39. Жедел іріңді плеврит.Этиологиясы.Патогенезі.

Іріңді плеврит немесе плевра эмпиемасы-плевра қуысынада іріңді экссудат жиналуымен сипатталатын плевраның париеталді жөне висцералды жапрақшаларының қабынуы.

Этиопатогенезі.Плевра эмпиемасы жиі өкпенің іріңді ауруларының асқынуы болып табылатын екіншілік ауру.Біріншілік плевра эмпиемасы кеуде торының өтпелі жарақаттарында немесе сирек инфекцияның гематогенді енуі нәтижесінде дамиды.Эксудативті плевриттің гематогенді түрлеріне туберкулезді және ревматикалық плевриттерді жатқызады.Кейде Плевра эмпиемасы кейбір жедел іріңді және инфекциялық аурулардың-тиф,скарлатина, қызылша нәтижесінде дамыды.Өкпе ауруларының ішінде іріңді плевриттердің патогенезінде 9-11%-өкпе абцестері алады.Жиі іріңді плеврит пневмониямен байланысты болады.Плевра эмпиемасының дамуына қолайлы жағдайды қанның жиналуы жасайды.Микробты флора әртүрлі-пневмококктар,стафилококктар,стрептококктар,ал өкпе абсцесі немесе гангренасының жарылуында іріңді флора және протейлер.

Эмпиеманың бастапқы сатысында эксудаттың белгілі бөлігі сорылады.Плевра бетінде тек фибрин қалады.кейінрек париеталды плевраның лимфатикалық саңылаулары фибринмен бітеледі,ісінуімен басылады.Плевра қуысындағы сорылу аяқталады,экссудат жиналады,ол өкпені басады және көкірекаралық мүшелерін ығыстырады,тыныс алу және журек-қантамыр қызметтері бұзылады.Қабыну үрдісі интерлейкин,тромбоциттерді белсендіретін фактор,өсу факторларын бөлетін жасушалардың гипербелсенділігімен байланысты.Интерлейкиндер және басқа медиаторлар қорғаныс факторынан агрессия факторларына айланады,қабыну үрдісі үдей түседі,ағза интоксикациясы жоғарылайды,өмірге маңызды ағзалардың дисфункциясы дамиды.

Үрдістің таралуына қарай плевра эмпиемасының тоталды және шектелген түрлерін ажыратады.Плевра қуысындағы қабыну үрдісі экссудациямен және түскен фибрин әсерінен плевра беттерінің жабысуымен сипатталады,осы кезде шектелген плевра эмпиемасы түзіледі.Шектелген эмпиеманың келесідей орналасқан жерлері болады---Базалды,косталды,медиастениалды,апикалды және бөлікаралық плевра эмпиемалары.Егер инфицирлену алдын-ала жабысудан бүрын болса ,онда тоталды эмпиема түзіледі,ол өкпе ателактазымен және көкірекаралық мүшелерінің қарама-қарсы жаққа қарай ығысуымен үйлеседі.Экссудат серозды,геморрагиялық,фибринозды,іріңді және шіріңді сипатта және аралық формаларында болуы мүмкін—серозды-фибринозды,фибринозды-іріңді және т.б.

Ең көп морфологиялық өзгерістер плевра жапырақшаларының төменгі бөліктерінде ,плевра синустарында кездеседі.Плевра қуысында экссудат ұзақ уақыт болғанда өкпе тінінде және плевра жапырақшаларында қайтымсыз өзгерістер дамиды.Іріңді экссудат сорылмайтындықтан ,ол бронхқа өтуі немесе кеуде торытіндерін бұзуы мүмкін.

40.Созылмалы плевра эмпиемасы- бұл ауру плевраның қабынуы оның қызаруына,ісінуіне ,бетіне фиброзды тіндер жабысуына немесе плевра қуысына су,кейде ірің жиналуына акеп соғады. Этиологиясы. Себебіне байланысты стрептококкты , стафилококкты, пневмококкты, анаэробты, туберкулезді,грибокты т.б.түрлері бар.Плевриттің жиі себебі туберкулез және өкпенің ісік аурулары,лимфа бездерімен,кеуде безінің ісік аурулары болады. Патогенезі. |Жалпы эмпиеманың бірінші және екінші түрін ажыратамыз.Бірінші эмпиемада инфекциялы үрдіс алдымен плевра қуысында басталады.Бұның себебі болып кеуденің жарақаттануы саналады. Эмпиеманың екіншісі инфекциялы үрдістің плевраға басқа мүшеден(өкпеден,кеудеден,денеден) қанмен,лимфамен жайылумен байланысты. Мысалы,пневмония,гангрена,абсцесстерде.

41.Пиопневмоторкс- плевраның қабынуы,деструктивті өкпе зақымдануы және плевра қуысқа бір кезеңді қабылдап, ірің және ауада арқылы дамиды. Этиологиясы. Өкпеде өткір- іріңді деструктивті процестер кезінде,инфекциялық-қабыну аурулардың қиындататын, іріңді микрофлорадан туындаған: стафилакоккпен, стрептококкпен, көк ірің таяқшалармен, анаэробты және микобактерилы туберкулезбен. Жиі кездесетін себебі – ол плевра қуысындағы өкпе іріңді назарында серпінділігі, бронхит және туберкулез зақымданған байланысып - балқуы және некроздың ошақтарының ашылуы. Кейде пиопневмоторкс эмпиемалы плеврамен,шіріген анаэробпен,эмпиеманың ішкі қоршаған ортасымен жыланкөзді арқылы немесе кеуде қабырға жарақаты арқылы болады. Ал балаларда пиопневмоторкс жиі ол септикопиемалы іріңді ретінде кездеседі. Патогенезі. Пиопневмоторокстың патогенезі,өкпенің асқынуы ретінде,пневмониямен майда және үлкен шағын және ірі жарасында дамиды,плевра ішінде орналасады. Жаралардың мөлшері кішкентай болады, клиникалық көрінісінде анықталмайды мен созылған пневмония кезінде күдікті болуы мүмкін.

42.Спонтанды пневмоторакс –бұл ауру бронхтар ішіндегі қысымның шапшаң және өте күшті жоғарылануы салдарынан өкпенің және висцеральды плевраның жарақаттануынан,өкпенің жеке зақымдануынан немесе деструкциялық өзгерісіне байланысты басталады. Этиологиясы.Спонтанды пневмоторокстың себебі ұзақ уақыт өкпе туберкулезі болып есептелінеді. Механи- калы себептерде бронхтар ішіндегі қысым көтерілгенде өкпенің эмфизематозды көпіршіктері,плеврамен жабысқақтары жыртылады. Спонтанды пневмоторкстың екінші себебінде плевра ішіндегі жабысқақтар.Бұл жабысқақтар – жөтелгенде,ауыр жүк көтергенде,созылғанда жыртылады. Үшінші себеп- іріңдеп қабынған, ісіктері шіріген өкпеден плевра қуысына бос ауа жиналуы. Патогенезі. 1.Плевра қуысының бүтіндігі бұзылып,ол сыртқа атмосферамен қатынастындығы. 2.Висцеральды плеврамен париетальды плевралардың бір бірінен қашықтануы. 3.Өкпенің қысылуы. 4.Көкіректің екінші бетіне ығысуы.