Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Учебник к яз 4 кл.doc
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2 Мб
Скачать
☆

281. Умштн. Нерәдтн. Үүлдәгчс ниицл үгмүдтәһинь салһҗ бичтн. Суффиксмүдинь темдглтн, цагинь зааҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.

Байна бәәх хотн балһснас 200 дуунад бәәнә. Эн баахн хотн Цегрәч гиҗ нерәдгднә. Энд бәәх улс маштг³ шавр гермүдт бәәрлнә. Хавр болһн эдн³ гермүдән ясна. Цуг эрсмүдинь цаһалһна, терзмүдинь ширднә, хашаһан цеврлнә, модд суулһна. Байн экдән нөкд болна. Эн күрзәр һазр малтна, цецгәс тәрнә, ус зөөнә. Тегәд чигн хаврин цагт хотн йосндан кеернә. Холас эн көк теегин аһуд цаһаҗ төөнрнә¹, күүнә нүд байрлулна.

Байн дөрвдгч класст сурчана. Энүнә школ хойр давхр, цаһан чолун гер. Эн школд олн багш көдлҗәнә.

!


Үүлдәгчс 1-гч болн 2-гч нүүртән нег болн олн тооһин хүвс авна.

282. Үүлдәгчин нүүрәр хүврлһнә таблиц шинҗлтн.

Нүр

Нег то

Хүв

Олн то

Хүв

1-гч

би сурнав

би келнәв

-в

бидн сурнавидн

бидн келнәвидн

-видн

2-гч

чи сурнач

чи келнәч

-ч

тадн сурнат

тадн келнәт

-т

283. Таблицәр көдлтн.

1-гч нүр

2-гч нүр

нег то

олн то

нег то

олн то

болһҗанав

болһҗанавидн

болһҗанач

болһҗанат

Болһҗана, ирв, ухалх, тоолҗана, утлна, унтҗана, кеерчәнә, хәәкрх, биилҗ, дасчана, умшчана, авчана, зөөнә, унтна.

284. Умштн. Нерәдтн. Үүлдәгчсин өмн орч нерд тәвәд буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.

– Һазр деер юн сәәхн болх? – гиҗ сурна.

– Сар сәәхн, сарас нарн сәәхн, – гиҗ хәрү өгнә.

– Һазр деер юн хурдн болх? – гиҗ хан сурна.

– Салькн хурдн, салькнас санан хурдн, – гинә.

– Чамд иигҗ кен зааҗ өгв? – гиһәд хан көвүг мөшкнә.

– Күн зааҗ өгсн уга, – гиһәд көвүн гөрднә.

– Тиим болхла, чамаг хәәчлә харһулнав, – гиһәд, көвүг шахҗана. Көвүн әәһәд:

– Дү күүкм зааҗ өглә, – гиһәд келчкнә.

Янзнь: Эн сурна.

!

Тодлҗ автн: мөшкх (допытываться), гөрдх (лгать), хәәчлә харһулх (казнить), зааҗ өгх (подсказать).