Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Каски-ХХ.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

Чудляна

Чудляна вöлöмась — поснит йöз. Сюсö абу кöдзлöмась — ачыс быдмылöма. Шепыс — коксянь йылöдз.

Чарла сэк эшö абу на вöвлöма, сюсö вундывлöмась шылаöн.

Жалейтас нiйö еныс: сьöкыт сiдз вундынытö — и мöртас муас чарла.

Аддзас чарласö öтiк чуд, нёджжалö сiйö öт-мöдöрсянь. И юрсö сюйыштас чарла увтас. Мöдiк чуд чарласö шарк кыскас — чудлöн юрыс орас.

Повзясö, чудляна: и миянлiсь пö сiя голяэзнымöс пилитас! Колö пö пышшыны эстiсь!

И пышшасö: öтiккез ваö пырасö — вакуллез лоасö; мöдiккез вöрö уськöтчасö — вöр куллезöн лоасö; куимöттэс кокора увтö пырасö — дзöдзыввезöн лоасö.

Чуддэз да чарла

Нiя местаэзын, кыт Иньваыс котöртö, кöркö овлöмась чуддэз. Нiя не миян кодь ыджыт мыгöраöсь вöлöмась, а учöтикöсь-учöтикöсь — тшак юр увтö даскыка зэр шогъя дзебсисьлöмась.

Сю нiя абу кöдзлöмась, сiя ачыс быдмывлöма. Сюсö вундывлöмась шилкаöн, чарланыс абу вöвлöма. Вартлöмась сюсö быгрöтчанöн да чöрсöн, мешöк туйö вöлöма паголёнки. Кураласö вартöм сюсö паголёнкиас, лэбтасö градка вылö.

Шыр котöртас, уськöтас паголёнкисö джоджас, дак чуддэс помечöн лэбтöны сiйö.

Кыдзкö чуддэс аддзöмась чарла да думайтöны: мый жö пö эта сэтшöмыс чукыляыс да ёкыш пиняыс? Оз я пö сiя кер миянлö мыйкö умöльö?

Повзясö чуддэс и шуасö: вöтьны пö сiйö ваö, ась пö дукыс сылöн оз коль му вылас.

Кутчасö чарла бердас даскык морток, кыскасö чарласö Иньва дорас, отопкиö пуктасö и уясö йир весьтö. Сэтчин пондасö тойыштны чарласö, да сiя кышасяс пиннэзнас отопки дорас и усьтöнняс пöрöтас отопкисö.

Чуддэс уявны абу кужöмась и быдöнныс вöйöмась.

Тшак увтiсь морток

Чуддэс — стрась учöт йöз. Мужык вöлi аддзылöма, висьтасис меным.

Муна, шуö, вöрöт, кок увтам мыйкö ризь керис, и кинкö шыр голосöн шуис: «Мыля йöрöс разин?» Видзöта, шуö, — кок увтам шатёвöй йöрданок, а сэсся некин абу. Но эд кинкö баитiс жö!

Пондас кошшисьны и гöрдгриб увтiсь мортокöс аддзас — акань ыжда токо. Босьтас сiйö киас, а мортокыс видчö: «Эн вöрöт менö! Эн вöрöт!»

Нем пö ог кер тэнö, токо гортын мыччала да и бöр татчö кайöта. И пестерас сюйыштас, кепись вылö пуксьöтас.

Локтас гортас, иньыслö ошшасьö: «Мортокöс аддзи, видзöтöте...» Осьтас пестерсö — некин абу: чудыс осьта керöм да и пышшöм.

Учöтик мортоккез

Нёльсинiсь тётка меным то мый висьтасис. Кöркö вöлöмась чуддэз — учöтик-учöтик мортоккез, топ мисечся кагаэз. Нiя сю быдтывлöмась, а сюсö вундывлöмась шилкаöн, кöдöн тай мийö писькöтчам: чарланыс абу вöвлöма.

Аддзö еныс, кыдз чуддэс вундiкас маитчöны, и чапкас нылö чарла. Усяс чарлаыс ю весьтiсь посок вылö.

Мунöны чуддэс посок кузяс, видзöтöны: мыйкö валяйтчö. Мый сiя, кытiсь?

Эта пö, натьтö, умöль мыйкö. Чапкам пö пос увтас — буржык лоас.

Кутчасö чарла бердас и тойыштасö пос вывсис. Чарлаыс усикас и крюкыштас чуддэсö — быдöннысö сьöрас кыскас да вöтяс.

Медодзза отир

Важжеслiсь ниммесö огö тöдö, токо шувлiсö: Каньявöрын пö чучкöйез олöмась. Аддзасö сэтчинiсь мыйкö сэтшöмö — лопатка али чарла, молоток — совсем эдö мöдкодьöсь. Токо и шуасö: «Эта чучкöйезлöн, первöй отирлöн». Эшö содтасö: «Кöдна асьнысö торкöмась».

Нiя эд эзö сдобра аслыныс гуэсö гарйö да торксьö: пашняэс учöтöсь вöлöмась, нiйö вештiсянöн да мый зэлöтöны. Нiя не бур оланiсь, умöль оланiсь торксисö. Вон Курганаин — сэтiсь быдöнныс торксьöмась, сэтчин касьтiсьöны öнi. Мöдiклаись — Вевтас сiя шусьö — öтi-öтi токо мунöмась, быдöс кулöмась жö.