- •Мазмұны
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. Ресурстардың шектеулілігі
- •Кесте 2. Өндіріс мүмкіншіліктерінің кестесі
- •1 Сурет. Өндіріс мүмкіншілігінің қисық сызығы
- •Экономикалық жүйе түрлері
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. (есептер, тест сұрақтары)
- •Өз бетімен шығаруға арналған есептер
- •Тест сұрақтары
- •Өндірістік мүмкіншіліктер қисық сызығын сызған кезде төменде аталған экономикалық ұғымдардың қайсысын тікелей мысал ретінде көруге болады:
- •2 Тақырып. Сұраныс. Ұсыныс.
- •Әрбір экономикалық жүйе ресурстардың шектеулілігі факторына тап болады дегенде не туралы сөз болып отыр:
- •Сұраныс (demand).
- •Ұсыныс.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныстың икемділігі.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныс икемділігі.
- •IV. Тапсырмалар
- •VI тест 2. Төмендегінің қайсысы дұрыс?
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті.
- •1. Сұраныс өзгерісіне реакция.
- •2. Ұсыныс өзгерісіне реакция.
- •3. Сұраныс пен ұсыныстың бірдей өзгерісне реакция.
- •Нарықтық бағаны белігеуде мемлекеттік реттеудің салдарлары
- •Салықтар мен дотациялар;
- •Директивті бағалар (бағаның жоғарғы және төмеңгі шегін тағайындау)
- •3. Сату көлемін реттеу
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті (есептер, тест сұрақтары).
- •Қорытынды: алынатын түсімнің ең көп мөлшері тепе-теңдік баға кезінде болады. Тест
- •Тест жауаптары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Жеке бизнес
- •Жеке нысан: артықшылығы мен кемшілігі
- •Серіктестік бизнесті ұйымдастыру нысаны ретінде
- •Серіктестік: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың акционерлік нысаны
- •Акционерлік қоғам: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың арнайы нысандары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары (есептер, тест сұрақтары)
- •1 Тапсырма
- •«Алтын кілт» ертегісі.
- •Есептер
- •6 Тақырып. Кәсіпкерлікті қаржыландыру
- •Қаржы нарығы
- •Қысқа мерзімді қаржыландыру
- •Ұзақ мерзімді қаржыландыру
- •Акциялар
- •Кәсіпорын жаңа капитал шығарады
- •Кесте 1. Қызмет түрлері бойынша таза табыс, млн. Теңге
- •Тақырып 6. Кәсіпкерлікті қаржыландыру (есептер, тест сұрақтары)
- •Тест 1.
- •Жауап бланкісі
- •Есеп 1.
- •Тест 2.
- •Жауап бланкісі
- •Есептер 2
- •7 Тақырып. Фирма шығындары.
- •Шығындар
- •Шығын түрлері
- •Өнімді өндіру үшін фирманың қолданатын сыртқы және ішкі өндіріс факторлары
- •Шекті шығындар
- •Фирма шығындары
- •Пайданың ең жоғары болу шарты
- •Өндіріс масштабының (көлемінің) әсері
- •Қорытынды
- •7 Тақырып. Фирма шығындары (есептер, тест сұрақтары)
- •II.Есептер
- •III. Тест
- •8 Тақырып. Бәсекелестік. Рынок құрылымы.
- •Бәсекелестік
- •Рынок құрылымы
- •Қорытынды
- •2 Тапсырма
- •1 Тапсырма.
- •2 Тапсырма. Түрмедегідер диллемасы
- •3 Тапсырма. Бензоқұбырлар дуэлі
- •4 Тапсырма. Авиокомпания ісі: ірі болған сайын жақсы ма?
- •9 Тақырып. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары.
- •Еңбек нарығы
- •Еңбек ресурстары және жұмыссыздық
- •Жұмыссыздық түрлері
- •Фрикционды жұмыссыздық
- •Құрылым жұмыссыздығы
- •Циклды жұмыссыздық
- •Жасырын жұмыссыздық
- •Табиғи жұмыссыздық түсінігі
- •Жұмыссыздықтың салдары
- •Оукен заңы
- •Қосымша материал.
- •Жұмыспен қамтуды мемлекеттік реттеу
- •Жай мерзімді
- •Мерзімді-сыйақылы
- •Еңбек нарығы қалай жұмыс жасайды
- •Еңбекке сұраныс
- •Жоғары мөлшерде пайда алу шарты
- •Еңбек ұсынысы
- •Нарықтық тепе-теңдік
- •Қызмет түріне орай еңбекақы деңгейіндегі айырмашылықтар
- •Жалқының ең төменгі деңгейін мемлекеттік реттеу
- •Тақырып 9. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары. (есептер, тест сұрақтары)
- •II. Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар тест
- •1 Тест сұрақтарына жауаптар
- •III. Еңбек нарығы және жалақы
- •Келесі сөйлемдердің қайсысы дұрыс, қайсысы қате екенін көрсетіңіз.
- •Келтірілген жауаптардың қайсысыд ұрыс екенін көрсет.
- •Тапсырмалар мен есептер
- •Жұмыспен қамтылғандар және жұмыссызлар. Жұмыссыздықты өлшеу.
- •Терминдермен түсініктерге сәйкес анықтамаларын табыңыз:
- •№3 Тест
- •Есептер
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық
- •Экономикалық тұрақтылық
- •Макроэкономиканың мақсаты мен құралдары
- •Жалпы ұлттық өнім. Жалпы ішкі өнім.
- •Жұө табыс тәсілімен есептеу
- •Жіө өндірістік әдіспен есептеу.
- •Қосымша құнды есептеу
- •Ұлттық шоттың басқа көрсеткіштері
- •Номиналды және нақты жүө
- •Экономикалық циклдар
- •Макроэкономикадағы тепе-теңдік
- •Тепе-теңдік баға деңгейі мен ұлттық өндірістің нақты көлемі
- •Жұмыспен қамтудың кейнсиандық теориясындағы макроэкономикалық тепе-теңдік
- •Жұмыссыздықты шектеу мақсатындағы экспансия саясаты
- •Инфляцияны шектеу мақсатындағы рестриктивті саясат
- •Экономиканы ақша-несие және бюджеттік реттеу әдістері
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық (есептер, тест сұрақтары) тест 1.
- •Тест 2.
- •Дұрыс сөйлемді анықта:
- •12 Тақырып. Халықаралық сауда
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет
- •Экономикадағы мемлекет
- •1.1 Жеке меншік құқығын сақтау
- •1.2 Сыртқы әсерлерді ескеру
- •1.3 Нарықтық бәсекелестікті қамтамасыз ету
- •1.4 Тұтынушыларды қорғау
- •1.5 Экономиканы тұрақтандыру
- •1.6 Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •1.7 Қоғамдық қолданыстағы тауарлар мен қызметтерді қамтамасыз ету
- •1.8 Мемлекеттік және жеке сектордың өзара әрекеті
- •1.9 Үкімет өз ақшасын қалай жұмсайды
- •1.10Үкіметтік табыстардың көздері
- •Қорытынды
- •Қазақстан республикасы бойынша қосымша материал
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет. (есептер, тест сұрақтары) тест
- •Ойлануға арналған сұрақтар
- •5 Нарық Соңғы тауарлар мен қызметтер 6 Нарық 1 Жаттығу
Тест жауаптары
Сұрық №
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
Жауабы
|
жоқ |
жоқ |
Иә |
2 |
1 |
3 |
2 |
1 |
4 |
4 |
2 |
1 |
2 |
3 |
5 |
2 |
3 |
5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары
Сабақтың мақсаты:
Экономиканың дамуына еркін кәсіпкерліктің қалай әсер ететіндігін айқындау
Меншік бизнеспен айналысатын кәсіпкердің шешетін мәселелерін ескеру
Экономикада шағын бизнестің атқаратын рөлін түсіндіру
Бизнесті ұйымдастырудың түрлі нысандарының артықшылығы мен кемшілігін түсіндіру
Сабақтың міндеттері:
Бизнесті ұйымдастыру нысандарының айырмашылығын айыра білуге үйрету
Оқушылардың бизнесті ұйымдастырудың түрлі нысандарының оң және теріс жақтарын түсіндіре алуы қажет
Оқушылар корпорациялардың экономикадағы рөлін бағалайды
Өз бетінше жұмыс істей білу дағдысын дамыту
Қарастырылатын сұрақтар:
Жеке кәсіпорын
Әріптестік
Корпорация
Оқушылар:
Бизнесті ұйымдастырудың түрлі нысандарын анықтай білуі, оларды айыра білуі және қолдана білуі қажет;
Нақты анықталған және сенімді қорғалған меншік құқықтары нарықтық экономика үшін ерекше маңызды институт болып табылатынын білуі қажет;
Пайдаланылатын материалдар
Слайд 1 «Бизнесті ұйымдастыру нысандары. Жеке кәсіпорын.»
Слайд 2 «Бизнесті ұйымдастыру нысандары. Әріптестік.»
Слайд 3 «Бизнесті ұйымдастыру нысандары. Корпорация.»
Слайд 4 «Корпорация құрылымы»
«Знакомьтесь, Джо Блек» к/ф –нен бейне материал
Қолданылатын әдебиеттер тізімі
«Экономика JA» Алматы, 2003ж.
К.Р.Макконнел, С.Л. Брю «Экономикс» Москва. ИНФРА-М 2006ж.
«Жоғарғы сыныптар үшін экономика. Оқытудың белсенді нысандары» МЦЭБО, Москва, 2004ж.
НСЭО бағдарламасының бейімделген материалдары.
Бизнесті ұйымдастыру нысандары
Нарықтық экономикада жеке адамдарға және тұрғындардың топтарына өздерінің алдына қойған мақсаттарына жетуге көмек беретін түрлі институттар құрылады. Барлық қажеттіліктер игіліктердің арқасында қанағаттанады. Игіліктер деп табиғаттың сыйлайтын тегін игіліктерін ғана емес, сонымен қатар, түрлі тауарлар мен қызметтер түріндегі экономикалық игіліктерді де атауға болады. Алайда, тауарлар өндіріліп, тұтынушыға дайын өнім түрінде ұсынылуы қажет. Еңбек, жер, капитал секілді өндіріс факторлары өндіріске енгізілген кезде ғана өндіріс «іске қосылады», олар өндіріс процесі жүзеге асырылуы үшін ұйымдасқан, аралас болуы тиіс. Міне, осында, өндіріс процесін қалыптастыратын, реттейтін және бақылайтын өндіріс ұйымдастырушы - кәсіпкер айқындалады. Міне, осылайшы, кәсіпкер мен кәсіпкерлік өндірістің төртінші факторы болады.
Бизнес фирмалар бір – бірінен ерекшеленеді. Олар тауарлар мен қызметтердің кең ауқымын білдіреді. Бірақ, көп түрлілікке арамастан, бизнесті ұйымдастыруды нысанының саны шағын ғана. Осы нысандардың негізгі санаттары – ол жеке кәсіпорындар, әріптестіктер мен корпорациялар. Бизнесті ұйымдастырудың аталған нысандарының әрқайсысының өзіне тән ерекшелігі бар. Олар тұтышушыларға да, өндірушілерге де қатысты пайда мен шығындарды қамтиды.
Кәсіпкер (бизнесмен) – пайда табу мақсатымен өз ісін ұйымдастыратын, өз тәуекеліне және өз жауапкершілігіне байыланысты әрекет ететін адам. |
Кәсіпкердің кәсіби қабілеті жер, еңбек және капиталды үнемді пайдалануда, жаңа ғылыми, ұйымдастырушылық, техникалық, коммерциялық бастамаларды тауып, оларды қолдана білуде айқындалады. Кәсіпкердің жаңа өнім түрлерін өндіру мен жаңа процестерді ұйымдастыру бойынша бастаманы өзіне алатыны, бизнестің де тәуекелін өз мойнына алатыны бизнестегі кәсіпкерліктің, тапқырлықтың ерекшелігі болып табылады. Кәсіпкер әрқашан жұмсалған еңбекпен де, капиталмен де тәуекелге барады.
Кәсіпкерлік, бизнес:
1) пайда табу мақсатымен тауарлар мен қызметтерді өндіруге бағытталған қызмет;
2) белгісіздік жағдайында дұрыс шаруашылық шешімдерді қабылдай білу қабілеті. Қазақстан Респубикасында кәсіпкерлік «кәсіпкерлік қызметтің еркіндігіне кепілдік беретін және оны қолдау мен қорғауды қамтамасыз ететін» (ҚР Азаматтық Кодексінің 10 бап, 2 тарау) мемлекетпен қорғалған
Тауарлар шығаратын немесе қызмет көрсететін кәсіпорындар (фирмалар) өз нысаны бойынша ерекшеленеді. Өндіріс көлемі мен басқару нысанына байланысты шағын, орта және үлкен бизнес болып бөлінеді.
Бизнестің негізгі ұйымдастырушылық нысандарына жеке кәсіпорындар, серіктестіктер (әріптестіктер) мен акционерлік қоғамдар жатады.
Бизнесті ұйымдастырудың нысандары
|
||
жеке кәсіпорындар |
серіктестіктер (әріптестіктер) |
акционерлік қоғамдар
|
