- •Химиялық технологияның жалпы мәселелері і тарау. Химиялық технологияның мазмұны
- •Химия өндірістерінің ғылыми негіздері
- •Химия өндірістерін ұйымдастыру
- •Химия өндірістерінің маңызы және дамуы
- •Қазақстанда химия өндірістерінің дамуы
- •1.5 Химия өндірістерін технологиялық негізге байланысты жіктеу
- •1.6 Техникалық-экономикалық көрсеткіштер
- •1.7 Химиялық технология процестерін қарқындандыру
- •7.1.1 Процестердің технологиялық сұлбасы
- •1.8 Реагенттердің және энергетика ағындарының бағыты
- •1.9 Технологиялық сұлбаны болжағандағы жалпы пікір
- •1.10 Химиялық техниканың негізгі даму жолдары.
- •Технологиялық процестегі материалдық және энергетикалық баланс
- •2.2 Шикізатты байыту принциптері
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (1-2)
- •3.1 Табиғи және өнеркәсіп суларына сипаттама
- •3.2 Өндіріс әдістерімен суды тазарту
- •3.3 Су қағының түрлері, оны болдырмау және одан тазарту әдістері
- •3.3.1 Су қағының химиялық құрамына байлаынсты түрлері
- •3.3.2 Су қағының түзілуіне қарсы шаралар
- •3.3.3 Су қағын тазарту әдстері
- •3.3.4 Қоршаған ортаны қорғау
- •3.4 Өндірістің ағынды суларын тазарту
- •5.3 Химиялық-технологиялық процестердің термодинамикасы
- •5.4 Тепе-теңдіктегі технологиялық процестер
- •5.5 Химиялық реакцияның жылдамдығы
- •5.5 Катализ
- •6.1 Отынды шикізат ретінде термиялық өңдеу.
- •6.2 Көмірді кокстеу
- •6.3 Қатты отынды газға айналдыру
- •Көмірді гидрогендеу
- •Сұйық отынды химиялық әдіспен өңдеу
- •6.5.1 Мұнай және мұнай өнімдерінің қасиеттері және құрамы
- •6.5.3 Мұнайды және мұнай өнімдерін өңдеу әдістері
- •6.6 Мұнайды және мұнай өнімдерін жоғары температурада химиялық әдістермен өңдеу
- •6.7 Мұнай өнімдерін тазарту
- •Басты химиялық өнімдерді өндіру технологиясы
- •7.1 Табиғи газдардан конверсиялау
- •7.2 Метанды су буымен катализдік конверсиялау
- •8.3 Синтетикалық аммиак өндірудің сұлбасы
- •9.1 Азот қышқылын өндіру әдістері
- •9.2 Азот қышқылын аммиакты тотықтырып алу әдәсәнәң физикалық-химиялық негізі
- •9.2.1. Азот (іі) оксидінің азот (іv) диоксидіне тотығуы
- •Тепе-теңдік константасының температураға тәуелділігі
- •9.2.2 Азот диоксидін және оның димерінің абсорбциялану сұлбасы
- •9.3 Сұйылтылған азот қышқылын өндіру
- •9.4 Азот қышқылын концентрлеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (3-4):
- •10.2 Күкірт қышқылын өндіру әдістері
- •Қайталауға және өздік бағылауға арналған сұрақтар мен есептер (1-2)
- •4. Күкірт қышқылын концентрлеу
- •10.4 Күкірт қышқыл өндірістерінің дамуының негізгі бағыттары
- •Хі тарау. Минералдық тыңайтқыштарды өндіру
- •11.1. Тыңайтқыштарды жіктеу
- •Қайталауға және өзіндік бақылауға арналған сұрақтар мен тапсырмалар
- •11.2 Фосфор тыңайтқыштары
- •11.2.1Фосфор тыңайтқыштарын өндіріу технологиясының негізгі мақсаттары
- •11.2.2. Фосфор қышқылдарын жіктеу.
- •11.2.3 Табиғи тыңайтқыштардан фосфор қышқылын өнідіру әдісі
- •11.2.4 Суперфосфатты өндіру
- •11.2.5 Суперфосфатты өндірудің физикалық-химиялық негізі.
- •11.2.6 Концентрлі тыңайтқыштарды өндіру
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар(2);
- •Фосфор қышқылын өндіру
- •Фосфаттарды азот қышқылымен өңдеу
- •11.5 Карбамидті (несеп нәрін) ((nн2)2со) өндіру
- •12.1 Күйдіргіш натр өндіру
- •12.2 Электрхимиялық әдіспен күйдіргіш натр және хлорды өндіру
- •12.3 Хлор және күйдіргіш натр өндірудін физикалық-химиялық негізі
- •12.4 Ас тұзының ерітіндісін сұйық катодты электролиздік астауда электролиздеу
- •12.5 Электролиз өнімін өңдеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (3-5):
- •Хііі – тарау. Органикалық синтез
- •13.1 Органикалық синтездеу өнеркәсіптеріндегі негізгі процесстер және шикізаттар
- •13.2 Көміртек (іі) оксидіне негізделген синтездер. Метил спиртін өңдеу
- •Қысымға байланысты метанолдың тепе-теңдік концентрациясы
- •13.3 Олефиндерге негізделген синтездер
- •13.3.1 Синтетикалық этил спиртін өндіру
- •13.3.2 Этиленді тікелей гидраттандыру әдісімен этанолды синтездеу
- •Қайталауға және өздік бақылауға арналған сұрақтар (1-3):
- •13.4 Ацетиленге негізделген синтездер
- •13.4.1 Ацетиленді өндіру және өңдеу
- •13.4.2 Ацетальдегидті өндіру.
- •13.4.3 Сірке альдегидінен сірке қышқылын өндіру
- •14.1 Целлюлозаны өндіру
- •14.1.1 Целлюлоза өндірісінің технологиялық процестерінің негізгі салалары
- •14.1.2 Сульфит әдісімен ағаш целлюлозасын өндіру
- •14.2.1 Вискоза талшығын өндіру
- •14.2.2 Капрон талшығын өндіру
- •14.2.3 Лавсан полэфир талшығын өндіру
- •14.3 Пластикалық массаларды өндіру
- •14.3.1 Пластикалық массалар құрамы
- •14.4 Поликонденсациялық пластмассалар.
- •14.5 Каучуктарды және резинаны өндіру.
- •14.5.1 Синтетикалық каучуктар
- •14.5.2 Бутадиен – стирол каучуктері (скс, скмс)
- •3. Стехиометрлік баланс теңдеуі
- •3.1 Реакцияның тәуелсіз сатыларын анықтауға стехиометрлік коэфициенттерінің матрицасы
- •4. Экспериментмүмкіндік береді.
- •4.1 Экспериментті жоспарлау
- •Регрессия теңдеуі, регрессия теңдеуінің коэфициенттері
- •Экспериментті жоспарлағандағы гипотезаларды тексеру
- •Регрессия теңдеуін интерпретациялау
- •5 Идеалдық ығыстыру және араластыру реакторының математикалық моделі
- •5.1 Идеалдық ығыстыру және идеалдық араластыру реакторларының модельдерін реакция жылдамдықтары бойынша салыстыру
- •5.2 Идеалдық араластыру реакторларының каскадасының математикалық моделі.
- •6 Құрылымдық талдау әдістері
- •6.1 Бөлінетін ағымдардың оңтайлы жиынтығын анықтауға
- •6.2 Ақпараттық блок сұлба және процесс матрицасы
- •6.3 Ағымдар, инциденциялар және аралас матрицаларды анықтау
- •6.4 Тұйықтылығы үзілген тұйық сұлбалар,рецикуляциялық тізбектіліктер
- •6.5 Параметрлік сезімталдық және процестердің тұрақтылығы
- •8 Ректификациялық колоннаны математикалық түрде сипаттау (жазу)
- •8.2 Колонна диаметрін және тәрелкеаралық қашықтықты есептеу
- •8.3 Тәрелкелердің жұмыс істеу қабілеттілігін есептеу
- •8.4 Қайнатқыштарды математикалық түрде жазу(сипаттау)
- •8.5 Конденсаторлар
- •9.Ректификациялық колонналардың тәрелкелеріндегі масса тасымалдаудың тиімділігін бағалау
- •10.Ректификация процесін есептеу әдістері
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Қосымша
14.2.2 Капрон талшығын өндіру
Капрон талшығын периодтық (қысым астындағы автоклавтарда) немесе үздіксіз (атмосфералық қысымдағы колоннаның түрдегі реакторларда) сұлбалар бойынша өндіруге болады.Капрон талшығын үздіксіз тәслмен өндірудің технологиялық сұлбасы көрсетілген.Қатты капролактам бункерден бу арқылы қыздырылатын балқытқышқа түседі.Балқыған мономер сүзгіден өтеді де, колонналық түрдегі полимерлеу реакторының жоғары жағына беріледі.Онда АГ тұзының сулы ерітіндісі де аппараттан дозаланып келеді.(АГ бұл мономерді полмерлеу процесінің катализаторы ,адипин қышқыл мен гексаметилен диаминнің тұзы NH2-(CH2)6-NH2*HOOC-(CH2)4)-COOH .Су мен реакцияға енбеген капролактамның буларының қоспасы мұздатқыш конденсаторға түседі. Он капролактам конденсацияланады да, реакторға қайтадан ағады,ал су жинағышта жиналады. Өнімдердің тотығуын болдырмау үшін балқытқышқа және полимерлеу реакторына азот енгізеді. Балқыған поликапроамид реактордан тесікті фильер арқылы ығыстырылып сумен салқындатылғвн барабанға беріледі,онда ол ұсақ түйіршіктерге ұсақталады.Станоктан ұсақ түйіршіктер экстракторға түседі.Онда полимерден суда еритін мономерлер мен олигомерлер жуылады.Жуылған поликапромид кептіргіште жылы ауамен кептіріледі де, тікелей иіргіш машинаға талшық жасауға беріледі, немесе қомаға түседі.Иіргіш машинаға түскен ұсақ түйіршіктер ирек түтікше арқылы қыздырылатын балқытқыш камерада балқытылады,ал түзілген балқыма иіргіш сораптама дозатор көмегімен 250-290С темп.да 2-6МПа қысыммен сүзгі арқылы фильерге беріледі.Олар бағыттағыш роликтер арқылы орағыш машинаға беріледі және одан кейін әрі қарай өңдеуге жіберіледі. Капрон талшықтарын жасаудың жылдамдығы оның қалыңдығына тәуелді болады және 500-1200м/мин аралығында болады.
Капрон және басқа полиамид талшықтары берік ,мықты, иілгіш эластикалық қасиеттері жоғары және сілтілерге ,сөмірсутектеріне спирттерге, кетондарға, микроорганизмдерге төзімді және көгермейді(зең,өңез пайда болмайды).Капрон жоғары сапалы арқын, парашюттер, қозғалтқыш белдік және т.б. техникалық бұйымдар дайындауға қолданылады.
14.2.3 Лавсан полэфир талшығын өндіру
Лавсан полиэфир талшығы терефтал қышқылының диметил эфирін поликонденсациялау процесінен өндіріледі.Технологиялық процесс үш сатыда жүреді.195С темп.да магний оксиді қатысуымен терефтал қышқылының диметил эфирі этилен гликолде еріп, переэтерификацияланып терефтал қышқылының дигликол эфирі түзіледі. 280С темп.да және үлкен вакуумде (1мм сн.б) балқыған эфир сүзілгеннен соң поликонденсацияланады.
n [HOOC – C6H4- COOH ]+n[HO- CH2 – CH2 - OH] = [- CO- C6H4-CO –O – CH2 – CH2 – O -]n +2nH2O
Поликонденсацияланған кезде этиленгликольдың қалдығы босанып айдалады.Полимеризациялау дәрежесі 80-120-ға жеткенде процесс аяқталады. Алынған шайыр ленті түрінде су құйылған астауға азотпен ығыстырылып тез суытылады және қатаяды. Талшықты формалау балқыған күйіндегі массадан капрон алу әдісіндей.Шайырдың балқу темп. 260С және одан жоғары.Формаланған талшық 100С темп. Жоғары темп.да созылып, ұзындығы алғашқы ұзындығынан 4-6 есе ұзарады.Жылу өткізгіштігі және мыжылмауы жүнге жақын ,құны 3есе арзан.Талшықтың эластикалық қатынасы өте жоғары,күн сәулесіне ,қышқылдарға микрооргнизмдерге төзімді.Лавсаннан дайындалған бұйым мыжылмайды және формасын сақтайды,фмзмкаөхимиялық қасиеттері ылғалды күйінде де өзгермейді.
Қайталауға және өзіндік бақылауға арналған сұрақтар (1-2)
Целлюлозаның қандай өндіру әдістерін білесің?
Чульфит әдісімен целлюлозаны өндірудің ерекшеліктері қандай?
Целлюлозаның қандай қолдану аймақтарын білесіңдер?
Сульфат әдісімен целлюлозаны қалай өндіреді?
Химиялық талшықтарды қалай өндіреді?
Химиялық талшықтарды өндіру технологиясының сатылары қандай?
Капронды қалай өндіреді?
Лавсан талшығын қалай өндіреді?