10.2. Ми бағанынан шығатын жасанды потенциалдар

Белгілі бір сезім сыртқы әсерлер салдарынан ми құрылымдарында пайда болатын электрлік потенциалдарды мидан шығатын жасанды потенциалдар деп атайды. Олардың қатарына есту органында әсер арқылы пайда болған ми бағаны жасанды потенциалы жатады. Жасанды потенциалдар (ЖП) онша қарқынды бола бермейді, көбіне олар ЭЭГ-да өздігінен пайда болатын жоғары амплитудалы ритмдер әсерінен білінбей қалады. Осыған байланысты жасанды потенциалдарды анықтау үшін арнайы тәсілдер мен аппараттар қолданылады. Олардың ішінде ең кең тарағаны — суперпозиция тәсілі. Ол жасанды потенциалдың сыртқы әсерден кейін дәл белгілі бір мерзімде көрініс беретіндігіне негізделген. Сол себепті сыртқы әсер дүркін-дүркін жинақталған сайын жасанды потенциалдардың жиынтықталу амплитудасы да өсе береді. Дыбыс әсерінен пайда болатын жасанды потенциалдар бірнеше толқындардан тұрады. Олардың нақты амплитудасы мен жасырын кезеңі бар, яғни құлаққа әсер етілген мерзімнен жасанды потен-циалдар пайда болғанға дейін немесе олар ең жоғарғы амплитудаға жеткенше белгілі бір (жасырын) кезеңге ұшырайды.

Ми бағанындағы жасанды потенциалдарды (МБЖП) тіркеу үшін біздің клиникада «ОТЕ Биомедика» (Италия) фирмасының ней-ротүзеткіш (нейроусреднитель) аспабы пайдаланылады. Ол түзету режимінде жұмыс істейтін электрондық есептеу машинасы (ЭЕМ), импульс шығаратын дыбыс симуляторы (әсері), қос арналы ЭЭГ күшейткіші, қос координатты жазу тетігі блоктары арқылы құрастырылған. Ми бағанындағы жасанды потенциалдарды (МБЖП) бұл аспап дискрет интервалы 19 мк.сек. 10 мк.сек. аралы-ғында тіркейді (жазады). Өткізілетін жиіліктердің диапазоны 160-300 гц. Миға берілетін әсер шамасы 60-80 дб, жиілігі 10 гц, мерзімі 0,1 секунд дыбыс ретінде тықылдап тұрады. Күшейтілген биосиг-нал стимулмен 2000-3000 жауаптарды жиынтықтайтын ЭЕМ-ге беріледі. МБЖП тіркеу үшін активті электродтан верттекске, референтті электрод әсер етілетін жақтың құлағына орналастырылады. Активті электрод астындағы тұс спиртпен немесе эфирмен тазар-тылып, электрод пастасымен майланылады. Электродтар резина таспамен бекітіледі. Дыбыс белгісі әр құлаққа кезек-кезек, одан кейін екі құлаққа бір мезгілде әсер етеді.

Егерде МБЖП қалыпты жағдайдан ауытқымаған болса олар 7 шыңнан құрастырылады, көбіне 5 шың көрініс береді. МБЖП шоқыларының пайда болуына байланысты әлденеше пікір бар.

I. Шыңдар есту анализаторының ми бағанындағы ядроларының орналасуына сәйкес болуы:

1) есту нервінің әрекеттік потенциалы;

2) кохлеарлық ядро нейрондарының потенциалы;

3) жоғары олива ядросымен байланысты;

4) жоғары олива ядросынын алдыңғы клеткаларымен байланысты;

5) терт төмпешіктің төмснгі томпағындағы ядролардың жауабына байланысты.

Әрбір ядро бірнеше компонентті қоздыруға қатысады және әрбір шың, бірнеше генератордың белсенділік қуатының жиынтығы болып табылады.

ІІ.Жасанды потенциалдар шыңдары есту импульсы пайда болу кезеңдеріне тиісті құрылымдардың белсенділігінің артуы нәтижесі болып есептеледі (К.Я.Оглезнев, 1982).

Шындардың жасырын кезеңі ұзаруы мен олардың амплитудалық мөлшерлері азайғандығы байқалады. МБЖП ми бағанынын әр түрлі деңгейіндегі ядролар мен өткізгіштердің атқаратын қызметі жөнінде тиісті деректер алуға көмек-теседі, сонымен бірге ол патологиялық процестердің шоғырланған тұсын анықтауға көмектеседі.

Атеросклерозге байланысты ми қан айналымы бұзылған сырқаттың ми бағанындағы жасанды потенциалы көрініс береді.