21.Созылмалы парапроктит. Клиникасы және диагностикасы.

Бұл дерт кезінде тік ішек саңылауының айналасында бір немесе бірнеше жыланкөз пайда болады.Оны тік ішек жыланкөзі деп те атайды. Өте сирек жағдайларда парапроктиттің бұл түрі тік ішек саңылауы айналасында тек инфильтрат түрінде ғана көрінуі мүмкін. Олар көбінесе өзіне тән инфекцияның дамуына байланысты.

Көртеген жағдайларда жыланкөз жедел парапроктиттен кейін пайда болады. Жыланкөз ашылған соң қабыну басылып тарай бастайды. Егер ірің толық шықпай жыланкөз жабылып қалса қабыну қайталап үдей түсуі мүмкін. Осы себепті аурудың барысы ұзаққа созылады.

Ауру асқынған кезінде ауырсыну байқалып, ткань ісініп, қызарып, дененің қызуы көтеріледі. Қайталау аралығында жыланкөз жабылмаса одан біраз ірің, жел немесе нәжіс шығуы мүмкін. Жыланкөз тік ішек айналасында әр түрлі орналасады. Бір немесе бірнеше жыланкөздермен, олардың аймағындағы перифокальді қабыну құбылыстарымен, тыртықты өзгерістермен және даму барысының толқын тәрізді, яғни бір өршіп, бір басылуымен сипатталады.

Диагностикасы. Аспапты зерттеу тәсілдеріне: саусақпен қарау, түймелі зондпен тексеру, ректоскопиялық және рентгендікзерттеулер жатады. Саусақ арқылы тексергенде ішек іргесінің тыртықтанғанын анықтап, шырышты қабық астынан жыланкөздің жолын, ішектегі ішкі тесігін анықтауға болады.Егер осындайда жыланкөздің сыртқы тесігіне түймелі зонд енгізсе, саусақ арқылы оның өткен жолын және ішекке шығатын бағытын анықтауға болады. Жыланкөздің жолы иірмелі болса зондты енгізу мүмкін емес. Сондықтан оған түрлі түсті сұйықтық жіберіледі( 1% метилен көгі, риванол, йод). Тік іше саңылауын ашып айнамен қарағанда әлгі сұйықтық шыққан жер байқалады. Жыланкөздің жолын толық анықтау үшін рентгендік фистулография жасалады.

22.Аппендициттің клиникасы және диагностикасы

Аппендицит- соқыр ішек қсіндісінің қабынуы. Аппендициттің клиникалық белгілері өсіндінің іш қуысында орналасуына , организмнің инфекцияға қарсылық күшіне, аурудың кезеңіне және асқынуларына байланысты болады.

Аппендициттің негізгі симптомы- іш қуысында ауырсынудың пайда болуы. Аурудың 10-20%- де ол алдымен төсшеміршегінің төменгі жағынан, не кіндік тұсынан басталып, кейін төмен бағытта тарап, оң жақ мықын аймағына шоғырланады (Кохер симптомы). Іш науқастардың көбінде үнемі ауырсынады. Бастапқыда аздап басталып, кейіннен ауырсыну күшейеді. Ырқаттың ұйқысы қашып,дел- сал болады.Ауру адам қозғалмай жатуға тырысады, жөтелсе, күшенсе, қимылдаса іштің ауырсынғаны күшейе түседі. Сондықтан науқастардың көбі оң жақ қырынажатуға тырысады, себебі бұл жағдайда іштің ауырғаны бәсеңдейді. Егер адамды сол жақ қырына жатқызса ауырсыну күшейеді (Ситковский симптомы). Дерттің бастапқы кезінде науқас лоқсып құсады, кейде бұл жиі қайталанады, себебі өскіндегі қабыну тез дамып ұлғаяды..Құсық кеш дамыған жағдайда іш қуысы пердесі қабынып перитонит асқынуы дамиды. Улы заттар денеге тарап организмнің улануы басталады. Үлкен дәрет, жел шығуы дерттің бас кезінен тоқтайды. Ал іш өтуі көбінесе жас балалрда байқалады, ересектерде бұл белгі өскін жамбас қуысына орналасып, тік ішекке жабысқанда кездеседі.

Аурудың бастапқы кезеңінде дененің қызуы әдеттегідей, не сәл жоғары болады (37,2-37,5). Ал жас балаларда- тез көтеріліп, 39-40С-қ а дейін жетеді.

Диагностикасы. Лейкоцитоз және лейкоформуланың солға жылжуы байқалады.Инфильтрат не басқа асқынулар дамыса ЭТЖ жоғарылайды. Іштің төменгі бөлігі тыныс алу қызметіне қатыспайды.

Щеткин- Блюмберг симптомы. Қолдың саусақтарымен науқастың ішін біртіндеп тереңірек басып кенет тартып алған кезде өскін тұсы ауырады.

Воскресенский симптомы. Ішкі киімнің төменгі шетін керіп тартып, оның үстімен кіндіктен оң жақ мықынға қарай қолдың саусақтарын тез сырғытса соқыр ішек тұсы ауырсынады, ал іштің сол жағында бұл белгі болмайды.

Образцов симптомы. Науқасты шалқасынан жатқызып, оның оң жақ мықын тұсын қолмен басып тұрып оң аяғын тізесін бүктірмей 30 градус деңгейіне дейін көтергенде ішінің ауырғаны күшейеді, ал аяғын түсіргенде ауырсынуы бәсеңдейді.

Ровзинг симптомы. Сол жақ мықын аймағындағы тоқ ішектің төменгі бөлігін бір қолымен басып тұрып, екінші қолдың саусақтарын одан жоғары саоып ептеп түрткілесе өскін тұсында ауырсыну пайда болады.

Бартолье- Михельсон симптомы. Науқастысол жақ бұйіріне жатқызып соқыр ішек тұсын қолмен басқанда іштің сол жақ мықын тұсының ауыруы күшейе түседі.