оча — керкуэзiсь öшын стеклоэз жиль-жоль усяласö. Сувтöтас лямпаэсö крыша жолоб бердö. Лямпа ныррес керкуся вылынжыка лэбасö. Пырас кабакö и корö:
— Чöвтö меным масора винасö мерка.
Купеч гумыштас винасö кöшöн. Дзар керас кöш вылас Пера-богатыр да шуö:
— Мыля нö тэ меным сымдышка кисьтiн? Курöгöс я мый я юктавны мöдан? Вон этаö кисьт! — мыччалас бадейка вылö Пера-богатыр.
Сетасö сылö бадейкаöн. Быдöс бадейкасис чурскас-юас да эшö дас сельнича пельняннез сёяс.
Петас кабакись Пера-богатыр, ольсалас шоныт пасьсö да онмöссяс богатыр онöн. Ныргорнас узьö-корöтö. А этасянь короминнаэсö дзик росöн чышкасö — лымтор оз коль.
Мунöны отирыс и дивуйтчöны. Тыр öксясö сэтчö. Видзöтöны: кытшöм сэтшöм богатыр узьö? Ордчöн кузь лямпаэз, куим сажень кузяöсь. «Мед мыйкö умöльсö эз жö кер богатырыс», — думайтö отир.
И шуасö сiйö узисьсö кöртавны. Аддзасö геззэз, кöрталасö коккесö. Шондiыс, кытчöдз Пера-богатыр узяс, ештöма кыкись лэбтiсьлыны нёбоас. Саймас сiя куимöт лунас, пондас чеччыны, а геззэс оз лэдзö.
— Вот кыдзи, — шуас Пера-богатыр, — тыдалö, эд казьö сюри!
Нюжöтчас, и быдöс геззэз вутш-вотш орласясö, дзик сiсьмöм сунис. Чеччас Пера-богатыр, дзар керас, а сы гöгöр тыр отир, видзöтöны сы вылö. Окота лоас Пера-богатырлö сералыштны ны вылын. Босьтас кыз кер да ыкöстас:
— Ылöса мам, вешшы, а ылöстöм, сибöтчы! — öвтыштас кернас отир юр вевдöрöт, а нiя — кин кытчö.
Сэтчö и Мизя вöввезнас гöнитас-локтас. Лямпаэз сьöртi войскоыс Пера-богатырöс тöдмалас. Öксяс лямпаэз дынö войско, Пераöн любуйтчö. Сэк жö Перемас и роч богатыррез локтасö — колесоа идолишшокöт тышкасьны.
Нуöтасö Пераöс воевода керкуö, ольпась ольсаласö. Видзöтас ольпась вылас Пера-богатыр да висьталас:
— Ме öтöрын понда узьны, керö меным пожумись нодья да вайö ньывпу лыссэз.
Воевода сетас приказ керны быдöс сiдз, кыдз корас Пера-богатыр. И Пера крепыта узяс ойсö ньывпу лыссэз вылас, пожумись нодья дынас.
Асывнас Мизя саймöтö вонсö:
— Чеччы, Пера, идолишшоыс бöра стена вылас кайö. Быдöс богатыррес готовöсь ни бойö мунны, идолишшолiсь сивилёнсö пиньöвтны.
И Пера да Мизя локтасö Перем стенаэз дынö. Аддзö Пера-богатыр: сулалö колесоа идолишшо, юрсö кымöррез сайöвтöны. А бöрас неприятель войско, дзик вöр сулалö. Миян ладорын сулалöны роч богатыррез — любо видзöтны. Воевода юалö Пера-богатырлiсь:
— Кытшöм оружие тэныт колö, Пера-богатыр? Мыйöн пондан тышкасьны идолишшокöт?
— Вайö меным кер, кузянас вит сажень кузяö, кызанас кöньöс кызаö, — шуö Пера-богатыр,
Тшöктас воевода лöсьöтны быдöс сiдз, кыдз корас Пера-богатыр. Сэтчö войскоыс пондас горöтлыны:
— Вöрзис, вöрзис идолишшоыс!
— Пондöтчам, вонöй, — шуас Мизя.
Лэдзчасö могутнöй богатыррез Перем стенаэз вылiсь, колесоа идолишшолö сувтасö паныт. Пера-богатыр ны шöрö сувтас. А колесоа идолишшоыс сё катöвтö и катöвтö богатыррес вылö.
«Вот вияс нiйö, вот ляпкöтас», — могутнöй богатыррез вылö видзöтiкö думайтö войско.
Шупкö-мунö идолишшо, зангисяс-вартас колесонас — бытьтö чарньöв нёбосö резьöтас.
Сулалöны богатыррез, чунь пасьта мусö оз сетö, оз вешшö бöрлань. Висьталасö токо:
— Öтта, номмез курччасьöны. Горöтлыны пондас сэк войско:
— Паздö идолишшосö, паздö сiйö! Вияс колесоа идолишшоыс!
Бöр керсяс идолишшо, быгыльтчас, да бöра богатыррес вылö. Муыс зэгалö идолишшо увтын.
«Вот вияс богатырресö, вот ляпкöтас!» — думайтö войско.
Мöдпырись идолишшо вачкас колесонас — бытьтö нёбоыс гыпкас-усяс эта вачкöмсянь.
Дзик керöс сулалöны богатыррез. Оз вöрзьö местаись немымда. Войско горöтлö стена вывсянь:
— Вартлö сiйö, вартлö сiйö! Вияс тiянöс колесонас!
Токо и шуасö богатыррез:
— Видзöт-ко, лöдззез тай курччасьöны.
Тарöвтчас идолишшо бöрлань да вились уськöтчас богатыррес вылö. Колесоыс вöйö, муыс оз керпит сiйö.
«Вот вияс, вот вияс богатырресö», — думайтö войско.
Вит оськöв мымда коляс богатыррез дынöдз, богатыррез стенаöн сувтасö да сiдз вачкасö идолишшо кузя, што рез-паз сiйö керасö. Идолишшолöн торрес öт-мöдöрö резсясö, кымöррезся вылöжык чеччаласö. Нысянь уна и тотара чукöр кулас.
Жöв керсяс роч войско, кöр сэтшöмсö казялас. Сэсся вежöртас, мый петас, да кыдз рякöстас:
— Ура! Ура! Ура! Наградитны колö! Наградитны! Повзяс Пера-богатыр эта горöтлöмсянь, думайтö, што мыйкö не сiдз керис, — да кыдз öддзас котöртны. Мизя öдва вöтас вöвнас. Горöтлö Пералö:
— Мыля пышшан, вонö? Эн пышшы, эн пышшы, вонö.
Тэнö наградитасö эта понда.
Öдва бергöтас Пераöс, вайöтас воевода дынö.
Эта бöрын быдöс богатырресö Москваö Иван-сар дынö иньдасö. Иван-сар юалö Пера-богатырлiсь:
— Мый тэныт колö, Пера-богатыр, отсöтыт понда? Бура отсалiн, босьт казнасим зарни да эзысь.
Пера-богатыр паныт:
— Вай меным, государ, нинкöммез кыйны сьöктан да звир-пöткаöс кыйны казь.
Тшöктас Иван-сар лöсьöтны Пера-богатыр понда зарни сьöктан да шовковöй казь. Видзöтас Пера-богатыр козиннэсö да висьталас Мизялö:
— Басöк, Мизя, шовковöй казьыс, крепыт. Луп ю дорись уна уткаэз да уррез позяс кыйны. Басöк, Мизя, и зарни сьöктаныс, да учöтöв, нинкöмсö он кый этöн. Сьöктансö бы ме сьöртi керны.
Сэк Иван-сар тшöктас Пера-богатыр сьöртi зарни сьöктансö керны. Москваись кузнеччез дорасö Пера-богатырлö сьöктан — дас пунт сiя лэбтас.
Иван-сар эшö тшöктас Чердынь уездын вот чинтны, а Пера-богатырлö Луп юсянь Коса ю дорöдз вöррез сетны. Пералö грамота сетасö эна вöррез вылö да вотсö чинтöм вылö.
Лэдзас Иван-сар и Мизяöс Перем муэзö:
— Мунö асланыт отир дынö. Аттьö тiянлö службаныт понда. Ежели уськöтчас кин бöра — кора тiянöс Москвасö дорйыны.
Мизя да Пера прошшайтчасö роч богатыррезкöт да ратниккезкöт и мунасö Москва карись Луп дорö веськыта. Туй вылас кераласö дубовöй додь полоззэз сизим гоз. Луп дорын сэк дубыс абу быдмöма. Ваясö Пера да Мизя Перем муэзö энö полоззэсö, зарни сьöктан да шовковöй казь.
Сыбöрын нiя Луп ю дорас Мöдгорт дынас олöмась. Уткаэз да уррез кыйлöмась. Кышаласö шатиннэз вылö шовковöй казьсö, кöдö Иван-сар козьналас, сувтöтасö ю пöлöн. Лэбзясö уткаэс да казяс и сюрасö. Не öтiк сотняöн, висьтасьöны, шедлöмась. Нюжöтасö пуэз вылö — сразу сто ур кыясö. Вöлись нiйö сеталöны, кин оз вермы вöравны — пöриссезлö да шогалiссезлö.
Дыр олöмась вöра крайын Пера-богатыр да Мизя. Уткаэз да уррез кутавлöмась шовковöй казьнас, нинкöммез кыйлöмась зарни сьöктаннас.
