- •Химиялық технологияның жалпы мәселелері і тарау. Химиялық технологияның мазмұны
- •Химия өндірістерінің ғылыми негіздері
- •Химия өндірістерін ұйымдастыру
- •Химия өндірістерінің маңызы және дамуы
- •Қазақстанда химия өндірістерінің дамуы
- •1.5 Химия өндірістерін технологиялық негізге байланысты жіктеу
- •1.6 Техникалық-экономикалық көрсеткіштер
- •1.7 Химиялық технология процестерін қарқындандыру
- •7.1.1 Процестердің технологиялық сұлбасы
- •1.8 Реагенттердің және энергетика ағындарының бағыты
- •1.9 Технологиялық сұлбаны болжағандағы жалпы пікір
- •1.10 Химиялық техниканың негізгі даму жолдары.
- •Технологиялық процестегі материалдық және энергетикалық баланс
- •2.2 Шикізатты байыту принциптері
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (1-2)
- •3.1 Табиғи және өнеркәсіп суларына сипаттама
- •3.2 Өндіріс әдістерімен суды тазарту
- •3.3 Су қағының түрлері, оны болдырмау және одан тазарту әдістері
- •3.3.1 Су қағының химиялық құрамына байлаынсты түрлері
- •3.3.2 Су қағының түзілуіне қарсы шаралар
- •3.3.3 Су қағын тазарту әдстері
- •3.3.4 Қоршаған ортаны қорғау
- •3.4 Өндірістің ағынды суларын тазарту
- •5.3 Химиялық-технологиялық процестердің термодинамикасы
- •5.4 Тепе-теңдіктегі технологиялық процестер
- •5.5 Химиялық реакцияның жылдамдығы
- •5.5 Катализ
- •6.1 Отынды шикізат ретінде термиялық өңдеу.
- •6.2 Көмірді кокстеу
- •6.3 Қатты отынды газға айналдыру
- •Көмірді гидрогендеу
- •Сұйық отынды химиялық әдіспен өңдеу
- •6.5.1 Мұнай және мұнай өнімдерінің қасиеттері және құрамы
- •6.5.3 Мұнайды және мұнай өнімдерін өңдеу әдістері
- •6.6 Мұнайды және мұнай өнімдерін жоғары температурада химиялық әдістермен өңдеу
- •6.7 Мұнай өнімдерін тазарту
- •Басты химиялық өнімдерді өндіру технологиясы
- •7.1 Табиғи газдардан конверсиялау
- •7.2 Метанды су буымен катализдік конверсиялау
- •8.3 Синтетикалық аммиак өндірудің сұлбасы
- •9.1 Азот қышқылын өндіру әдістері
- •9.2 Азот қышқылын аммиакты тотықтырып алу әдәсәнәң физикалық-химиялық негізі
- •9.2.1. Азот (іі) оксидінің азот (іv) диоксидіне тотығуы
- •Тепе-теңдік константасының температураға тәуелділігі
- •9.2.2 Азот диоксидін және оның димерінің абсорбциялану сұлбасы
- •9.3 Сұйылтылған азот қышқылын өндіру
- •9.4 Азот қышқылын концентрлеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (3-4):
- •10.2 Күкірт қышқылын өндіру әдістері
- •Қайталауға және өздік бағылауға арналған сұрақтар мен есептер (1-2)
- •4. Күкірт қышқылын концентрлеу
- •10.4 Күкірт қышқыл өндірістерінің дамуының негізгі бағыттары
- •Хі тарау. Минералдық тыңайтқыштарды өндіру
- •11.1. Тыңайтқыштарды жіктеу
- •Қайталауға және өзіндік бақылауға арналған сұрақтар мен тапсырмалар
- •11.2 Фосфор тыңайтқыштары
- •11.2.1Фосфор тыңайтқыштарын өндіріу технологиясының негізгі мақсаттары
- •11.2.2. Фосфор қышқылдарын жіктеу.
- •11.2.3 Табиғи тыңайтқыштардан фосфор қышқылын өнідіру әдісі
- •11.2.4 Суперфосфатты өндіру
- •11.2.5 Суперфосфатты өндірудің физикалық-химиялық негізі.
- •11.2.6 Концентрлі тыңайтқыштарды өндіру
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар(2);
- •Фосфор қышқылын өндіру
- •Фосфаттарды азот қышқылымен өңдеу
- •11.5 Карбамидті (несеп нәрін) ((nн2)2со) өндіру
- •12.1 Күйдіргіш натр өндіру
- •12.2 Электрхимиялық әдіспен күйдіргіш натр және хлорды өндіру
- •12.3 Хлор және күйдіргіш натр өндірудін физикалық-химиялық негізі
- •12.4 Ас тұзының ерітіндісін сұйық катодты электролиздік астауда электролиздеу
- •12.5 Электролиз өнімін өңдеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (3-5):
- •Хііі – тарау. Органикалық синтез
- •13.1 Органикалық синтездеу өнеркәсіптеріндегі негізгі процесстер және шикізаттар
- •13.2 Көміртек (іі) оксидіне негізделген синтездер. Метил спиртін өңдеу
- •Қысымға байланысты метанолдың тепе-теңдік концентрациясы
- •13.3 Олефиндерге негізделген синтездер
- •13.3.1 Синтетикалық этил спиртін өндіру
- •13.3.2 Этиленді тікелей гидраттандыру әдісімен этанолды синтездеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (1-3):
- •13.4 Ацетиленге негізделген синтездер
- •13.4.1 Ацетиленді өндіру және өңдеу
- •13.4.2 Ацетальдегидті өндіру.
- •13.4.3 Сірке альдегидінен сірке қышқылын өндіру
- •14.1 Целлюлозаны өндіру
- •14.1.1 Целлюлоза өндірісінің технологиялық процестерінің негізгі салалары
- •14.1.2 Сульфит әдісімен ағаш целлюлозасын өндіру
- •14.2.1 Вискоза талшығын өндіру
- •14.2.2 Капрон талшығын өндіру
- •14.2.3 Лавсан полэфир талшығын өндіру
- •14.3 Пластикалық массаларды өндіру
- •14.3.1 Пластикалық массалар құрамы
- •14.4 Поликонденсациялық пластмассалар.
- •14.5 Каучуктарды және резинаны өндіру.
- •14.5.1 Синтетикалық каучуктар
- •14.5.2 Бутадиен – стирол каучуктері (скс, скмс)
- •3. Стехиометрлік баланс теңдеуі
- •3.1 Реакцияның тәуелсіз сатыларын анықтауға стехиометрлік коэфициенттерінің матрицасы
- •4. Экспериментмүмкіндік береді.
- •4.1 Экспериментті жоспарлау
- •Регрессия теңдеуі, регрессия теңдеуінің коэфициенттері
- •Экспериментті жоспарлағандағы гипотезаларды тексеру
- •Регрессия теңдеуін интерпретациялау
- •5 Идеалдық ығыстыру және араластыру реакторының математикалық моделі
- •5.1 Идеалдық ығыстыру және идеалдық араластыру реакторларының модельдерін реакция жылдамдықтары бойынша салыстыру
- •5.2 Идеалдық араластыру реакторларының каскадасының математикалық моделі.
- •6 Құрылымдық талдау әдістері
- •6.1 Бөлінетін ағымдардың оңтайлы жиынтығын анықтауға
- •6.2 Ақпараттық блок сұлба және процесс матрицасы
- •6.3 Ағымдар, инциденциялар және аралас матрицаларды анықтау
- •6.4 Тұйықтылығы үзілген тұйық сұлбалар,рецикуляциялық тізбектіліктер
- •6.5 Параметрлік сезімталдық және процестердің тұрақтылығы
- •8 Ректификациялық колоннаны математикалық түрде сипаттау (жазу)
- •8.2 Колонна диаметрін және тәрелкеаралық қашықтықты есептеу
- •8.3 Тәрелкелердің жұмыс істеу қабілеттілігін есептеу
- •8.4 Қайнатқыштарды математикалық түрде жазу(сипаттау)
- •8.5 Конденсаторлар
- •9.Ректификациялық колонналардың тәрелкелеріндегі масса тасымалдаудың тиімділігін бағалау
- •10.Ректификация процесін есептеу әдістері
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Қосымша
4. Күкірт қышқылын концентрлеу
Күкірт қышқылын үш түрлі әдіспен концентрлейді: әдістердің қайсысы болмасын қыздыру арқылы сұйытылған күкірт қышқылы ерітіндісіндегі суды буға айналдыруға негізделген. Сұйытылған күкірт қышқылы қайнағанда концентрациясы 70%-ға жеткенше бу қалпында тек қана су ауысады да, 70%дан олва бу фазасына күкірт қышқылы ауыса бастайды.
Концентрлейтін ерітінділердің осыған сәйкес концентрациясы арта бастайды. 98,3%-ға жеткенде бу фазасының құрамы мен сұйық құрамы теңеседі, ол температурада қайнайтын азеотроп қоспасына айналады (құрамы мен қайнау температуралары өзгермей айдалатын ерітінділер) қайнау температурасы 336,6°С. Зауыттардың өндіретін күкірт қышқылының концентрациясы 92-93% шамасында болады, ал олван әдісімен өндірілген қықылдың концентрациясы 70%дан аспайды.
Күкірт қышқылын қыздырғанда жылу жұмсалатын олвантур; 1. Күкірт қышқылын дегидратациялау; 2. Судың олван; 3. Күкірт қышқылының олван; 4. Концентрлеу процесінің температурасына жету және олван мөлшердеу сақтау 5. Конценрлеу процесіндегі олван.
Күкірт қышқылын концентрлеу әдістері
1. Көп қолданылатын негізгі әдіс – барабанды барботаж (газды немесе буды сұйықтық қабатынан қысым күші арқылы өткізе отырып бөлшектеу) концентраторында күкірт өқышқылын тікелей пш газымен жинастыру. Пеш олва мазут немесе табиғи газды жағу арқылы дайындайды, температурасы 900°С шамасында , қысымы 1500мм су бағанасында концентраторға орналасқан күкірт қышқылын барботаждайды. Концентратордың үш камерасында күкір қышқылы барботажданады. Үшінші камерадан шыққан 130-150°С температурадағы «пешгазы» ылғалды электрсүзгішке шашыранды және түман қалпындағы күкірт қышқылынан тазартылады. Электрсүзгішінен өткен газдар тысқа шығады. Концентрленген күкірт қышқылы үздіксіз үшінші олванту беріліп, пеш газына қарама-қарсы бағытта концентратордың олвант камерасына ауысып, концентрленіп, сол камерадан 92-93% күкірт қышқылы (купорос майы ) шығарылады. Осы әдістің негізгі кемшілігі – «пеш газы» құрамындағы қоспалар күкрі қышқылының құрамында қалады. Осы себепен пеш газының құрамындағы қоспаларды олван мақсатпен отын ретінде мазутты немесе газдарды қолданады.
2.Күкірт қышқылын концентрлейтін аппаратты сыртынан қыздыру. Бұл әдістің олван т әдістен ерекшелігі – қышқыл құрамы басқа қоспалармен былғанбайды, кемшілігі басым, олар: аппаратты құратын материалдар қышқылға, жоғары олвантураға төзімді, жылу өткізгіштігі жоғары болуы қажет. Осылармен қатар күкірт қышқылын концентрлеуге жұмсалатын жылу мөлшері де жоғары.
3.Вакуумдеу әдісі. Бұл әдіс күкірт қышқылының құрамында органикалық қоспалар олван жағдайда қолданады.
Органикалық қоспалар атмосфера қысымында күкір қышқылы қайнағанда ыдырап кқмірленеді, осы көмірлеу процесінің нәтижесінде қышқылдың сапасы төмендейді.мұндай сульфирлеу әдісімен өңдегенде күкірт қышқылы көп жұмсалынады, ол қышқылды қайтадан іске асыруға оларды вакуум әдісімен өңдегенде күкірт қышқылы көп жұмсалында, ол қышқылды қайтадан іске асыруға оларды вакуум әдісімен концентрлейді. Концентратор аппаратының ішкі қысымын вакуумдеп, қышқылдың қайнау температурасын төмендетеді.
Вакуум әдісін күкірт қышқылын концентрлегенде вакуум аппаратын қыздыруға 6-8 атмосфера қысымындағы 110-150°С температурадағы су буын қолданады. Бұл әдістің негізгі кемшілігі – электр энергиясы көп мөлшерде жұмсалынады.