- •Мазмұны
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. Ресурстардың шектеулілігі
- •Кесте 2. Өндіріс мүмкіншіліктерінің кестесі
- •1 Сурет. Өндіріс мүмкіншілігінің қисық сызығы
- •Экономикалық жүйе түрлері
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. (есептер, тест сұрақтары)
- •Өз бетімен шығаруға арналған есептер
- •Тест сұрақтары
- •Өндірістік мүмкіншіліктер қисық сызығын сызған кезде төменде аталған экономикалық ұғымдардың қайсысын тікелей мысал ретінде көруге болады:
- •2 Тақырып. Сұраныс. Ұсыныс.
- •Әрбір экономикалық жүйе ресурстардың шектеулілігі факторына тап болады дегенде не туралы сөз болып отыр:
- •Сұраныс (demand).
- •Ұсыныс.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныстың икемділігі.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныс икемділігі.
- •IV. Тапсырмалар
- •VI тест 2. Төмендегінің қайсысы дұрыс?
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті.
- •1. Сұраныс өзгерісіне реакция.
- •2. Ұсыныс өзгерісіне реакция.
- •3. Сұраныс пен ұсыныстың бірдей өзгерісне реакция.
- •Нарықтық бағаны белігеуде мемлекеттік реттеудің салдарлары
- •Салықтар мен дотациялар;
- •Директивті бағалар (бағаның жоғарғы және төмеңгі шегін тағайындау)
- •3. Сату көлемін реттеу
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті (есептер, тест сұрақтары).
- •Қорытынды: алынатын түсімнің ең көп мөлшері тепе-теңдік баға кезінде болады. Тест
- •Тест жауаптары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Жеке бизнес
- •Жеке нысан: артықшылығы мен кемшілігі
- •Серіктестік бизнесті ұйымдастыру нысаны ретінде
- •Серіктестік: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың акционерлік нысаны
- •Акционерлік қоғам: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың арнайы нысандары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары (есептер, тест сұрақтары)
- •1 Тапсырма
- •«Алтын кілт» ертегісі.
- •Есептер
- •6 Тақырып. Кәсіпкерлікті қаржыландыру
- •Қаржы нарығы
- •Қысқа мерзімді қаржыландыру
- •Ұзақ мерзімді қаржыландыру
- •Акциялар
- •Кәсіпорын жаңа капитал шығарады
- •Кесте 1. Қызмет түрлері бойынша таза табыс, млн. Теңге
- •Тақырып 6. Кәсіпкерлікті қаржыландыру (есептер, тест сұрақтары)
- •Тест 1.
- •Жауап бланкісі
- •Есеп 1.
- •Тест 2.
- •Жауап бланкісі
- •Есептер 2
- •7 Тақырып. Фирма шығындары.
- •Шығындар
- •Шығын түрлері
- •Өнімді өндіру үшін фирманың қолданатын сыртқы және ішкі өндіріс факторлары
- •Шекті шығындар
- •Фирма шығындары
- •Пайданың ең жоғары болу шарты
- •Өндіріс масштабының (көлемінің) әсері
- •Қорытынды
- •7 Тақырып. Фирма шығындары (есептер, тест сұрақтары)
- •II.Есептер
- •III. Тест
- •8 Тақырып. Бәсекелестік. Рынок құрылымы.
- •Бәсекелестік
- •Рынок құрылымы
- •Қорытынды
- •2 Тапсырма
- •1 Тапсырма.
- •2 Тапсырма. Түрмедегідер диллемасы
- •3 Тапсырма. Бензоқұбырлар дуэлі
- •4 Тапсырма. Авиокомпания ісі: ірі болған сайын жақсы ма?
- •9 Тақырып. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары.
- •Еңбек нарығы
- •Еңбек ресурстары және жұмыссыздық
- •Жұмыссыздық түрлері
- •Фрикционды жұмыссыздық
- •Құрылым жұмыссыздығы
- •Циклды жұмыссыздық
- •Жасырын жұмыссыздық
- •Табиғи жұмыссыздық түсінігі
- •Жұмыссыздықтың салдары
- •Оукен заңы
- •Қосымша материал.
- •Жұмыспен қамтуды мемлекеттік реттеу
- •Жай мерзімді
- •Мерзімді-сыйақылы
- •Еңбек нарығы қалай жұмыс жасайды
- •Еңбекке сұраныс
- •Жоғары мөлшерде пайда алу шарты
- •Еңбек ұсынысы
- •Нарықтық тепе-теңдік
- •Қызмет түріне орай еңбекақы деңгейіндегі айырмашылықтар
- •Жалқының ең төменгі деңгейін мемлекеттік реттеу
- •Тақырып 9. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары. (есептер, тест сұрақтары)
- •II. Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар тест
- •1 Тест сұрақтарына жауаптар
- •III. Еңбек нарығы және жалақы
- •Келесі сөйлемдердің қайсысы дұрыс, қайсысы қате екенін көрсетіңіз.
- •Келтірілген жауаптардың қайсысыд ұрыс екенін көрсет.
- •Тапсырмалар мен есептер
- •Жұмыспен қамтылғандар және жұмыссызлар. Жұмыссыздықты өлшеу.
- •Терминдермен түсініктерге сәйкес анықтамаларын табыңыз:
- •№3 Тест
- •Есептер
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық
- •Экономикалық тұрақтылық
- •Макроэкономиканың мақсаты мен құралдары
- •Жалпы ұлттық өнім. Жалпы ішкі өнім.
- •Жұө табыс тәсілімен есептеу
- •Жіө өндірістік әдіспен есептеу.
- •Қосымша құнды есептеу
- •Ұлттық шоттың басқа көрсеткіштері
- •Номиналды және нақты жүө
- •Экономикалық циклдар
- •Макроэкономикадағы тепе-теңдік
- •Тепе-теңдік баға деңгейі мен ұлттық өндірістің нақты көлемі
- •Жұмыспен қамтудың кейнсиандық теориясындағы макроэкономикалық тепе-теңдік
- •Жұмыссыздықты шектеу мақсатындағы экспансия саясаты
- •Инфляцияны шектеу мақсатындағы рестриктивті саясат
- •Экономиканы ақша-несие және бюджеттік реттеу әдістері
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық (есептер, тест сұрақтары) тест 1.
- •Тест 2.
- •Дұрыс сөйлемді анықта:
- •12 Тақырып. Халықаралық сауда
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет
- •Экономикадағы мемлекет
- •1.1 Жеке меншік құқығын сақтау
- •1.2 Сыртқы әсерлерді ескеру
- •1.3 Нарықтық бәсекелестікті қамтамасыз ету
- •1.4 Тұтынушыларды қорғау
- •1.5 Экономиканы тұрақтандыру
- •1.6 Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •1.7 Қоғамдық қолданыстағы тауарлар мен қызметтерді қамтамасыз ету
- •1.8 Мемлекеттік және жеке сектордың өзара әрекеті
- •1.9 Үкімет өз ақшасын қалай жұмсайды
- •1.10Үкіметтік табыстардың көздері
- •Қорытынды
- •Қазақстан республикасы бойынша қосымша материал
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет. (есептер, тест сұрақтары) тест
- •Ойлануға арналған сұрақтар
- •5 Нарық Соңғы тауарлар мен қызметтер 6 Нарық 1 Жаттығу
Тест 1.
1.Иесінің кәсіпорынды басқару мен тұрақты пайыз түрінде пайданың бір бөлігін алу құқығы растайтын бағалы қағаз қалай аталады?
А) жай акция
В) артықшылығы бар акция
С) облигация
D) дұрыс жауап жоқ
2. Акцияның облигациядан айырмашылығы-ол....
А) облигация қарыздық міндеттеме болып табылады және ол бірінші кезекте өтеледі, ал акция бойынша төленетін дивидендтер кепілденбеген
B) облигацияның номиналы акцияға қарағанда жоғары
C) облигацияның қайта сатып алу мерзімі жоқ, ал акцияда ондай мерзім бар
D) облигацияда табыс алу кепілдігі жоғары
3. Аталғандардың қайсысын қарыздық бағалы қағазға жатқызуға болады?
A) акция
B) облигация
C) артықшылығы бар акция
D) жоғарыда аталғанның барлығы
4. Облигациялық займ қаржыландырудың қай көзіне жатады?
A) меншік қаражаттар
B) қарыз қаражаттары
C) бюджеттік қаражаттар
D) мақсатты қаражаттар
5. Банктік несие қаржыландырудың қай көзіне жатады?
A) меншік қаражаттар
B) қарыз қаражаттары
C) бюджеттік қаражаттар
D) мақсатты қаражаттар
6. Кәсіпорынның табысы қаржыландырудың қай көзіне жатады?
A) меншік қаражаттар
B) қарыз қаражаттары
C) бюджеттік қаражаттар
D) мақсатты қаражаттар
7. Отандық кәсіпорынның қызметін қаржыландырудың басты көзі қандай?
A) шетел инвестициялары
B) меншік қаражаттар
C) бюджеттік қаражаттар
D) басқа көздер
8. Қазақстандық экономикада қосымша капиталды тарту үшін (бизнесті қаржыландыру) бағалы қағаздардың қайсысы көбірек эмитенттеледі?
A) жай акциялар
B) артықшылығы бар акциялар
C) облигациялар
D) вексельдер
9. Қазақстан Республикасында соңғы бірнеше жылда берілген несиенің шапшаңдығы қандай? Несиенің жалпы соммасы:
A) жылдан жылға өсіп келеді
B) жылдан жылға кеміп келеді
C) алғашқыда – көбееді, содан кейін кемиді
D) өзгерусіз
10. Бағалы қағаздардың қайталама нарығында акция бағасы:
A) алғашқы нарықтағы сондай ациялардың бағасынан жоғары
B) алғашқы нарықтағы сондай ациялардың бағасынан төмен
C) алғашқы нарықтағы сондай ациялардың бағасымен бірдей
D) алғашқы нарықтағы сондай ациялардың бағасынан жоғары да, төмен де болы мүмкін
Жауап бланкісі
Сұрақ № |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
жауаптар |
D |
A
|
B
|
B
|
B
|
A
|
B
|
A
|
A
|
D
|
Есеп 1.
Есеп 1. 2000 мың теңгелік жарғылық қоры бар акционерлік қоғам (акциялардың номиналы 1000 теңге) қосымша тағы 1000 мың теңгеге 1000 жай акция және 500 мың теңгеге жылдық 20%-бен 5000 облигация шығарды. Есеп беру кезеңінде акционерлік қоғамның табысы 260 мың теңге болды. 1 жай акцияға төленетін дивидендтің соммасын анықтау керек. Корпоративтік салық мөлшері 30% -ға тең деп ескерілсін.
Шешуі:
Қайта эмиссияға дейінгі акция санын анықтаймыз:
2000000 / 1000 = 2000 дана
Облигациялар бойынша пайыздық төлемдердің мөлшерін анықтаймыз:
500000 Х 0.2 = 100000
АҚ салық салынатын табысын анықтаймыз:
260 – 100 = 160 мың теңге
Корпоративтік салық 160 Х 0.3 = 48 мың теңге
АҚ таза табысы:
160 – 48 = 112 мың теңге
Айналымдағы акциялардың жалпы саны:
2000 + 1000 (қосымша шығарылым) = 3000 дана
Дивиденд:
112000 / 3000 = 37 теңге/акцияға (немесе 37%)
Жауабы: 37 теңге/акцияға (немесе 37%)
Есеп 2. Төмендегі жағдайлар бойынша бір жай акцияға төленетін дивидендті анықтау қажет: АҚ жарғылық қоры номиналы 100 теңгелік 1000 жай акцияға және номиналы 2000 теңгелік 100 артықшылығы бар акцияға бөлінген. Артықшылығы бар акциялар бойынша тұрақты пайыз – 12 %. АҚ салық салынатын табысы – 260 мың теңге. Дивидендтерді төлеуге таза пайданың 90% жұмсалады деп күтілуде. Корпоративтік салық мөлшері 30% -ға тең деп ескерілсін.
Шешуі:
АҚ таза пайдасын анықтаймыз.
Корпоративтік салық мөлшері – 30 %, сондықтан таза пайда:
260 мың теңге Х 0.7 = 182 мың теңге
Дивидендтерді төлеуге арналған пайда:
0.9 Х 182 = 163. 8 мың теңге
Артықшылығы бар акция қандай соммаға шығарылғанын анықтаймыз:
100 Х 2000 = 200 мың теңге
Артықшылығы бар акциялар бойынша дивидендтердің соммасы:
200 тыс. тг Х 0.12 = 24 мың теңге
Жай акциялар бойынша дивидендтердің соммасы:
163.8 – 24 = 139.8 мың теңге
Жай акциялар бойынша дивидендтер = Дивидендтер соммасы/ Акциялар саны=139.8 мың теңге/ 1000 = 139.8 теңге/акцияға
Жауабы: 139.8 теңге/акцияға
