Добавил:
Upload
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз:
Предмет:
Файл:Учебник к яз 4 кл.doc
X
- •Дассан давтлһн
- •§ 1. Әс болн үзгүд
- •2. Ирлцүлтн. Бичтн.
- •4. Чик эс гиҗ буруһинь заатн.
- •5. Ашлгч сурврмудт хәрү өгтн.
- •§ 2. Эгшгүдин таарлт
- •6. Айслулҗ умштн. Харар барлата үгмүдт эгшгүдин дара зааҗ бичтн,
- •7 . Умштн. Туулин һол дүринь заатн. Харар барлата үгмүдиг эгшгин таарлтар йилһәд, хойр багт бичтн.
- •9. Кергтә үзг тәвтн. Цәәлһтн.
- •11. Ашлгч сурврмудт хәрү өгтн. Хәрүһән үлгүрлгч үгмүдәр дахултн.
- •§ 3. Ахр болн удан эгшгүд
- •12. Удан эгшгтә үгмүд олтн, умштн, темдглтн. Ударлт чикәр тәвтн.
- •13. Әәһин темдгәр үзгүдинь чикәр бичтн.
- •14. Умштн. Харар барлата үгмүдт эгшгүдин удан, ахринь цәәлһтн.
- •8. Умштн. Кергтә үзгүд тәвтн. Буулһҗ бичтн. Дурта балһсм
- •§ 4. Удан яа болн юу
- •Делгүрт
- •§ 5. Йотлсн эгшгүд
- •21. Умштн. Йотлсн эгшгүдтә үгмүд буулһҗ бичтн. Бичлһнә зокалынь цәәлһтн.
- •22. Йотлсн эгшгүд кергтә ормднь орулҗ бичтн.
- •§ 6. Алңтрулгч эгшгүд
- •§ 7. Тодрха биш эгшгүд
- •§ 8. Хадвр әс
- •31. Умштн. Үгмүдт бәәх дуута хадврмудынь ноһан татасар, дүлә хадврмудынь улан татасар темдглтн.
- •32. Хадвр үзгүд дөрвн багар хураҗ бичтн.
- •§ 9. Алңтрулгч хадврмуд
- •40. Умштн. Буулһҗ бичтн. Темдглгдсн даалһвр күцәтн. Текст амн үгәр келтн.
- •Үг, үгин тогтац
- •§ 11. Yгин суффикс.
- •50. Суффикс -ч орулад, үгмүд тогтатн. Чинринь нег үгәр зааҗ бичтн.
- •52. Yгмүдт кергтә суффикс тәвтн, зәңгс буулһҗ бичтн. Чинринь
- •54. Өггдсн суффиксмүд орулад, шин үгмүд тогтатн. Ю
- •56. Харар барлата үгмүдт сурврмуд тәвтн. Чинринь заатн.
- •57. Чик хәрү олтн, күүндвр давултн. Хәрүһинь буулһҗ бичтн. Темдлгдсн даалһвр күцәтн.
- •58. Бичтн. Күүнә бәрц медүлҗәх үгмүд темдглтн. Темдглгдсн даалһвр күцәтн.
- •60. Шин үгмүд тогтатн.
- •61. Умштн. Бичтн. Суффиксмүдинь темдглтн.
- •65. Умшад, үгмүдин суффиксмүд темдглтн.
- •66. Умштн. Тууль нерәтн. Бәәлһнә нерд ниицл үгмүдтәһинь буулһҗ бичәд, схем тогтатн.
- •§ 12. Yгин чилгч.
- •68. Умштн. Цегин ормд кергтә чилгчс тәвтн. Буулһҗ бичтн.
- •69. Умштн. Буулһҗ бичтн. Харар барлата үгмүдт сурврмуд тәвтн. Чилгчсинь темдглтн.
- •70. Цегин ормд чик чилгчс тәвтн, темдглтн.
- •71. Умштн. Харар барлата үгмүдин сүүринь темдглтн.
- •72. Дүрәр умштн. Харар барлата үгмүд буулһҗ бичәд, сүүринь
- •Шаазһа хулһн хойр (тууль)
- •74. Умштн. Буулһҗ бичтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •75. Умшад, текст нерәдтн. Харар барлата үгмүдин даалһвр күцәтн.
- •76. Умштн. Туулин неринь заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһвр күцәтн.
- •77. Умштн. Текст нерәдтн. Зура тогтатн. Темдглгдсн далһврмуд күцәтн.
- •78. Умштн. Бичтн. Өггдсн даалһвриг амн үгәр цәәлһтн.
- •79. Суффиксмүд орулад, үгмүд тогтатн.
- •80. Үгмүд чилгчсәр хүврәҗ бичтн.
- •81. Умштн. Харар барлата үгмүдин чинринь цәәлһтн.
- •82. Умштн. Харар барлата үгмүдиг чинрәрнь салһҗ бичтн. Цәәлһтн.
- •83. Умштн. Харар барлата үгмүдин шуд болн теҗг чинринь йилһтн.
- •84. Умштн. Шуд үгин ниицлһст теҗг чинртә ниицлһс ирлцүлҗ бичтн.
- •85. Умштн. Теҗг үгмүд буулһҗ бичтн. Чинринь цәәлһтн.
- •87. Буулһҗ бичтн. Теҗг чинртә үгмүд темдглтн.
- •88. Өггдсн үгмүдлә теҗг чинртә зәңгс тогтаҗ бичтн.
- •§ 14. Синоним
- •89. Умшад, синонимс олтн. Буулһҗ бичтн.
- •90. Умштн. Цегин ормд кергтә үгмүд тәвҗ бичтн.
- •92. Умштн. Бичтн. Харар барлата үгмүдин чинринь цәәлһтн.
- •93. Умштн. Омонимстә үгмүдин ниицлһс йилһҗ бичтн. Чинринь цәәлһтн.
- •94. Шуд болн теҗг чинртә үгмүдлә зәңгс тогтаҗ бичтн.
- •95. Цегин ормд үгмүд бичтн. Чинринь цәәлһтн.
- •96. Умштн. Нерәдтн. Омонимстә үгин ниицлһс буулһҗ бичтн.
- •§ 15. Антонимс
- •97. Умштн. Салу багар синонимс болн антонимс буулһҗ бичтн.
- •98. Өггдсн ниицлһс олзлад, зәңгс тогтатн. Чинринь цәәлһтн.
- •99. Өггдсн үгмүдт синонимс ирлцүлҗ бичтн.
- •100. Умштн. Антонимс буулһҗ бичтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •101. Умшад, тәәлвринь олтн. Цаг медүлҗәх антонимс буулһҗ бичтн.
- •102. Умштн. Юмна кемҗә медүлҗәх антонимс буулһҗ бичтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •103. Умштн. Орм медүлҗәх антонимстә үгмүдин ниицлһс буулһҗ бичтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •104. Антонимс ирлцүлҗ бичтн.
- •105. Умштн. Юмна чинр медүлҗәх антонимстә ниицл үгмүд
- •106. Умштн. Нерәдтн. Антонимс буулһҗ бичтн. Антонимс орулад, 5 – 6 зәңг тогтатн.
- •107. Синонимстә, антонимстә, омономстә 6 зәңг тогтатн. Бичтн.
- •§ 16. Толяр көдлдг дасхлһн.
- •108. Умштн. Толь олзлад, текст орчултн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •109. Умштн. Тәәлвринь тааҗ бичтн. Толь олзлад орчултн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •110. Умштн. Толь олзлад орчултн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •Бәәлһнә нерн
- •111. Бәәлһнә нердиг сурврмудар салһҗ бичтн.
- •112. Умштн. Эврә нерд медүлҗәх үгмүд буулһҗ бичтн. Сурврмуд
- •113. Цегмүдин ормд кергтә үгмүд бичтн.
- •114. Умштн. Буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •§ 17. Бәәлһнә нернә киискврмүд
- •115. Умштн. Туульд бәәх көвүдин нерд тодлтн. Хора болһнд бәәх көвүдин нерд заатн.
- •116. Эн йисн ах-дү оньдин сурврмуд тәвнә. Кен ямаран сурвр тәвнә?
- •117. Көзр наадлһн.
- •§ 18. Нерәдгч киисквр
- •§ 19. Төргч киисквр
- •123. Үгмүдиг кенә? юуна? гисн сурврмуд тәвәд, төргч киискврт
- •124. Өггдҗәх үгмүд төргч киискврт тәвтн. Чилгчинь темдглтн.
- •125. Үгмүдиг төргч киискврт хүврәтн.
- •§ 20. Өггч киисквр Кенд? юунд?
- •§ 21. Гемнгч киисквр
- •131. Умштн. Буулһҗ бичтн. Гемнгч киискврт бәәх бәәлһнә нерд темдглтн.
- •132. Умштн. Киискврин чилгчс ирлцүлҗ бичтн.
- •133. Умштн. Текст нерәдтн. Харар барлата үгмүдин киисквринь
- •§ 22. Бүрдәгч киисквр
- •§ 22. Ниилүлгч киисквр
- •138. Умштн. Харар барлата үгмүдт сурврмуд тәвҗ бичтн.
- •139. Умштн. Хавсрлтд бәәх үгмүдиг бүрдәгч киискврт хүврәтн.
- •140. Умштн. Нерәдтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •1 42. Дора бәәх үгмүд киискврмүдәр киисктн. 5 – 6 зәңг тогтатн.
- •§ 23. Хамцулгч киисквр Кентә? юута?
- •143. Үгмүд өггдсн сурврмудар хүврәтн. Чилгчсинь темдглтн.
- •144. Умштн. Буулһҗ бичтн. Хавсрт бәәх үгмүдиг хамцулгч киискврт тәвтн.
- •145. Умштн. Сурвр тәвтн. Чилгчинь темдглтн. Өдрин бәәдлин тускар үүртәһән күүндтн.
- •§ 24. Һаргч киисквр
- •146. Умштн. Үгмүдин ниицлһс буулһҗ бичтн.
- •147. Үгмүдиг һаргч киискврт хүврәтн. 5 – 7 зәңг тогтатн.
- •148. Умштн. Буулһҗ бичтн. Цегин ормд кергтә чилгчсинь тәвтн.
- •§ 25. Залгч киисквр
- •150. Умштн. Ниицл үгмүд буулһҗ бичтн. Киисквринь темдглтн.
- •151. Зәңгс тогтатн.
- •152. Таблицәр көдлтн.
- •§ 26. Бәәлһнә нернә киисклһс
- •153. Таблицәр көдлтн.
- •154. Умштн. Бәәлһнә нердин киисклһнә багинь йилһҗ бичтн.
- •155. Үгмүд шинҗлтн. Мөр болһнд үлү үг олтн. Учринь цәәлһтн.
- •156. Умштн. Харар барлата үгмүдин киисквр болн киисклһинь йилһҗ бичтн.
- •157. Умштн. Нерәдтн. Харар барлата бәәлһнә нердин киисклһинь
- •158. Бәәлһнә нердиг үгин тогтацар салһтн. Киисквринь болн киисклһинь темдглтн.
- •§ 27. Бәәлһнә нердин олн то
- •159. Умштн. Дора өггдсн дөңцл схемст харар барлата үгмүдиг хураҗ бичтн.
- •160. Бәәлһнә нерд олн тоод хүврәҗ бичтн.
- •161. Умштн. 1-гч баг киисклһнә олн тоодан бәәх бәәлһнә нерд шүүҗ бичтн.
- •162. Үгмүд таблицд орулҗ бичтн.
- •163. Үгмүдин киисклһинь йилһҗ бичтн.
- •165. Умштн. Цегин ормд чилгчсинь тәвтн. Киисклһнә багинь темдглтн.
- •166. Дүрәр умштн. Нерәдтн. 1-гч баг киисклһнә бәәлһнә нерд салһҗ бичтн.
- •170. Умштн. Нерәдтн. Олн тоод бәәх 1-гч баг киисклһнә бәәлһнә
- •171. Бәәлһнә нердиг олн тоод хүврәһәд, зәңгс тогтатн.
- •180. Умшад, цегмүдин ормд олн тооһин суффиксмүд орулҗ бичтн.
- •181. Киискврмүдәр киисктн.
- •182. Умштн. Нерәдтн. Хавсрт бәәх үгмүдиг олн тооднь тәвтн.
- •187. Умштн. Текст нерәдтн. Харар барлата үгмүдиг олн тоод хүврәтн.
- •189. Бәәлһнә нердиг нег тоод хүврәтн, киисклһинь зааҗ бичтн.
- •190. Умштн. Бәәлһнә нердин то болн киисквринь темдглҗ бичтн.
- •191. Умштн. Нерәдтн. Олн тоодан бәәх бәәлһнә нердин
- •192. Умштн. Нерәдтн. Хавсрт бәәх үгмүдиг олн тооднь тәвтн. Буулһҗ бичтн.
- •193. Умштн. Нерәдтн. Харар барлата бәәлһнә нерд олн тоод тәвәд,
- •§ 30. Кү нерәдгч бәәлһнә нерд олн тоодан
- •194. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Күүнә эрдм болн элгн-сад медүлҗәх бәәлһнә нерд олтн. Эднә то темдглтн.
- •200. Цегин ормд кергтә чилгчсинь орулҗ бичтн.
- •201. Таблицәр көдлтн.
- •202. Умштн. Нерәдтн. Олн тоод бәәх үгмүдин киисквр темдглтн.
- •§ 30. Бәәлһнә нерн – зәңгин мөч
- •203. Умштн. Буулһҗ бичтн. Кен? юн? гисн сурврт хәрү өгчәх үгмүд олтн. Зәңгд ямаран мөч болҗахинь цәәлһтн.
- •204. Умштн. Кен? юн? гисн сурврт хәрү өгчәх үгмүд сурвртаһинь буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •206. Умштн. Сурвр тәвәд, цегин ормд тәәлвринь орулҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһвр күцәтн.
- •207. Умштн. Баг үгмүдиг өөрхн чинртә нег үгәр хүврәтн, сурврмуд
- •209. Умштн. Үгмүдин ниицлһсин схемс тогтаҗ бичтн.
- •210. Умштн. Киизң сурврмудт хәрү өгчәх бәәлһнә нердиг зүүцл үгтәһинь салһҗ бичтн. Темдглгдсн үгин даалһвр күцәтн.
- •211. Умштн. Буулһҗ бичтн. Темдглдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •212. Умштн. Нерәдтн. Зәңгст бәәх немлтс темдглтн. Зүүцл үгмүдин схем тогтатн. Темдглгдсн үгин даалһвр күцәтн.
- •213. Кергтә үгмүд орулҗ бичтн. Нерлгчс болн немлтс темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •214. Умштн. Буулһҗ бичтн. Бәәлһнә нерд олтн, сурврмуд тәвтн. Ямаран мөч болҗахинь татасар темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •II. Морфологическ темдгүд
- •Бәәлһнә нернә йилһлтин даран
- •Чинрлгч нерн
- •§ 31. Чинрлгч нернә темдг
- •215. Умштн. Чинрлгч нерд темдглтн. Ю медүлҗәхинь цәәлһҗ бичтн.
- •216. Умштн. Чинрлгч нертә ниицлһс салһҗ бичтн. Чинринь цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •§ 32. Оньдин чинрлгч нерд
- •218. Цегин ормд кергтә чинрлгч нерд бичтн. Эднә чинр-утхинь темдглтн.
- •219. Умштн. Нерәдтн. Хавсрт бәәх чинрлгч нерд кергтә ормднь орулҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •220. Умштн. Чинрлгч нертә ниицлһс буулһҗ бичтн. Чинринь заатн. Җирһлин чимг
- •221. Умштн. Чинрлгч нертә ниицлһс буулһҗ бичтн. Үлгүрмүдин утхинь амн үгәр цәәлһтн.
- •222. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Чинрлгч нердин чинринь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •223. Үгин ниицлһс ирлцүлҗ бичтн. Эднә схемс тогтатн.
- •§ 33. Тогтагч чинрлгч нерд
- •225. Кергтә үгмүд немҗ бичтн. Чинрлгч нерд ямаран келлһнә хүвәс тогтсинь заатн.
- •226. Умштн. Чинрлгч нердәс бәәлһнә нерд тогтатн.
- •227. Өггдсн чинрлгч нердлә зәңгс тогтатн. Ямаран келлһнә хүвәс тогтсинь заатн.
- •229. Умштн. Чинрлгч нерд олтн, ямаран чинрлгч нерн болҗахинь зааҗ цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •230. Умштн. Чинрлгч нердин чинр-утхинь заатн. Тогтагч чинр-утхта чинрлгч нерд ямаран келлһнә хүвәс тогтсинь амн үгәр цәәлһтн. Чинрлгч нерд ниицл үгтәһинь буулһҗ бичтн.
- •§ 34. Чинрлгч нерн – зәңгин мөч
- •231. Умштн. Чинрлгч нертә үгин ниицлһс буулһҗ бичәд, схемс тогтатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •232. Умштн. Буулһҗ бичтн. Чинрлгч нерд темдглтн. Үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •234. Умштн. Нерәдтн. Зура тогтатн. Хавсрт бәәх чинрлгч нерд кергтә ормднь тәвәд, буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •235. Үгин ниицлһс тогтатн. Эднлә зәңгс тогтаҗ бичтн.
- •236. Цегин ормд дора бәәх үгмүд орулҗ бичтн. Чинрлгч нердин чинр-утхинь цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •237. Цегин ормд үгин ниицлһс тогтаҗ бичтн. Чинрлгч нердин чинр-утхинь цәәлһтн.
- •II. Морфологическ темдгүд.
- •Орч нерн
- •§ 35. Нүр орч нерн. Нүр орч нернә то.
- •238. Умштн. Нерәдтн. Хоорндан күүндтн. Үүлдвр медүлгч үгмүдт орч нерд ирлцүләд салһҗ бичтн. Эн үгмүдин нүр болн то заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһвр күцәтн.
- •239. Умштн. Нерәдтн. Зура тогтатн. Харар барлата үгмүдт орч нерд ирлцүлҗ бичтн. Нүр болн тооһинь заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •240. Умштн. Хавсрт кергтә орч нерд орулҗ бичтн, нүр болн тооһинь заатн.
- •241. Умштн. Күүндвр давултн. Орч нерд ниицл үгмүдтәһинь салһҗ бичәд цәәлһтн.
- •243. Умштн. Хавсрт бәәх үгмүдиг чик янзднь тәвҗ бичтн.
- •244. Орч нерд орулад, 5 – 6 зәңгтә ахр келвр ухалҗ бичтн. Келврән нерәдтн.
- •245. Умштн. Орч нерд салһҗ бичтн. Сурврмуд тәвтн, нүр болн тооһинь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһвр күцәтн.
- •§ 36. Орч нердин киискврәр хүврлһн
- •246. Умштн. Тодлтн.
- •247. Умштн. Орч нерд ниицл үгмүдтәһинь буулһҗ бичтн. Сурврмуд тәвәд, киисквринь заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •248. Орч нердлә зәңгс тогтатн. Орч нердин нүр, то, к – вр темдглтн.
- •250. Умштн. Нерәдтн. Нүр орч нерд салһҗ бичәд, эднә то болн киисквринь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •251. Умштн. Орч нерд салһҗ бичтн. То болн киисквринь заатн.
- •II. Морфологическ темдгүд.
- •Орч нернә йилһлтин даран
- •Тоолгч нерн
- •§ 37. Үндсн тоолгч нерн
- •253. Тоолгч нерд орулад, 5 – 6 зәңг ухалҗ бичтн.
- •254. Умштн. Хавсрт бәәх тоолгч нерд үгмүдәр сольҗ бичтн. Тогтацин әңгинь заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •§ 38. Дара тоолгч нерн
- •256. Умштн. Буулһҗ бичтн. Хавсрт бәәх тоолгчсиг дара тоолгч нернд хүврәтн.
- •257. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Тоолгч нердт сурвр тәвтн. Тогтацин әңгинь цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •258. Үгмүд орулҗ бичтн. Сурвр тәвтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •260. Зәңгс тогтатн. Тоолгч нердиг үгмүдәр сольтн.
- •261. Амр, давхр болн тогтсн тоолгч нерд орулад, 5 – 6 зәңг тогтатн.
- •262. Умштн. Нерәдтн. Тоолгч нерд ниицл үгмүдтәһинь буулһҗ бичтн. То үгмүдәр сольтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •265. Тоолгч нерд чик киисквртнь ирлцүлҗ бичтн.
- •266. Өггдсн орч нерд деер тоолгч нерд немәд, зәңгс тогтатн.
- •267. Үгин ниицлһс орулад, зәңгс тогтатн.
- •§ 39. Нас медүлгч тоолгч нерн
- •268. Тана өрк-бүлд бәәх улсин нас зааһад, ахр келвр ухалҗ бичтн.
- •269. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Тоолгч нердин киисквр болн әңгинь темдглтн.
- •Тоолгч нернә йилһлтин даран
- •§ 40. Үүлдвр медүлҗәх үгмүд
- •269. Умштн. Нерәдтн. Үүлдвр медүлҗәх үгмүдин ниицлһс олтн. Сурврмуд тәвәд буулһҗ бичтн.
- •270. Умштн. Үүлдвр медүлҗәх үгмүд зәңгд ямаран ормд бәәхинь шинҗлтн. Зәңгин сүүр буулһҗ бичтн. Схем тогтатн.
- •§ 41. Үүлдәгчин закгч шинҗ
- •275. Өггдсн закгч шинҗтә үүлдәгчс олзлад, зәңгс тогтатн. Закгчин тооһинь темдглтн.
- •276. Хавсрт бәәх үүлдәгчсиг закгч шинҗтә үүлдәгчст хүврәһәд, зәңгс буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •277. Умштн. Нерәдтн. Закгч шинҗтә үүлдәгчсин ниицл үгмүд салһҗ бичтн, тооһинь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •§ 41. Үүлдәгчин цагмуд
- •278. Таблиц шинҗлтн. Үүлдәгчс цагар ямаран суффиксмүд авч
- •279. Үүлдәгчс сурврлань ирлцүлҗ бичтн. Суффиксмүдинь темдгләд, цагмудынь заатн. Үүлдәгчслә 5 – 6 зәңг тогтатн.
- •280. Умштн. Нерәдтн. Үүлдәгчс буулһҗ бичәд, цагинь темдглтн. Темдглдгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •§ 42. Өдгә цагин үүлдәгч
- •281. Умштн. Нерәдтн. Үүлдәгчс ниицл үгмүдтәһинь салһҗ бичтн. Суффиксмүдинь темдглтн, цагинь зааҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •282. Үүлдәгчин нүүрәр хүврлһнә таблиц шинҗлтн.
- •283. Таблицәр көдлтн.
- •284. Умштн. Нерәдтн. Үүлдәгчсин өмн орч нерд тәвәд буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •285. Умштн. Оньдин болдг чинртә үүлдәгчсиг ода болҗах кемин янзд хүврәһәд буулһҗ бичтн. Эднлә зәңгс тогтатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •§ 43. Өңгрсн цаг үүлдәгч
- •286. Өггдсн үүлдәгчсиг сурврмудар хүврәтн. Цагинь зааҗ бичтн.
- •287. Умштн. Нерәдтн. Зура тогтатн. Үүлдәгчс ниицл үгмүдтәһинь салһҗ бичәд, эднә чинринь цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •288. Умштн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •289. Таблицәр көдлтн. Тогтсн үүлдәгчслә 6 – 7 зәңг тогтатн.
- •290. Умштн. Үүлдәгчс ниицл үгтәһинь буулһҗ бичтн. Суффиксмүдинь темдглтн, цагинь заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •291. Умштн. Зәңгсин сүүринь буулһ бичәд, өңгрсн цагин үүлдәгчс темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн. Калян Санҗ
- •§ 44. Ирх цагин үүлдәгч
- •292. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Зәңгст бәәх үүлдәгчст сурврмуд тәвтн, цагинь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •293. Ирх цагин үүлдәгчстә зәңгс орулад, ахр келвр тогтатн.
- •294. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Хавсрт бәәх үүлдәгчсиг ирх цагт хүврәтн.
- •295. Өггдсн үгмүдлә зәңгс тогтаҗ бичтн.
- •296. Өггдҗәх үүлдәгчсиг орч нердин нүүрәр хүврәҗ бичтн.
- •297. Ирх цагин үүлдәгчсин нүүринь болн тооһинь темдглтн. Буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •298. Өггдсн үгмүд олзлад, зәңгс тогтаҗ бичтн. Үүлдәгчсин цаг, нүр темдглтн.
- •299. Таблицәр көдлтн.
- •300. Умштн. Зәңгсин сүүринь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн. Үүлдәгчсин цагинь зааҗ бичтн.
- •301. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Зәңгсин сүүринь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •302. Умштн. Зәңгсин сүүр салһҗ бичтн. Нерлгчәс келгчүр сурвр тәвтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •303. Зәңгс тогтаҗ бичтн. Сүүринь темдглтн.
- •304. Умштн. Нерәдтн. Зәңгсин сүүринь буулһҗ бичәд, үүлдәгчсин цаг, нүр заатн.
- •306. Умштн. Зәңгсин сүүринь буулһҗ бичтн. Үүлдәгчсин цаг, нүр заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •Үүлдәгчин йилһлтин даран
- •§ 46 Наречин чинрин йилһлт
- •3 07. Наречин чинрин йилһлт медүлҗәх таблиц шинҗлтн.
- •308. Умштн. Наречс ниицл үгмүдтәһинь буулһҗ бичтн. Сурвр тәвтн. Ю медүлҗәхинь цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •309. Өггдсн наречсиг дора заагдсн чинрәрнь йилһҗ бичтн.
- •310. Үлү үг олад, учринь цәәлһтн. Наречс олзлад, 4 – 5 зәңг тогтатн. Зәңгин сүүринь темдглтн.
- •311. Умштн. Нерәдтн. Наречс үүлдәгчтәһинь буулһҗ бичтн. Наречсин чинринь заатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •312. Зәңгс шинҗләд, наречсиг оңдан келлһнә хүвсәс йилһтн. Иҗл үгмүд ю медүлҗәхинь цәәлһтн. Наречсиг үүлдәгчтәһинь буулһҗ бичәд, хавсрт сурврмуд тәвтн.
- •313. Өггдсн үгмүд орулад, 8 зәңг тогтатн.
- •§ 47 Наречин бүрдәмҗ
- •314. Умштн. Буулһҗ бичтн. Наречсин суффиксмүдинь темдглтн. Наречсин бүрдәмҗинь цәәлһтн.
- •315. Таблицәр көдлтн.
- •Наречин йилһлтин даран
- •316. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Келлһнә янзсинь цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •317. Умштн. Сурврмуд тәвтн. Зәңгсин сүүр темдглтн.
- •318. Зәңгст ирлцңгү сүүринь орулҗ бичтн.
- •319. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Зәңгсин сүүр татасар темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •320. Умштн. Зәңгсин сүүр буулһҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •§ 50 Делгрңгү болн делгрңгү биш зәңгс
- •326. Умштн. Нерәдтн. Зәңгсин сүүр буулһҗ бичтн. Учринь цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •327. Делгрңгү биш зәңгст зүн бийд өггдҗәх үгмүд орулад, делгрңгү зәңгст хүврәтн.
- •328. Умштн. Өггдсн зәңгсиг делгрңгү биш зәңгст хүврәһәд бичтн.
- •329. Умштн. Зәңгст нөкцл мөчмүд олтн. Эднә схемс тогтатн.
- •330. Умштн. Нерәдтн. Һол болн нөкцл мөчмүд темдглтн. Амн үгәр цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •331. Умштн. Делгрңгү зәңгст хүврәҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •338. Өггдсн үгмүд орулад, зәңгс күцәҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •339. Умштн. Буулһҗ бичтн. Зәңгст һол мөчмүдинь болн цәәлһлтсинь темдглтн.
- •§ 53 Немлт
- •340. Схем шинҗлтн. Схемсин янзар зәңгсин схемс тогтатн. Ямаран сурврмудт болн ямаран мөч цәәлһҗәхинь заатн.
- •341. Умштн. Нерәдтн. Келгчс зүүцл үгмүдтәһинь буулһҗ бичтн. Татасар темдглтн. Амн үгәр цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •342. Хавсрт бәәх сурврмудын ормд дора өггдҗәх немлтс орултн, зәңгс буулһҗ бичтн. Һол мөчмүд болн немлтс татасар темдглтн.
- •343. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Һол мөчмүдинь болн немлтсинь йилһҗ темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •344. Умштн. Һол мөчмүд болн немлтс татасар темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •345. Умштн. Буулһҗ бичтн. Зәңгин һол мөчмүд, немлтс болн цәәлһлтс татасар темдглтн.
- •§ 54 Уршг
- •346. Сурврмудт хәрү өгчәх үгмүд ю медүлҗәхинь, ямаран мөч цәәлһҗәхинь зааҗ келтн.
- •347. Умштн. Ямаран үүдәврин тасрха болн авторин неринь заатн. Буулһҗ бичтн. Харар барлата нөкцл мөчмүдт сурврмуд тәвтн. Уршгуд татасар темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •349. Умштн. Келгчс зүүцл үгмүдтәһинь буулһҗ бичтн. Уршгуд темдглтн. Амн үгәр цәәлһвр кетн.
- •350. Өггдсн схемслә дора бәәх зәңгс ирлцүлҗ бичтн.
- •351. Умштн. Нерәдтн. Уршгуд келгчстәһинь салһҗ бичәд, схем тогтатн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •352. Дора бәәх уршгуд орулад, зәңгс күцәҗ бичтн.
- •353. Зәңгин нег зүсн мөчмүд олтн. Эднд сурврмуд тәвәд, ямаран мөч болҗахинь заатн. Схеминь шинҗләд тодлтн.
- •354. Умштн. Нерәдтн. Нег зүсн мөчмүдтә зәңгс буулһҗ бичтн. Ямаран мөч болҗахинь темдглтн. Зәңгсин схем тогтатн.
- •355. Нег зүсн мөчмүдтә 5 – 6 зәңг тогтаҗ бичтн.
- •356. Цегин ормд дора бәәх үгмүд тәвтн, зәңгс күцәҗ бичтн.
- •357. Умштн. Нерәдтн. Буулһҗ бичтн. Дора бәәх янзар нег зүсн мөчмүдтә ниицл үгмүдин схемс тогтатн.
- •358. Өггдсн схемст дора бәәх үгмүд ирлцүләд, зәңгс тогтаҗ бичтн.
- •§ 56 Холвата болн холва уга нег зүсн мөчмүдтә зәңгс
- •359. Хойр багар хувагдсн зәңгс шинҗлтн. Зәңгсин нег зүсн мөчмүд хоорндан юуһар дамҗҗ ниицҗәхинь цәәлһтн.
- •360. Цегин ормд кергтә холва орулҗ бичәд, түдлһнә темдгүд тәвтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •361. Умштн. Нег зүсн мөчмүдтә зәңгс багарнь хуваҗ бичтн.
- •362. Умштн. Нег зүсн мөчмүдтә үгин ниицлһс буулһҗ бичтн. Татасар темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •363. Умштн. Нерәдтн. Нег зүсн мөчмүдтә ниицл үгмүд буулһҗ бичтн. Ямаран мөч болҗахинь амн үгәр цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •364. Зәңгс схемслә ирлцүлҗ бичтн.
- •§ 57 Дуудврта зәңгс
- •365. Умштн. Харар барлата үгмүд кенүр эс гиҗ юунур туслң дуудвртаһар келгдҗәхинь заатн.
- •367. Умштн. Буулһҗ бичтн. Дуудврмуд болн нерлгчс йилһҗ темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •368. Умштн. Буулһҗ бичтн. Кергтә түдлһнә темдгүд тәвтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •369. Умштн. Түдлһнә темдгүд тәвәд, буулһҗ бичтн. Дуудврмуд зааҗ цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •370. Умштн. Буулһҗ бичтн. Зәңгст түдлһнә темдгүд тәвтн, сүүринь темдглтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •371. Умштн. Нерәдтн. Темдглгдсн үгмүдин болн зәңгин даалһврмуд күцәтн.
- •372. Умштн. Нерәдтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •373. Умштн. Нерәдтн. Зура тогтатн. Харар барлата зәңгсиг делгрңгү биш зәңгст хүврәҗ бичтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.
- •374. Умштн. Нерәдтн. Текстәс түрүн багд холвата болн дарук багд холва уга нег зүсн мөчмүдтә зәңгс буулһҗ бичтн. Темдглгдсн зәңгин даалһвр күцәтн.
- •377. Умштн. Нерәдтн. Зура тогтатн. Зәңгсин сүүр буулһҗ бичтн. Темдглгдсн зәңгин даалһвр күцәтн.
- •378. Умштн. Нег зүсн мөчмүдтә зәңгс буулһҗ бичтн. Амн үгәр цәәлһтн. Темдглгдсн зәңгсин даалһвр күцәтн.
- •Дассан давтлһн
- •379. Умштн. Нерәдтн. Тоолгч нерд үгмүдәр буулһҗ бичтн. Темдглгдсн тоолгч нернә даалһвринь күцәтн.
- •380. Умштн. Нерәдтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •381. Умштн. Нерәдтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •382. Умштн. Нерәдтн. Темдглдсн даалһврмуд күцәтн.
- •383. Умштн. Нерәдтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •384. Умштн. Нерәдтн. Кергтә цегләринь тәвтн.
- •386. Умштн. Чинр-утхинь цәәлһтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •389. Умштн. Нерәдтн. Темдглгдсн даалһврмуд күцәтн.
- •Келн-улсин школын
- •4 Класст дасх хальмг келнә дегтр
- •Саджи-Горяева Надежда Хулаевна
313. Өггдсн үгмүд орулад, 8 зәңг тогтатн.
Кеер, йир, генткн, хурдар, йовһар, сәәнәр, урҗ өдр.
! |
Тодлҗ автн: кеер (в поле), генткн (вдруг), хурдар (быстро).
§ 47 Наречин бүрдәмҗ
Хальмг келнд наречс талдан келлһнә хүвсәс болн наречәс суффиксмүдәр дамҗҗ бүрднә. 1. -Гшан (-гшән), -ран (-рән) гидг суффиксмүдәр дамҗад наречәс тогтна. Үлгүрнь: деер – деерәгшән, һаза – һазаран, на – нааран. 2. - Аһа (-әһә) гидг суффиксәр дамҗад бәәлһнә нернәс тогтна. Үлгүрнь: зун – зунаһа, үвл – үвләһә. 3. Төргч, өггч, бүрдәгч, һаргч киискврмүдин чилгчс нареч бүрдәгч суффиксмүдин чинр зүүнә. Үлгүрнь: (Төр.к.): сө –сөөнә, намр – намра, өрүн – өрүнә; (Өгг.к): сө – сөөд, йосн – йоснднь, эн – энд, тер – тенд, зәрм – зәрмдән; Бүр. к.: сө – сөөһәр, намр – намрар, өрүн – өрүһәр, му – мууһар, түргн – түргәр, мини – миниһәр, неҗәд – неҗәдәр; Һар. к.: күчн – күчнәс, хаҗу – хаҗуһас, ард – ардас, хол – холас. |
314. Умштн. Буулһҗ бичтн. Наречсин суффиксмүдинь темдглтн. Наречсин бүрдәмҗинь цәәлһтн.
Ардагшан, чиниһәр, хооран, өмнәс, өмәрән, икәр, хаҗугшан, баһар, сөөнәһә, тендәс, зунаһа, өцклдүрәс, асхнаһа, эндрин, зурһадар, элвгәр.
315. Таблицәр көдлтн.
Нареч |
Келлһнә хүв |
Киисквр |
Хальмгаһар Үвләр Һазаран Холас Өөрхнд Дотрас Хаҗуд Доракшан Шулуһар |
|
|
Янзнь: орсаһар – б. н., Бүр. к-вр.
! Наречин морфологическ йилһлт
I. Келлһнә хүв. Хамцу чинр.
II. Морфологическ темдгүд.
Хүврдго үгмүд.
Дүңцүллһнә кемҗән (кемрҗән бәәхлә).
III. Зәңгин мөч (уршг).
Наречин йилһлтин даран
Санҗ маңһдур школын концертд ду дуулхмн .
Амн үгин йилһлт
Негдвәр, үүлдврин чинр нерәдҗәнә:
(К е з ә?) маңһдур дуулхмн.
Негдвәр, үүлдвр медүлҗәнә:
Хойрдвар эн – хүврдго үг.
Һурвдвар, зәңгд эн – цаг уршг.
Бичмр йилһлт
Маңһдур – нареч.
I. (Кезә?) маңһдур дуулхмн;
үүлдврин чинр.
II. Хүврдго үг.
III. (К е з ә?) маңһдур дуулхмн.
ЗӘҢГ
§ 48 Зәңг
Чинр-утхарн негдсн үгмүдиг зәңг гиҗ нерәддмн. Зәңгәр дамҗулад, әмтн ухан-тоолврарн медлцнә, юмна туск зәңгллһ авна. Үлгүрнь: Мана өрк-бүл балһснд бәәнә. Зәңг нег үгәс чигн тогтна. Үлгүрнь: Харңһурчана. Келлһнә янзарн (по цели высказывания) зәңгс тууҗлгч, сургч, хәәкргч гиҗ йилһрнә. Үлгүрнь: Һәрә дөрвдгч класст сурна. (тууҗлгч зәңг). Чи кедүдгч класст сурнач? (сургч зәңг). Мендвт, үүрмүд! (хәәкргч зәңг). |
Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]