Пайданың ең жоғары болу шарты

Сіздің фирманың жалпы табысы TR = P x Q,

oрташа табысы AR = TR / Q = P x Q / Q = P,

шекті табысы MR = dTR / dQ

Кәсіпкер жалпы табысты жалпы шығынмен салыстырады, олардың айырмасы таза жалпы табыс, немесе пайда деп аталады.

Pr = TR - TC,

Pr = P x Q – ATC x Q = (P - ATC) x Q

Егер MR > MC болса, шекті пайда MPr > 0.

Фирма өнім көлемін шекті пайда нөлге тең болғанда арттырады, MR=MC

Егер MR > MC болса, MR – MC > 0 болады, онда фирма өнім көлемін қысқартуы керек

Сонымен фирманың ең жоғары пайда табу шарты MR = MC

Өндіріс масштабының (көлемінің) әсері

Фирмалар бір-бірімен өзінің қуатымен айрықшаланады, яғңи олар әртүрлі өндіріс көлемін шығаруға бағытталған.Он мыңдаған жұмысшысы бар ірі фирмалармен қатар орташа, ұсақ фирмалар да бар.Фирма бірнеше адамнан немесе бір отбасыдан құралуы мүмкін.

Әр фирма орташа шығын ең аз болғандағы көлемде өнім шығарғысы келеді.Бірақ қысқамерзімде фирма өндіріс қуатымен, өз капиталының мөлшерімен шектеледі.Бір салада жұмыс істейтін әр түрлі өндіріс қуаты бар фирмалардың орташа шығыны ең төмен болатын өндіріс көлемінің мөлшері әр түрлі, яғни әр фирманың өзінің орташа шығындар қисығы болады.Осы қисық көлемінде фирма тиімді өндіріс көлемін таңдай алады.

Қысқа мерзімдегі кез-келген фирма өз әрекетін болашаққа жрспарлайды, яғни ұзақмерзімді кезеңде ол өз қуатын шексіз өзгкртуі мүмкін.Осыны жоспарлай отырып, фирма әр түрлі өндіріс қуатындағы орташа шығындар қисықтарын модельдейді.

Бұл орташа шығын ең төменгі болатын өндіріс қуатын анықтауға мүмкіндік береді.Кейде фирма үлкен болған сайын оның өнімі де арзан болады деп есептеледі. Мұндай пікір дұрыс емес.Масштаб әсерінің бірнеше түрі бар: оң, теріс және тұрақты.

Өндіріс масштабының оң әсері	Өндіріс масштабының теріс әсері	Өндіріс масштабының тұрақты әсері	Кәсіпорынның тиімді ең төменгі көлемі
Өндіріс көлемінің өсуімен орташа шығындардың қысқаратынын көрсетеді	Өндіріс көлемінің өсуімен орташа шығындардың өсетінін көрсетеді	Өндіріс көлемінің өсуімен орташа шығындардың өзгкрмейтінін көрсетеді	Орташа шығынды ең төменгі мөлшерде қылатын фирманың өндіріс көлемі
Жалпы шығындардың өсуі өнім көлемінің өсүінен қалып отырғанда байқалады	Жалпы шығындардың өсуі өнім көлемінің өсуінен озып отырғанда байқалады	Жалпы шығындардың өсуі өнім көлемінің өсуіне тең болғанда байқалады	Әр салада әр түрлі кәсіпорынның тиімді ең төменгі көлемі болады

Бір салаларда кәсіпорынның тиімді ең төменгі көлемі өте үлкен мөлшермен сипатталады.Оған металлургия және машина жасау сияқты ауыр өнеркәсіп саласы жатады.Бұл салада олигополиялық құрылым әрекет етеді.

Сонымен қатар тиімді ең төменгі көлемі өте аз кәсіпорындар да бар.Оларға қызмет көрсету сферасы, жеке сауда, жеңіл өнеркәсіп, нан өндіру саласы, құрылыс жатады.Бұларда шағын бизнес кәсіпорындары басым.