11.Жіті панкреатиттің клиникасы мен диагностикасы.

Панкреатиттің басты және негізгі симптомы – сол жақ қабырғаның астында немесе іштің ортасындағы жіті ауырсыну. Іштің жоғарғы бөлігінің арқа жаққа беріле отырып, үдемелі ауыруы, жүректің айнуы, құсу, тәбеттің жоғалуы, іштің кебуі. Құсу адамға еш жеңілдік әкелмейді, одан кейін ауырсыну тоқтамайды. Жалпы әлсіздік, жүректің қағуы, дененің ысуы мүмкін.

Ауырсыну:

• Майлы тамақты немесе сусындарды тұтынғаннан кейін бірнеше минуттен кейін күшейеді.

• ұдайы және бірнеше күн ішінде жалғасады.

• арқамен жатқанда күшейеді

• Арқаға немесе сол жауырыннан төмен тұсқа ауырыну береді.

Жіті панкреатитке шалдыққан адамдарда қызба, жүрек айнуы, құсу және тершеңдік байқалуы мүмкін.

Бұл ауруда пайда болатын қосымша симптомдар:

• жер түсті нәжіс

• желденудің артуы

• кекіру

• ас қорытудың бұзылысы

• тері мен көздің ағының аздап сарғаюы (сары ауру)

• терінің бөріткені немесе ойықжара

• іштің кебуі

Диагностика

Тексергенде дәрігер анықтайды:

• іш қуысындағы ауырсыну сезімі немесе ісіну

• қызба

• төмен қысым

• жүректің жиі соғуы

• жиі тыныс алу

Зертхана талдаулары ұйқыбезі бөлетін ферменттердің деңгейінің келесі өзгерістерін көрсетеді:

• қандағы амилаза деңгейінің артуы

• қан сарысуындағы липаза деңгейінің артуы

• несептегі амилаза деңгейінің артуы

Қосымша зертханалық талдаулар панкреатиттің асқынуларын анықтауға көмектеседі:

• қанның жалпы талдауы (ОАК)

• қанның толық ферменттік панелі

Ұйқыбезінің қабынуын көрсететін басқа тексеру әдістері:

• іш қуысының компьютерлік томографиясы

• іш қуысының МРТ

• іш қуысының ультрадыбыстық зерттеуі.

Шағымдар мен анамнез: көп рет құсу, бел аймағы айнала ауыруы.

Физикалық тексеру

Қандағы амилазаның жоғарылауы, ұйқы безінің көлемінің үлкеюі жəне шарбылық қаптағы сұйықтықтың көбеюі. Жіті панкреатит диагнозын қоюмен қатар аурудың ауырлық дəрежесін де анықтау керек. Ауыр панкреатитті ертерек анықтау өте маңызды, себебі емнің нəтижесі негізінен емнің басталу уақытына тəуелді.

Ауыр ЖП-ке тəн белгілер мынадай: перитонеалдық синдром, тұрақсыз гемодинамика, олигурия, гемоглобин 150г/л-ден жоғары, лейкоцитоз 14х109 /л-ден жоғары, глюкоза 10 ммоль/л-ден жоғары, мочевина 12 ммоль/л-ден жоғары.

Осылардың ішінен ең болмаса екі белгінің болса ауыр ЖП диагнозын қоюға болады, науқасты бірден реанимация жəне интенсивті ем бөлімшесіне жібереді. Басқа науқастарды (ауыр емес панкреатит) хирургиялық бөлімшелерге госпитализация жасайды.

Лабораторлық зерттеулер:

1. ҚЖА: ЭТЖ жоғарылауы, солға жылжыған лейкоцитоз.

2. ЗЖА: билирубин, α-амилазаның жоғарылауы.

3. ҚБА: α-амилаза құрамының, липаза, трипсин, γ-глобулиндер, сиал қышқылдары, серомукоидтардың көбеюі.

Инструменталдық зерттеулер: ұйқыбездің ұлғаюы жəне сальниктік сөмкеде сұйықтықтың көбеюі.

Мамандар консультациясы үшін көрсетімдер: эндокринолог, гастроэнтеролог консультациясы.

Дифференциалды диагноз: құрсақ қуысы ағзаларының тура проекциядағы ретгенографиясы дифференциалды диагностика жүргізуге көмектеседі (ойықжара ауруындағы перфорация, ішек түйілуі).

Негізгі диагностикалық шаралар тізімі:

1. Жалпы қан анализі (6 параметрі).

2. Жалпы несеп анализі.

3. Глюкозаны анықтау.

4. Қалдық азотты анықтау.

5. Креатининді анықтау.

6. Жалпы белокты анықтау.

7. Билирубинді анықтау.

8. Калий/натрийді анықтау.

9. Диастазаны анықтау.

10. Іш қуысы ағзаларына рентгеноскопия (ирригоскопия).

11. Қан тобын жəне резус факторды анықтау.

12. ЭКГ.

13. Тінді гистологиялық зерттеу.

14. Микрореакция.

15. Қанды ВИЧ-ке тексеру.

16. Анти-НВS.

17. Іш қуысы ағзаларын УДЗ.

18. Компьютерлік томография.

19. Эзофагогастродуоденоскопия.

20. HbsAg, Anti-HCV.