14.2.2.2. Парагемолитикалық вибриондар (Vіbrіо туыстастығы)

Бүл туыстастыққа жататын баска бактериялардың патогенді қасиеттері толығымен зерттелмеген. Дегенмен соның ішінде маңыздысы Vіbrіо раrаhаеmоlуtісus және Vіbrіо vulnіficus.

Vіbrіо раrаhаеmоlуtісus - галофильды вибрион, Жапониядағы жедел диарея қоздырғыштары, сонымен

қатар Оңтүстік-Шығыс Азияда, Африкада мен Латындық Америкада (барлық диареяның 20%) және туристар арасындатараған. Негізгі инфекция көзі – сақталу ережесі мен дайындалу технологиясы бұзылған теңіз тағамдары. Аз жағдайда шикі моллюскалар мен балықтар, немесе теңіз су тиген тағамдар. Қоздырғыш энтерит тудыратын эндотоксин түзеді. Инфицирленген адамдардың 50% ауру белгілері анықталады инфицирленген кейін 24 сағатта іштің қатты ауыруы мен сұйық және көп мөлшерлі ДШрея Ы. Ауру өздігінен дамиды және қайта ауыру байқалмайды. Балалар мен егде адамдар арасында өлім-жітім кездеседі..

Микробиологиялық диагноз қою бактериологиялық әдіске непзделген. Тырысқақ ауруы диагностикасына ұқсас болып келеді. ТСВ8 агарына себіледі, лактоза ыдыратуы және сары колония түзуі ойынша ажыратылады. Vibrіо vulnifісus Тынық және Атлант мұхитгарына құятын жылы өзендіршщ икробтық ценозына кіреді және екіжабынды моллюскаларда жинақталады. Қоздырғыш екі түрлі қымданулар шақырады - септицемия мен жараның іріңді аурулары. Біріншісі - моллюскалармен амақганғанда иммунитетінде ақауы бар, бүйрекгері, бауырлары ауыратын және қанг диабетше шалдыққан дамдар ауырады. Ауырғандардың арасында олім-жітім 50% жетеді. Жара инфекциялары теңіз суымен айынғаннан кейін дамиды және де ауыр жағдайда целлюлит пен миозит (газды гангренаға ұқсас) түрінде аді Ауру клиникасы - қоздырғыш патогенділігі мен организм жағдайына байланысты. Патогенділік акгорлары - бактерияны фагоцитоздан қорғайтын капсула мен ферментгер кешені: цитотоксин-гемолизин, пастаза, коллагеназа, фосфолипаза. Қоздырғыш қан сарысуындағы темірдің жоғары концентрациясына езімтал. Гемохроматоз және бауыр циррозымен ауыратын адамдарда зақымдану ауыр дамиды. Емдеуі антимикробты препараттар (гентамицин, тетрациклин, левомицетин) қолданьшады. Алдын алуы. Ауруға бейімді адамдар жартылай піскен теңіз тағамдарын пайдаланбауы, теңіз суына ынбауы керек.

____________________________________________________________________________________324

14.2.2.3. Кампилобактериялар (Саmруlоbасtеr туыстастығы)

Кампилобактериоз - Саmруlоbасіеr туыстастығына жататын бактериялар тудыратын зооно" жұкпалы ауру, көбінесе ас қорыту жолдары зақымдалыумен ерекшелінеді.

СатруІоЬасІег - ғрек сөзінен аударғанда сатруіоз - қисық, иілген деген мағынаны білдіреді.

Таксоиомиясы.

Бөлімі: Оrасісulitеs

Тұқымдастыгы: Саmруlоbасtеrіасеае

Туыстастыгы: Саmруlоbасtеr

Түрі: С. jejuni, С. fetus, С.соlі, С. lаrу, С. hуоіntеstіnаlіs, С. uрsаlіеnsіs, С. соnсіsus, С. Sрuіоr, С. rесіus.

Морфологиясы және тинкториалдық қасиеттері:

Кампилобактерия жіңішке иілген таяқша, латынның «S» әріпіне ұқсас, үтір тәрізді немесе қоса "шағала қанаты" сияқты орналасады. Спора мен капсула түзбейді. Өте қозғалғыш, аралары амфитрихтер, монотрихтер, лофотрихтер кездеседі. Анилинді бояулармен нашар боялады, оларды аны үшін карбол фуксині қолданылады. Грам теріс (29-сурет).

Дақылды өсіру. Кампилобактериялар - әдетте микроаэрофилдер (оттегінің төмен молшерінде өсе Ортаның қолайлы рН-7,0, температурасы - 37°-42°С. Кампилобактерияларды өсіру үшін арнайы қоре орталар қолданылады, орталарда ұсақ, тамшы тәрізді колониялар түзеді. Өте баяу өседі.

Ферменттік белсенділігі. Кампилобактериялардың биохимиялық белсенділігі төмен.

Антигендік қүрылымы. Кампилобактериялардың О- және Н антигендері бар, солар бойынша серологиялық варианттарын ажыратады.

Патогенді факторлары толық зерттелмеген; кампилобактериялар энтеротоксин және ңитотокс түзуі мүмкін.

Резистенттілігі. Жоғары температураға сезімтал, дегенмен төмен температурада жеткілікті: сақталады - мұздатылған етген бірнеше айға дейін бөлінуі мүмкін, бөлме температурасындағы әр заттарда 2 аптаға дейін сақталады.

Эпидемиологиясы. Кампилобактериоз - әлемнің көптеген мемлекеттерінде кездеседі (аурушылд барлық ішек инфекциясының 5-10% құрайды). Бұл зоонозды ауру. Инфекция көзі әртүрлі жануарлар бол мүмкін, көбінесе үй және ауылшаруашылық жануарлары: орқоян, мысық, үйректер. Адамнан адам^- таралуы өте сирек кездеседі. Инфекцияның таралу механизмі - фекальді оралды. Таралу жолдары - тағам және су арқылы (ауру малдың етін, сүтін пайдаланғанда). Ауру малды қарағанда тұрмыстық-қатынас жолымен жұғуы мүмкін. Иммунитеті томен адамдар, балалар, қарт адамдар, жүкті әйелдер кампилобактериозбен жиірек ауырады.

Патогенезі. Кампилобактерия ағзаға ауыз арқылы, кейде жарақатталған тері арқылы түседі Асқазанда, ащы және тоқ ішекте қабыну реакциясы пайда болады. Бактериемия дамиды, соның нәтижесін әлсіреген адамдарда екіншілікті қабыну ошақтары пайда болуы мүмкін (менингит, энцефалит, перитониг т.б.). Жүкті әйелдерде инфекция трансплацентарлы жолмен таралуы мүмкін, нәтижесінде түсікке неме ұрықтың зақымдалуына әкеледі.

Клиникалық белгілері. Жасырын кезеңі әдетте 2-3 күнге созылады. Ауру көбінесе гастроэнтриг түрінде өтеді, жедел басталады, жоғарғы температурамен, іштің ауырсыну, жүрек айну, құсу, іш өтумен (кейде қан немесе шырыш қоспаларымен) сипатталады. Ағзаның сусыздану белгілері байқалуы мүмкін. Жаңатуған пәрестелерде септикопиемия дамиды. Ағымының сипатына байланысты жедел және созылмалы кампилобактериоз болып бөлінеді.

Иммунитеті. Толық зерттелмеген.

Микробиологиялық диагноз қою.

Бактериоскопиялық әдіс: Нәжістен жасалынған жағындыны Грам әдісімен бояп, микроскоппен зерттеу барысында «ұшып бара жатқан қарлығаш немесе шағала» қанатына ұқсас микробтар табылады.

_________________________________________________________________________________325

Сонымен қатар сұйық ортадағы нәжістің суспензиясын фазалы-контрасты микроскопта қарайды Науқастың кісі, қаны, ми-жұлын сұйықтығындағы қоздырғыштың таза дақылын бөлу үшін бактериолоғиялық әдіс қоланылады. Қолданылатын қоректік орталар: қүрамында темір-сульфит-пируват қосымшалары бар қаңды және эритриттік агарлар.

Ретроспективті диагноз қою үшін серолоғиялық әдіс қолданады (КБР, ПГАР, АР, ИФТ). Жедел диагноз қою әдісіне арнайы люминесцентті сарысумен атқарылатын ИФР жатады.

Емдеуі. Антибиотиктерді тағайындайды (эритромицин немесе ципрофлоксацин).

Алдын алуы. Науқастарды анықтау, жануарларды күту барысында санитарлық-ғиғиеналық ережені сақтау, сүт және ет тағамдарын мүқият түрде өндеу.