363. Умштн. Нерәдтн. Нег зүсн мөчмүдтә ниицл үгмүд буулһҗ бичтн. Ямаран мөч болҗахинь амн үгәр цәәлһтн. Темдглгдсн үгмүдин даалһврмуд күцәтн.

Салькн уга, сәәхн номһн өдр. Көвәдән элстә³, ик уста һол уняртад бәәнә. Генткн теегин шовуд, хорхас, әмтн шуугад бәәнә.

Теегт, һолын көвәд күүкдин палаткс цаһаһад бәәнә. Көвүд һолар, теегәр тарв. Һолын көвәһәр эрвәкәс, хорхас дала. Күүкд соньн³ коллекц хурав. Эдн³ лагерәс байн коллекц школдан авч ирв.

Янзнь. Элстә, ик уста һол.

!

Тодлҗ автн. Номһн (спокойный), көвә (берег), уняртх (расстилается), тарх (рассыпаться), байн (богатый).

364. Зәңгс схемслә ирлцүлҗ бичтн.

1 . , .

2. , , .

3. .

а. Үкрин, хөөнә, темәнә хошмуд хоорндан хол биш бәәнә.

ә. Мана һазрт богшурһас, керәс, шаазһас олар бәәрлнә.

б. Тосхачнр шин гермүд сәәнәр, шулуһар тосхҗана.

§ 57 Дуудврта зәңгс

!

Тодлтн: дуудвр (обращение).

365. Умштн. Харар барлата үгмүд кенүр эс гиҗ юунур туслң дуудвртаһар келгдҗәхинь заатн.

1. Ээҗ, би чамд нөкд болнав. 2. Чи, Басң, дегтрән умш. 3. Хальмгин тег, улм сәәхр, байҗ! 4. Багш, шүлг келҗ болхий? 5. Хаср, гертән ор!

Күүнүр, эс гиҗ талдан юмнур туслулҗ дуудад келгдҗәх үгмүдиг дуудвр гиҗ нерәднә. Дуудвр зәңгин эклцд, дунд, сүүлд харһна. Дуудвр цеглгчәр, хәәкргч темдгәр салһгдҗ темдглгднә. Д! Үлгүрнь: Кермн! Шулун йов! Дуудвр зәңгин эклцд бәәхлә, дуудврин хөөн салһгч темдг тәвгднә. Д, Үлгүрнь: Һәрә, һаран сәәнәр уһа. Дуудвр зәңгин дунд бәәхлә, хойр таласн салһгдҗ темдглгднә. ,д, Үлгүрнь: Маңһдур, Аюка, маднд эрт босх кергтә. Дуудвр зәңгин сүүлд бәәхлә, салһгч темдг дуудврин өмн бәәнә. Үлгүрнь: Дегтрән умш, Бадм. ,д Дуудвр зәңгин мөч болхш.

Ө 366. Умштн. Дуудврмуд йилһҗ темдглтн. Амн үгәр бичлһнә зокалынь цәәлһтн. Күүндврин янзар 4 – 5 дуудврта зәңгс орулад, ахр күүндлһ тогтаҗ бичтн.

– Хоңһр ямаран бәәнәч?

– Гем уга Саглр сән бәәнәв.

– Би чамас дөң сурхар седләв Хоңһр.

– Не үр күүкн ямаран дөңв терчн?

– Нанд эсвин даалһврмуд сәәнәр медгдҗәхш.

– Иньг минь терчн күнд биш. Би чамд цәәлһҗ өгнәв.

– Ханҗанав чамд үр. Чи Хоңһр йоста сән күн бәәҗич!