- •Мазмұны
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. Ресурстардың шектеулілігі
- •Кесте 2. Өндіріс мүмкіншіліктерінің кестесі
- •1 Сурет. Өндіріс мүмкіншілігінің қисық сызығы
- •Экономикалық жүйе түрлері
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. (есептер, тест сұрақтары)
- •Өз бетімен шығаруға арналған есептер
- •Тест сұрақтары
- •Өндірістік мүмкіншіліктер қисық сызығын сызған кезде төменде аталған экономикалық ұғымдардың қайсысын тікелей мысал ретінде көруге болады:
- •2 Тақырып. Сұраныс. Ұсыныс.
- •Әрбір экономикалық жүйе ресурстардың шектеулілігі факторына тап болады дегенде не туралы сөз болып отыр:
- •Сұраныс (demand).
- •Ұсыныс.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныстың икемділігі.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныс икемділігі.
- •IV. Тапсырмалар
- •VI тест 2. Төмендегінің қайсысы дұрыс?
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті.
- •1. Сұраныс өзгерісіне реакция.
- •2. Ұсыныс өзгерісіне реакция.
- •3. Сұраныс пен ұсыныстың бірдей өзгерісне реакция.
- •Нарықтық бағаны белігеуде мемлекеттік реттеудің салдарлары
- •Салықтар мен дотациялар;
- •Директивті бағалар (бағаның жоғарғы және төмеңгі шегін тағайындау)
- •3. Сату көлемін реттеу
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті (есептер, тест сұрақтары).
- •Қорытынды: алынатын түсімнің ең көп мөлшері тепе-теңдік баға кезінде болады. Тест
- •Тест жауаптары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Жеке бизнес
- •Жеке нысан: артықшылығы мен кемшілігі
- •Серіктестік бизнесті ұйымдастыру нысаны ретінде
- •Серіктестік: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың акционерлік нысаны
- •Акционерлік қоғам: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың арнайы нысандары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары (есептер, тест сұрақтары)
- •1 Тапсырма
- •«Алтын кілт» ертегісі.
- •Есептер
- •6 Тақырып. Кәсіпкерлікті қаржыландыру
- •Қаржы нарығы
- •Қысқа мерзімді қаржыландыру
- •Ұзақ мерзімді қаржыландыру
- •Акциялар
- •Кәсіпорын жаңа капитал шығарады
- •Кесте 1. Қызмет түрлері бойынша таза табыс, млн. Теңге
- •Тақырып 6. Кәсіпкерлікті қаржыландыру (есептер, тест сұрақтары)
- •Тест 1.
- •Жауап бланкісі
- •Есеп 1.
- •Тест 2.
- •Жауап бланкісі
- •Есептер 2
- •7 Тақырып. Фирма шығындары.
- •Шығындар
- •Шығын түрлері
- •Өнімді өндіру үшін фирманың қолданатын сыртқы және ішкі өндіріс факторлары
- •Шекті шығындар
- •Фирма шығындары
- •Пайданың ең жоғары болу шарты
- •Өндіріс масштабының (көлемінің) әсері
- •Қорытынды
- •7 Тақырып. Фирма шығындары (есептер, тест сұрақтары)
- •II.Есептер
- •III. Тест
- •8 Тақырып. Бәсекелестік. Рынок құрылымы.
- •Бәсекелестік
- •Рынок құрылымы
- •Қорытынды
- •2 Тапсырма
- •1 Тапсырма.
- •2 Тапсырма. Түрмедегідер диллемасы
- •3 Тапсырма. Бензоқұбырлар дуэлі
- •4 Тапсырма. Авиокомпания ісі: ірі болған сайын жақсы ма?
- •9 Тақырып. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары.
- •Еңбек нарығы
- •Еңбек ресурстары және жұмыссыздық
- •Жұмыссыздық түрлері
- •Фрикционды жұмыссыздық
- •Құрылым жұмыссыздығы
- •Циклды жұмыссыздық
- •Жасырын жұмыссыздық
- •Табиғи жұмыссыздық түсінігі
- •Жұмыссыздықтың салдары
- •Оукен заңы
- •Қосымша материал.
- •Жұмыспен қамтуды мемлекеттік реттеу
- •Жай мерзімді
- •Мерзімді-сыйақылы
- •Еңбек нарығы қалай жұмыс жасайды
- •Еңбекке сұраныс
- •Жоғары мөлшерде пайда алу шарты
- •Еңбек ұсынысы
- •Нарықтық тепе-теңдік
- •Қызмет түріне орай еңбекақы деңгейіндегі айырмашылықтар
- •Жалқының ең төменгі деңгейін мемлекеттік реттеу
- •Тақырып 9. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары. (есептер, тест сұрақтары)
- •II. Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар тест
- •1 Тест сұрақтарына жауаптар
- •III. Еңбек нарығы және жалақы
- •Келесі сөйлемдердің қайсысы дұрыс, қайсысы қате екенін көрсетіңіз.
- •Келтірілген жауаптардың қайсысыд ұрыс екенін көрсет.
- •Тапсырмалар мен есептер
- •Жұмыспен қамтылғандар және жұмыссызлар. Жұмыссыздықты өлшеу.
- •Терминдермен түсініктерге сәйкес анықтамаларын табыңыз:
- •№3 Тест
- •Есептер
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық
- •Экономикалық тұрақтылық
- •Макроэкономиканың мақсаты мен құралдары
- •Жалпы ұлттық өнім. Жалпы ішкі өнім.
- •Жұө табыс тәсілімен есептеу
- •Жіө өндірістік әдіспен есептеу.
- •Қосымша құнды есептеу
- •Ұлттық шоттың басқа көрсеткіштері
- •Номиналды және нақты жүө
- •Экономикалық циклдар
- •Макроэкономикадағы тепе-теңдік
- •Тепе-теңдік баға деңгейі мен ұлттық өндірістің нақты көлемі
- •Жұмыспен қамтудың кейнсиандық теориясындағы макроэкономикалық тепе-теңдік
- •Жұмыссыздықты шектеу мақсатындағы экспансия саясаты
- •Инфляцияны шектеу мақсатындағы рестриктивті саясат
- •Экономиканы ақша-несие және бюджеттік реттеу әдістері
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық (есептер, тест сұрақтары) тест 1.
- •Тест 2.
- •Дұрыс сөйлемді анықта:
- •12 Тақырып. Халықаралық сауда
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет
- •Экономикадағы мемлекет
- •1.1 Жеке меншік құқығын сақтау
- •1.2 Сыртқы әсерлерді ескеру
- •1.3 Нарықтық бәсекелестікті қамтамасыз ету
- •1.4 Тұтынушыларды қорғау
- •1.5 Экономиканы тұрақтандыру
- •1.6 Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •1.7 Қоғамдық қолданыстағы тауарлар мен қызметтерді қамтамасыз ету
- •1.8 Мемлекеттік және жеке сектордың өзара әрекеті
- •1.9 Үкімет өз ақшасын қалай жұмсайды
- •1.10Үкіметтік табыстардың көздері
- •Қорытынды
- •Қазақстан республикасы бойынша қосымша материал
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет. (есептер, тест сұрақтары) тест
- •Ойлануға арналған сұрақтар
- •5 Нарық Соңғы тауарлар мен қызметтер 6 Нарық 1 Жаттығу
III. Тест
1.Өнім өндіру деңгейі өзгергенде қоса өзгеретін шығындар.
а) айнымалы
б) маржиналды
в) қайтымсыз
г) өндірістік
2. Айнымалы ресурстың маржиналды өнімі фирманың өнім көлемі өскен сайын басында ұлғайып, содан соң түсетіндіктен...
а) жалпы шығындар алғашында аз темппен, кейіннен жоғары темппен өседі.
б) жалпы айнымалы шығындар алғашында аз темппен, кейіннен жоғары темппен өседі
в) орташа айнымалы шығындар басында өседі, содан соң түседі
г) орташа тұрақты шығындар қайтымдылықтың азаюы басталғаннан өседі
3. Жалпы шығынды өндірілген өнім көлеміне бөлгендегі шығын.
а)маржиналды
б)жалпы
в)орташа
г)айнымалы
4.Фирма қолданатын өндіріс факторларының кез-келгенін өзгерте алады.1200 дана өнім шығарғанда жалпы шығын 420 мың теңге болды, өнімді 2500-ге арттырғанда ол 700 мың теңге болды.Осы аралықта қандай жағдай туралы айтуға болады?
а) масштабтың өсу әсері
б) масштабтың кему әсері
в) масштабтың тұрақты әсері
г)маржиналды қайтымдылықтың кемуі
5. Егер сала үшін қысқамерзімді кезеңнің орташа шығындар қисығы бірталай уақыт масштабтың тұрақты әсерінде болса, одан мынадай қорытынды шығаруға болады:
а) қолданылатын технология масштабтан үнемдеуді де, шығындануды да болдырмайды
б) сала табиғи монополияға айналады
в) салада шағын да, ірі де фирмалар өмір сүре алады
г) сала өте көп ұсақ фирмалардан тұрады
6. Авиакомпания чартерлі рейс ашқысы келеді.Жалпы шығын 15000 а.б., оның ішінде 7000а.б. тұрақты шығындар. Рейс 9000а.б. табыс әкеледі деп күтілуде.Авиакомпанияны
а) ашып қажеті жоқ, өйткені барлық шығынды жабатын ғана рейстер пайдалы
б) ашып қажеті жоқ, өйткені шекті пайда әкелмейді
в) ашу керек, өйткені шекті табыс шекті шығыннан көп
г) ашпау керек, жалпы шығын жалпы табыстан көп
7. Тауардың нарықтық бағасы 5000 теңге болды. Кестеде жалпы шығынның өнім көлемінен байланысы көрсетілген. Фирмаға ең тиімдісі қанша өнім санын өндіргені?
Өнім көлемі, дана |
Жалпы шығын, мың теңге |
11 |
34 |
12 |
37 |
13 |
41 |
14 |
49 |
15 |
56 |
а) 12
б) 13
в) 14
г) 15
8. Өнім көлемі 1000 дана, тауар бағасы 80 теңге, жалпы орташа шығын 30 теңге, фирманың жалпы пайдасы:
а) 25000
б) 50000
в)80000
г) анықтау мүмкін емес, өйткені айнымалы шығын берілмеген
9. Ахметова ханым фирмадан бір тауар сатып алды. Оның төлеген
сомасы.....болып табылады.
а) ол үшін шығын, фирмаға пайда, оған да, фирмаға да баға
б) ол үшін пайдалылық, фирмаға пайда, екеуіне де баға
в) ол үшін шығын, фирмаға табыс, екеуіне де баға
г) ол үшін пайдалылық, фирмаға табыс, екеуіне де пайда
10. Ұзақ мерзімді кезеңде
а) орташа тұрақты шығын нөлге тең болуы мүмкін
б) маржиналды шығын нөлге тең
в) орташа айнымалы шығын өнім көлемі өскенде түседі
г) барлығы да дұрыс
Жауабы:
№ |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
Жауап |
А |
Б |
В |
А |
А |
Б |
В |
Б |
В |
А |
