- •Химиялық технологияның жалпы мәселелері і тарау. Химиялық технологияның мазмұны
- •Химия өндірістерінің ғылыми негіздері
- •Химия өндірістерін ұйымдастыру
- •Химия өндірістерінің маңызы және дамуы
- •Қазақстанда химия өндірістерінің дамуы
- •1.5 Химия өндірістерін технологиялық негізге байланысты жіктеу
- •1.6 Техникалық-экономикалық көрсеткіштер
- •1.7 Химиялық технология процестерін қарқындандыру
- •7.1.1 Процестердің технологиялық сұлбасы
- •1.8 Реагенттердің және энергетика ағындарының бағыты
- •1.9 Технологиялық сұлбаны болжағандағы жалпы пікір
- •1.10 Химиялық техниканың негізгі даму жолдары.
- •Технологиялық процестегі материалдық және энергетикалық баланс
- •2.2 Шикізатты байыту принциптері
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (1-2)
- •3.1 Табиғи және өнеркәсіп суларына сипаттама
- •3.2 Өндіріс әдістерімен суды тазарту
- •3.3 Су қағының түрлері, оны болдырмау және одан тазарту әдістері
- •3.3.1 Су қағының химиялық құрамына байлаынсты түрлері
- •3.3.2 Су қағының түзілуіне қарсы шаралар
- •3.3.3 Су қағын тазарту әдстері
- •3.3.4 Қоршаған ортаны қорғау
- •3.4 Өндірістің ағынды суларын тазарту
- •5.3 Химиялық-технологиялық процестердің термодинамикасы
- •5.4 Тепе-теңдіктегі технологиялық процестер
- •5.5 Химиялық реакцияның жылдамдығы
- •5.5 Катализ
- •6.1 Отынды шикізат ретінде термиялық өңдеу.
- •6.2 Көмірді кокстеу
- •6.3 Қатты отынды газға айналдыру
- •Көмірді гидрогендеу
- •Сұйық отынды химиялық әдіспен өңдеу
- •6.5.1 Мұнай және мұнай өнімдерінің қасиеттері және құрамы
- •6.5.3 Мұнайды және мұнай өнімдерін өңдеу әдістері
- •6.6 Мұнайды және мұнай өнімдерін жоғары температурада химиялық әдістермен өңдеу
- •6.7 Мұнай өнімдерін тазарту
- •Басты химиялық өнімдерді өндіру технологиясы
- •7.1 Табиғи газдардан конверсиялау
- •7.2 Метанды су буымен катализдік конверсиялау
- •8.3 Синтетикалық аммиак өндірудің сұлбасы
- •9.1 Азот қышқылын өндіру әдістері
- •9.2 Азот қышқылын аммиакты тотықтырып алу әдәсәнәң физикалық-химиялық негізі
- •9.2.1. Азот (іі) оксидінің азот (іv) диоксидіне тотығуы
- •Тепе-теңдік константасының температураға тәуелділігі
- •9.2.2 Азот диоксидін және оның димерінің абсорбциялану сұлбасы
- •9.3 Сұйылтылған азот қышқылын өндіру
- •9.4 Азот қышқылын концентрлеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (3-4):
- •10.2 Күкірт қышқылын өндіру әдістері
- •Қайталауға және өздік бағылауға арналған сұрақтар мен есептер (1-2)
- •4. Күкірт қышқылын концентрлеу
- •10.4 Күкірт қышқыл өндірістерінің дамуының негізгі бағыттары
- •Хі тарау. Минералдық тыңайтқыштарды өндіру
- •11.1. Тыңайтқыштарды жіктеу
- •Қайталауға және өзіндік бақылауға арналған сұрақтар мен тапсырмалар
- •11.2 Фосфор тыңайтқыштары
- •11.2.1Фосфор тыңайтқыштарын өндіріу технологиясының негізгі мақсаттары
- •11.2.2. Фосфор қышқылдарын жіктеу.
- •11.2.3 Табиғи тыңайтқыштардан фосфор қышқылын өнідіру әдісі
- •11.2.4 Суперфосфатты өндіру
- •11.2.5 Суперфосфатты өндірудің физикалық-химиялық негізі.
- •11.2.6 Концентрлі тыңайтқыштарды өндіру
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар(2);
- •Фосфор қышқылын өндіру
- •Фосфаттарды азот қышқылымен өңдеу
- •11.5 Карбамидті (несеп нәрін) ((nн2)2со) өндіру
- •12.1 Күйдіргіш натр өндіру
- •12.2 Электрхимиялық әдіспен күйдіргіш натр және хлорды өндіру
- •12.3 Хлор және күйдіргіш натр өндірудін физикалық-химиялық негізі
- •12.4 Ас тұзының ерітіндісін сұйық катодты электролиздік астауда электролиздеу
- •12.5 Электролиз өнімін өңдеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (3-5):
- •Хііі – тарау. Органикалық синтез
- •13.1 Органикалық синтездеу өнеркәсіптеріндегі негізгі процесстер және шикізаттар
- •13.2 Көміртек (іі) оксидіне негізделген синтездер. Метил спиртін өңдеу
- •Қысымға байланысты метанолдың тепе-теңдік концентрациясы
- •13.3 Олефиндерге негізделген синтездер
- •13.3.1 Синтетикалық этил спиртін өндіру
- •13.3.2 Этиленді тікелей гидраттандыру әдісімен этанолды синтездеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (1-3):
- •13.4 Ацетиленге негізделген синтездер
- •13.4.1 Ацетиленді өндіру және өңдеу
- •13.4.2 Ацетальдегидті өндіру.
- •13.4.3 Сірке альдегидінен сірке қышқылын өндіру
- •14.1 Целлюлозаны өндіру
- •14.1.1 Целлюлоза өндірісінің технологиялық процестерінің негізгі салалары
- •14.1.2 Сульфит әдісімен ағаш целлюлозасын өндіру
- •14.2.1 Вискоза талшығын өндіру
- •14.2.2 Капрон талшығын өндіру
- •14.2.3 Лавсан полэфир талшығын өндіру
- •14.3 Пластикалық массаларды өндіру
- •14.3.1 Пластикалық массалар құрамы
- •14.4 Поликонденсациялық пластмассалар.
- •14.5 Каучуктарды және резинаны өндіру.
- •14.5.1 Синтетикалық каучуктар
- •14.5.2 Бутадиен – стирол каучуктері (скс, скмс)
- •3. Стехиометрлік баланс теңдеуі
- •3.1 Реакцияның тәуелсіз сатыларын анықтауға стехиометрлік коэфициенттерінің матрицасы
- •4. Экспериментмүмкіндік береді.
- •4.1 Экспериментті жоспарлау
- •Регрессия теңдеуі, регрессия теңдеуінің коэфициенттері
- •Экспериментті жоспарлағандағы гипотезаларды тексеру
- •Регрессия теңдеуін интерпретациялау
- •5 Идеалдық ығыстыру және араластыру реакторының математикалық моделі
- •5.1 Идеалдық ығыстыру және идеалдық араластыру реакторларының модельдерін реакция жылдамдықтары бойынша салыстыру
- •5.2 Идеалдық араластыру реакторларының каскадасының математикалық моделі.
- •6 Құрылымдық талдау әдістері
- •6.1 Бөлінетін ағымдардың оңтайлы жиынтығын анықтауға
- •6.2 Ақпараттық блок сұлба және процесс матрицасы
- •6.3 Ағымдар, инциденциялар және аралас матрицаларды анықтау
- •6.4 Тұйықтылығы үзілген тұйық сұлбалар,рецикуляциялық тізбектіліктер
- •6.5 Параметрлік сезімталдық және процестердің тұрақтылығы
- •8 Ректификациялық колоннаны математикалық түрде сипаттау (жазу)
- •8.2 Колонна диаметрін және тәрелкеаралық қашықтықты есептеу
- •8.3 Тәрелкелердің жұмыс істеу қабілеттілігін есептеу
- •8.4 Қайнатқыштарды математикалық түрде жазу(сипаттау)
- •8.5 Конденсаторлар
- •9.Ректификациялық колонналардың тәрелкелеріндегі масса тасымалдаудың тиімділігін бағалау
- •10.Ректификация процесін есептеу әдістері
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Қосымша
12.4 Ас тұзының ерітіндісін сұйық катодты электролиздік астауда электролиздеу
Анод электродында (графит) хлор иондары қатты электродты астаудағыдай тотығып, газ күйінде бөліп шығарылады:
2Сl- -2е = С12
Катод электродында (сынап-сұйық) сутек иондары тотықсызданбайды, себебі: егер, қатты катодты электролиздік астауда сутек иондарының зарядсыздану потенциалы -0,415 в-ке тең болса, сұйық (сынап) катодында асқын кернеудің тигізетін әсерінің үлкендігінен сутек иондарының зарядсыздану потенциалы -1,7- 1,85 в-ке дейін көтеріледі, натрий иондарының зарядсыздану (тотықсыздану) потенциалы деполяризациялану әсерінен - 1,2 в-ке дейін төмендейді. Мұндай жағдайда зарядсыздану потенциалы натрий иондарының сутек иондарының зарядсыздану потенциалдарынан төмен болғандықтан сынап катодында натрий иондары тотықсызданып натрий амальгамасын түзеді:
Nа+ +е = Na
Nа + nHg = NaHgn
Натрий амальгамасы электролиздік астаудағы ыдырау астауына жіберіледі, ол астауда ыстық сумен жанасып химиялық реакция нәтижесінде:
NaHgn + H2O = NaOH + ½ H2 + nHg
сынап металл күйінде бөлініп электролиздік астауда қайтадан келіп бастапқы катод міндетін атқарады, ыдырау астауында күйдіргіш натрий ерітіндісі қалады және сутек газ күйінде бөлінеді.
Сұйық катодтағы электролиздік астауда элекгролиз кернеуі 4,3 - 4,4 в шамасында болады. Электролизденетін электролиттің бастапқы концентрациясы 310-315г/л NаСІ болса, электролиздік астауда шығатын ерітінді құрамында ас тұзы 260-270 г/л шамасында болады. Осы ерітінді хлордан тазартылып (ауа үрлеу әдісі) ас тұзымен қайтадан қанықтырылып (310-315 г/л) электролиздерге қайта араласады. Электролиттің оңтайлы температурасы 70-80°С, кернеу 4в.
Ыдырау астауындағы ерітінді құрамында 450-500 г/л NаОH өнімі болады. Әр-бір тонна NaОН -ін өндіруге 3100-3200 квт.с энергия жұмсалынады. Кемшіліктері: электр тоғы тым көп жұмсалынады, электролизді меңгеру күрделі жұмыс және еңбек жағдайы қолайсыз (сынап-улы зат).
12.5 Электролиз өнімін өңдеу
Электролиз процесінің нәтижесінде өңген сілтіше құрамында күйдіргіш натр мөлшері электролиздік астаудың түріне байланысты әр түрлі болады – бір жағынан, екінші жағынан электролизденбеген ас тұздардың да шамасы әр түрлі мөлшерде болады. Сілтіше құрамында ас тұзын бөліп алу мақсатпен ерітіндіні буландырады, күйдіргіш натрдың концентрациясы 50%-ға жеткенде ас тұзы тұнбаға тұнады. (Ас тұзының ерігіштігі сілті концентрациясына байланысты – концентрация өскен сайын тұздың ерігіштігі төмендейді). Бөлініп алынған ас тұзын электролизге берілетін электролит дайындауға қолданылады.
Сұйытылған және ас тұзынан тазартылған күйдіргіш натрий ерітіндісі буландыру әдісімен концентрленеді, соңында шойын қазанда балқытылып темір бөшкелеріне құйылып қоймаға келіп түседі.
Хлор электролиздік су буымен қаныққан күйінде су буынан құрғату үшін бірінші сатыда 20-300С температурадағы сумен шайқалып, су буының көпшілік мөлшері конденсацияланып су құрамына қосчылады, (жуынды сумен қосылады). Ал дымқылды хлор концентрлі кукіәрт қышқылымен құрғатылады (құрғатқыш мұнараларда).
Құрғатылған хлор үш түрлі әдістермен сұйылады:
1-1,2 МПа қысымда және 200С температурада
Атмосфералық қысымда, -500С температурада
0,3-0,6 МПа қысымда, -50С – тен -250С температура аралығында.
Сұйылтылған хлорды болат баллондарында, бөшкелерде, 50 т цистерналарда тұтынушыларға ұсынады.
