Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Каски-ХХ.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

Нёль вон да пишаль

Кытöнкö вöр коласын нёль вон оласö — кай да звир кыясö. Пишаллез нылöн абу вöлöмась, и нiя оз и тöдö сiйö, мымда разь медпöрись вонныс аддзылас кыськö.

Вот öтпырись Кама дорись аддзасö пишаль. Воннэз босьтасö сiйö да медпöрисьыслö мыччаласö: мый пö сiя сэтшöмыс — бедь не бедь, гормöччан не гормöччан.

— Пишаль сiя, ылöстöммез! — шуö тöдiсьжык вонныс.— То и зарад эм. Вайö ош вылö мунам.

Вот пондасö зарадитны пишальсö, а мымда пороксö босьтны, некöда оз тöдö.

— Перво джын мерка кисьтам да пешлам, кыдз пишальыс лыяс, — шуö пöрисьжык вон, — а вöлись ошыс понда керам.

Но, зарадаласö, пöрись вон мöдас öтнас лыйны, а мöддэс шуöны:

— Ми бы тожö лыям.

Сiдз дак сiдз, быдöнныс öтдруг пишаль бердас кутчисясö бы, да нёльöтыслö некытчö ни лоас, и сiя шуас:

— А ме видзöта, кыдз зарадыс пондас петны. Воннэс ошкасö сiйö:

— Видзöт, зонка, видзöт.

Вот кутчисясö, пезьдöтасö куроксö — бууз! — и медучöт вон таралас му вылас. А воннэс ыксöны:

— Эн на чеччы, зонка, поди ишшо бузгас!

«Эн керась ― усян!»

Туй кузя мунö нишшöй. А туй дорись кöз вылын керасьö мужык. И кералö какраз сiйö увсö, кöда вылын ачыс пукалö.

Нишшöйлö жаль лоас бöбöв мужыктö, вот сiя и чирзö сылö:

— Эй, белей! Эн керась, а то усян! А мужыкыс вылiсянь:

— Ог усь, ме не челядёк.

— Он кö кывзы, сыбöрын жалейтан, — висьталас нишшöй да мунас одзлань.

Мужык тюкъяс, тюкъяс черокнас да и лэдзчисяс ув сорнас улö да сивилёнсö пиньöвтас. Куйлö кöз увтас да и думайтö: «Старикыс, тыдалö, тöдiсь: и усьöмсö висьталiс и нимöс тöдiс». (А бöб мужичоксö какраз Белейöн шуöмась.) Куйлöв-керас, чеччас да вöтчас старикыс сьöрö.

— Кывзы, — шуö мужык. — Висьталан кö тэ, кыным мöс миян, дак öтсö сета тэныт.

— Сетан я?

— Сета.

— Тiян кык мöс, — шуö нишшöйыс. — Вöлiсö кыка, а öнi öтiк кольччас.

Белейлö некытчö воштiсьны — ковсяс сетны öт мöссö. Тöдiсьыслö кыдз он сет!

Нинйöм чаркиэз

Гед да баб быдтiсö нучокöс. Быдмис зонкаыс да мунiс велöтчыны карö.

Тöждiсö-керисö гед да баб и öвсисö: öнi томмеслöн туйыс — карö!

Чулалiс тöв, гожум локтiс, и зонка гортас бертiс. Но сiя не сiя — сразу он и тöд: шабурокыс торковöй дöраись да мичöттöм, вешъян коккес быздöмöсь, а кöмкöтыс нач бырöм, кок чуннес кушöсь.

«Умöль тай оланыс карас, — думайтöны пöрись гозъя.— Чочком шабур, киссьöм кöмкöт новйöны».

Потшшуйтасö гед да баба нучокнысö, узьны водтöтасö, удж бердö кутчасö: гедыс кöмкöтсö вочö-сьöкталö, а баб вурсьö да краситчö.

Ножö аттьöсö нучок висьталас!

Чеччис ашынас нучок и аддзö: босоножкаэсö сылiсь нинйöмась-банйöмась, пышналöмась, гöрд воннез кышалöмась; вешъян коккесö рубечалöмась, а курткасö лöзöн краситöмась.

— Мыйлö сiдз керит, геда-баба?

— Медбы миянлö стыд эз вöв!

Старик да старука

Ветлöтiсö кортöн пöрись гозъя. Мунöны öтпыр деревняöт да баитöны:

— Пырам, старука, этчö.

— Пырам, старик, пырам!

— Да йöв корам.

— Корам, старик, корам!

— Кисьтам туисоканым да кöть чорыт кусöккесö сiйöн кылöтам.

— Крöшитам йöлас да панялам.

— Огö, старука, кушсö сёям.

— Крöшитам, мыся, ась няньыс небзяс. Пиньтöммеслö эд какраз сiя.

— Ме шуа огö — дак огö.

А старука сё аслыс лёбö: крöшитам да крöшитам. Лöгасис старик и чирзö:

— Ак тэ, быздöм дубас, шöммöтан эд йöвсö!

И давай воззьыны сiйö бедьнас. Кыдз вачкас, сiдз и шуö: эн крöшит, эн шöммöт; эн крöшит, эн шöммöт.

Казялiс мужык, што тышкасьöны сы öшын увтын, и петiс. Юалö, мый понда старикыс вартлö старукасö. А сiя паныт:

— Ме шуа: ог крöшитö йöлас, а сiя — крöшитам!

— А кытöн инö йöлыс?

— Тэнчит мöдам корны.

— Менам мöсокö петыр лунöн йы вылö чашкалiс.