Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Каски-ХХ.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆

Вöрпи да пода йылiсь

Бöжись ви

Баля баран да коза баран

Вöв да кöин

Вельмöм шыр

Кöин-лекар

Кыдз старукаöс ош лечитiс

Ош ордын срокын

Оша-Миша да куим сой

Палитöм мыр

Панöм нинкöм

Руч да кöин (1)

Руч да кöин (2)

Руч да кöчпияннэз

Туран ырöш

Шыр да пышкай

Шыр да пышкай

Олас öтка шыр. Олас, олас да и шуас:

— А ноко ме гöтрася. Да не шырöс босьта, а пышкайöс: сы борд увтын узьлыны шонытжык лоас.

Котöртас пышкай дынö, корасьö:

— Пи-пи! Пет ме сайö, пышкай!

Пышкай юасьö:

— Мый тэнат бурыс эм?

Шыр висьталö:

— Керку эм, амбар эм, а сэтöн берся сёян: ид, анькытш, пыш.

«О, сэк тöвбыт пöт лоа», — думыш керас пышкай да шуас:

— Ме муна тэ сайö, шыр.

Шыр вайöтас пышкайсö гортас, шырк пырас позас, а пышкай сiдз и этадз пондылас кыссьыны нораас, да некыдз оз тöр: то бордыс кышасьö, то кокыс пыкöтасьö. И висьталö:

— Лок, шыр, ме ордö овны.

Пышкай вайöтас шырсö гортас, пырк лэбзяс керку юр увтö, а шыр сiдз и этадз пондылас кайны, да некыдз оз вермы: то гыжыс нильдö, то юрыс бергöтчö. И сэк висьталас:

— Лок, пышкай, ме ордö овны, ме ыбöссö ыждöта.

Мунас пышкай шыр ордö. Шыр гуд-гуд керыштас нора дорсö, шырк пырас пытшкас. Пышкай бöра тöрöтчас, тöрöтчас, да некыдз оз тöр осьтаас...

Сiдз и оз öтлаасьö нiя: шыр кольччас муын овны, а пышкай — керку юр увтын.

Вельмöм шыр

Оласö шыр да воробей. Воробей мунас вильса керны, а шыр гортас олö, павжун-ужун пуö. Вот шыр öтпыр каша пуас. Воробей сёяс да и юалö:

— Мыля тэнат, шыр, сэтшöм чöскыт кашаыт?

Шыр висьталö:

— Мунi и локтi — сё бöжнам сорлалi — вот сэтшöм и чöскыт.

Ашынас вильса керны мунас шыр, воробей гортавны кольччас, павжун да ужун керны. Пуас сiя каша, пондас бöжнас сорлавны пымсö да бöжсö сотас и лунтыр горзö.

Рытнас локтас шыр, юасьö:

— Мыля горзан, воробей?

— Бöжöс сотi да.

Шыр шуö:

— Вод порог вылас, лечита.

Воробей водас, а шыр не лечитны, а сёйны пондас воробейсö. Сiя и горöтö:

— Ой, зубыт, зубыт!

Шыр öлö сiйö:

— Керпит, чожа бур лоас, веськалан.

Воробей сэтчöдз керпитас, што шыр сылiсь горшсö орöтас, сэсся яйсö сёяс, а морос коскасис пыж керас. Керас да вадöрö кыскас, сэтчинiсь туригум аддзас да пелыс керас, пуксяс пыжйö, пондас ю кузя уявны-ветлыны, горöн сьывны:

Воробейись пыжйöн,

Туригумись беддьöн

Шыр кывтö-кавтö,

Алямаска мавтö,

Васö нильö нильöмöн,

Турун водö кышöпöн,

Вöрыс пöрö ризь-лопöн,

Му бовъялö бовйöмöн.

Кылас сьылöмсö кöч, корсьö:

— Шыр, шыр! Пуксьöт менö пыжъят!

Шыр висьталö:

— Ог пуксьöт, вöтян пыжöс и менö.

— Ме бордтыв сьöкыточки, пукся, дак и пыжыс оз вöрзьы.

— Но, пуксьы инö, — шуö шыр. Кöч пуксяс, шыр уйö да сьылö:

Воробейись пыжйöн,

Туригумись беддьöн

Шыр кывтö-кавтö,

Алямаска мавтö,

Васö нильö нильöмöн,

Турун водö кышöпöн,

Вöрыс пöрö ризь-лопöн,

Му бовъялö бовйöмöн.

Кылас шырлiсь сьылöмсö руч, корсьö:

— Шыр, шыр! Пуксьöт менö пыжъят!

Шыр висьталö:

— Ог пуксьöт, вöтян пыжöс и менö.

― Ме шыр гыж сьöкыточки, пукся, дак и пыжыт оз вöрзьы.

— Но, пуксьы инö, — шуö шыр. Руч и пуксис, а шыр уйö да сьылö:

Воробейись пыжйöн,

Туригумись беддьöн

Шыр кывтö-кавтö,

Алямаска мавтö,

Васö нильö нильöмöн,

Турун водö кышöпöн,

Вöрыс пöрö ризь-лопöн,

Му бовъялö бовйöмöн.

Шырлiсь сьылöмсö кылас кöин, корсьö:

— Шыр, шыр! Пуксьöт менö пыжъят!

Шыр висьталö:

— Ог пуксьöт, вöтян пыжöс и менö.

— Ме сю тусь сьöкыточки, пукся, дак и пыжыт оз вöрзьы.

— Но, пуксьы инö, — шуö шыр. Кöин пуксяс, а шыр уйö да сьылö:

Воробейись пыжйöн,

Туригумись беддьöн

Шыр кывтö-кавтö,

Алямаска мавтö,

Васö нильö нильöмöн,

Турун водö кышöпöн,

Вöрыс пöрö ризь-лопöн,

Му бовъялö бовйöмöн.

Этö сьылöмсö кылас ош, корсьö:

— Шыр, шыр! Пуксьöт менö пыжъят!

Шыр висьталö:

— Ог пуксьöт, вöтян пыжöс и менö.

— Ме öмидз сьöкыточки, пукся, дак и пыжыт оз вöрзьы.

— Но, пуксьы инö, — шуö шыр. Ош пуксяс да пыжсö пöрöтас. То тай бедаыс!

Уялiссес тульöтчöв-керасö ваас да берегас петасö, пондасö лыддьыны, быдöнныс я петiсö.

Ош лыддяс, лыддяс — öтiк оз пет. Кöин лыддяс, лыддяс — öтiк оз пет. Руч лыддяс, лыддяс — öтiк оз пет. Кöч лыддяс, лыддяс — öтiк оз пет. Сэк ош и шуö:

— Шыр абу. Сiйö тэ, кöч, сёйин!

Кöч повзяс да пышшас. Ош шуö ручлö:

— Шырсö тэ, руч, сёйин!

Руч повзяс да пышшас. Ош кöинлö шуö:

— Шырсö тэ, кöин, сёйин!

Кöин повзяс да пышшас.

А Ошыс ачыс шырсö ньылыштас — и пöт! Мунö сiя гортас, сералышлтö, а кынöмас шырыс повзьöтлö ошсö:

Гичи-гичи, паськыт пурт тöчита,

Гичи-гичи, ош кынöм резьöта!

Ош повзяс, шырлö кеймисьö:

— Пет öмöттям, эн резьöт кынöмöс — пуртыт ныжмас.

Шыр ошлö шуö:

— Пета кö öмöттят, дак тэ бöр сёян.

Ош сылö:

— Сэки пет бöрöттям.

— Лякöсьта сарапанöс... Ме кынöмтö резьöта да сэтi пета.

Гичи-гичи, паськыт пурт тöчита,

Гичи-гичи, ош кынöм резьöта!

Ош бöра кеймисьö:

— Эн резьöт кынöмöс, пет пельöттям.

— Нöита сарапанöс. Ме сёроно кынöмтö резьöта!

Гичи-гичи, паськыт пурт тöчита,

Гичи-гичи, ош кынöм резьöта!

Ошлöн сьöлöмыс гудыртчас, сiя ыр-р горзьöтас, и шырыс тульс öмсис петас да му вылас усяс. Ош казявтöг тальччас сы вылö да и ляпкöтас.

Сымда и повзьöтчас шыржуг!