10. Зәрдің сандық және сапалық өзгерістері.

Сандық өзгерістері.

A. Полиурия зәрдің бқлінуінің патологиялық жоғарылауы. Науқас тәулігіне сал. тығ. 1002-1012 2000мл артық зәр бөледі. Қант диабеті кезінде қандағы глюкоза мөлшерінің кқп болуына байланысты зәрдің сал.тығ. 1030 жоғарылайды. Полиурия поллакиуриямен қатар жүреді. П/я соз. бүйрек жетк. көрсетеді. П/ямедикаментозды диуреиктерді қолданғанда да дамиды.

B. Опсоурия- көп мөлшерде сұйықтық қабылдаған соң 1 тәулік не одан көп уақыттан кейін зәрдің көп мөлшердегі кеш бөлінуі.жүрек жеткіліксіздігінде жиі кездеседі.бауыр және ұйқы безінің ауруларының симптомы болуы мүмкін.

C. Олигоурия- зәрдің аз мөлшерде бөлінуі. Олигоурия деп тәулігіне зір 100-500мл арасында болады. Мұндай жағдайда зәрдің сал.тығ. өте төмен болады. О/я жедел және созылмалы бүйрек жеткіліксіздігінің белгісі болып табылады. Жедел нефрите о/я шумаақ мембранасының сүзгілік қызметі бұзылысымен де байланысты. Урологиялық аурулармен қатар іш өткенде, құсу, қан кету, жоғ. тершеңдікте, қызба кезінде, жүрек жеткіліксіздігінде ісіну дамығанда болады.

D. Анурия –зәрдің қуыққа келуінің тежелуі, зәрдің мүлде бөлінбеуі. Негізгі себептері

• Бүйрек паренхимасынан зәрдің мүлде бөлінбеуі

• Жоғарғы зәр шығару жолдарының обтурациясы

Катетеризация жасау арқылы аз мөлшерде 20-30мл көп емесзәр бөлінеді.зәрдің қуықта болмауы негізгі 3 факторға байланысты, соған байланысты анурияның 3 негізгі түрін бөлеміз.

 Преренальді;

Ренальдісекреторлы

 Постренальді экскреторлы;

 Аренальді егер білмей жалғыз бүйректі алып тастаған жағдайда;

Сапалық өзгерістері. Зәрдің химиялық құрамында 150-ден астам компоненттер бар.

A. Зәрдің сал.тығ. өзгеруі- бүйректің концентрационды қызметінің бұзылуының бір белгісі.

Гиперстенурия- зәрдің сал.тығ.ң жоғарылауы. Ол бүйрек патологиясына байланысты емес, ҚД, гиперпаратиреоз,ауыр металлдардың тұздарымен ұзақ уақыт уланғанда дамиды.

Гипостенурия- зәрдің сал.тығ.1002-1010 төмендеуі, ол бүйрек жеткіліксіздігі кезінде дамиды.

B. Зәрдің түсі мен мөлдірлігі. Қалыптыда сары түсті (урохромныңболуы) мөлдір болады.

Протеинурия-зәрде белоктың көп болуы. Қалыптыда 0,033г/л аспауы керек. Арнайы және арнайы емес қабынулық зақымдануда 1г/л аспауы керек.

• Жалған протеинурия

• Шынайы пртейнурия

Пиурия- зәрде ірің болады-урологиялық қабыну ауруларында кездееді.

Гематурия- зәрде қанның болуы.

• Макрогематурия

• Микрогематурия

Миоглобинурия-зәрде миоглобиннің болуы.

Цилиндрурия-цилиндрлі жасушалардың болуы.

• Шынайы цилиндрурия

• Жалған цилиндрурия

Бактерурия-зәрде бактерияның болуы.

Пневматурия-бөлінген зәрде газ не ауаның болуы.

Липурия-зәрде майдың болуы.

Хилурия-зәрде лимфаның болуы.

Гидатидурия(эхинококкурия)-эхинококктың ұсақ көпіршіктерінің болуы.

Бүйрек шаншуы-оның негізінде зәрдің жоғарылауы, зәр жлдарының жоғарғы бөліктерінің бітел себібінен шығуының қиындауы және бұзылысы нәтижесінде пайда болады.Патогенезі:түбекше ішектік қысым жоғарылайды,нәтижесінде түүбекше рецепторларының қозуы,ол жұлынға өтіп,үлкен-ми қыртысында ауырсыну пайда болады.Екінші патогенезінде бүйрек тамырларының спазмы,паренхима ісінуі, ббүйрек капсуласының фиброзды созылуы, нәтижесінде ауырсыну импультері жоғарылайды. Этиологиясы:зәр-тас ауруы,пиелонефрит,зақымдалу, қуық бүйрек ісігі.Клиникасы бел қабырға астында ауырсыну ол қасаға аймағынна несепағарға, санға таралады.Лоқсу,құсу,ішек парезі, дефекация,науқас өзіне ыңғайлы орын таппайды.

Диагностикасы жалпы қан анализі,жалпы зәр аналлизі,қанның биохимиялық анализі,УДЗ, ренгенография,экскреторлы урография,хромоцистоскопия,ретроградты пиелография. Егер бүйрек шаншуы бүйрек тас ауруының фонында көрінсе ,онда УДЗ-да бүйректе немесе несеп ағарда әр түрлі көлемдегі тастар көрінеді.Ал рентген көріністе конкременттердің көленкесін көруге болады.

Емі консервативті 1. несеп ағарда 0,5 см көлемді болса оган өздігінен тастардын ажырататын терпен тобындагы препараттар;цистенал,энатин т.б. диуретикалық және спазмолитикалық әсер беретін марена экстрактысын. Тас айдаушы терапия жүргізіледі. 2.Бүйрек шаншуын купировать ететин жылыту процедуралары мен қоса ауырсынуды басатын инъекциялар. 3.блокадалар; ер адамдарга- ұрық шылбыры аймаіына 40-60 мл 0,5% новокаин салады. Әйел адамга –блокада Лорин –Эбштейн бойынша ,яғни жатырдын жұмыр байламына енгізеді. Хирургиялық емді егер тас 0,6дан жогары болган жагдайда сонымен қатар консервативті ем эффективсіз болган жағдайда.

№ 10 нұсқа