1.Инновацияның мәні, түрлері, қасиеттері.

Экономикалық қатынастардың жалпы жүйесінде инновациялық қызметтің түпкі нәтижелері - өндіріс тиімділігін арттыру, еңбек өнімділігі мен капиталдың өсуі, жоғары технологиялы өнім көлемі - елдің экономикалық қуатын айкындайтын болғандыктан, оған басты рөл беріледі.

Инновациялық іс-әрекетті басқару оны ұзақ уақыт бойы зерттеген жағдайда ғана табысты болмақ, бұл оларды іріктеп, керегін пайдалану үшін қажет. Инновация түрлері: 1)Енгізілген өзгерулердің тереңдігіне қарай - Радикалдық. Жақсартушы. Жалған инновация. 2)Технологиялық көрсеткіштері бойынша - Өнімдік. Үдерістік. 3)Нарық үшін жаңалық түрлері бойынша - Әлемдік сала үшін жаңа. Ел ішіндегі сала үшін жаңа. Осы кәсіпорын үшін жаңа. 4)Орнын басушылығы бойынша - Орнын басушы. Күнін жоюшы. Кеңейтуші. 5)Қамту аймағы бойынша - Жергілікті. Жүйелік. Стратегиялык. 6)Нарыққа шыққан уақыты бойынша - Көшбасшы-инновациялар. Ізбасар-инновациялар.

Инновация қасиеттері. Инновация нарықта немесе өндірістік үдерісте ендірілген жағдайда ғана іске асырылған деп есептеледі. Берілген сипаттамаларға сәйкес ғылыми-техникалық (технологиялық) инновациялар мынадай қасиеттерге ие болуы тиіс:1)жаңалығы болуы керек; 2)нарық сұранысын қанағаттандыруы керек; 3)өндірушіге пайда әкелуі керек.

Демек, инновация - белгілі бір тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыру үшін коммерциялық түрде жүзеге асыру мақсатымен жаңа идеялар мен білімдерді, жаңалықтар, өнертабыстар мен ғылыми-техникалық жобаларды өндірістік үдеріс барысында пайдалану.

2.Өндірістік қуаттың түрлері.

1)Мб - өндірістік қуаттың жыл басындағы көлемі.

2)Ма - өндірістік қуаттың жыл аяғындағы көлемі: Ма = Мб + Ме – Мш,

мұнда: Ме- өндірістік қуаттың өндіріске ендірілген құны

Мш – өндірістік қуаттың өндірістен шыққан (жойылған) құны

3)ортажылдық өндірістік қуат: Морт = Мб + (Ме х t1 / 12) – (Мш х t2 / 12) немесе Морт = (Мб+Ма) / 2,

мұнда: t1 - өндірістік қуатты жыл аяғына дейін жұмысқа ендірлген ай саны.

t2 – өндірістік қуатты жыл аяғына дейін тоқтап жұмыстан шығып қалған ай саны.

Өндірістік құатты тиімді пайдалану деңгейін қуаттылықты пайдалану коэффициенті (Көк) көрсетеді. Көк = Ө / Морт.

Осы көрсеткішті пайызбен де табуға болады.

№14 емтихан билеті.

3. Есеп. Тапсырма: өнімнің калькуляциясын, тура мен жанама шығындардың үлесін табу керек.

№	Калькуляциялық баптар	Мөлшері, тг	Үлесі, %
1	Материалдық шығындар	1320	1320 * 100 / 4722 = 27,95
2	Өндірістік жұмысшылардың негізгі еңбекақысы	950	950 * 100 / 4722 = 20,12
3	Өндірістік жұмысшылардың қосымша еңбекақысы	300	6,35
4	Әлеуметтік мұқтаждыққа аударымдар	250	5,29
5	Жабдықтарды ұстау және пайдалану шығындары	760	16,09
6	Сатып алынған жартылай фабрикаттар мен бұйымдар	80	1,69
7	Цехтік шығындар	146	3,09
8	Тағы басқа өндірістік шығындар	190	4,02
9	Коммерциялық шығындар (жартысы тура шығындар)	726	15,37
	Барлығы	0	100

Шешімі

Тура шығындар = материалдық шығындар + өндірістік жұмысшылардың негізгі еңбекақысы + өндірістік жұмысшылардың қосымша еңбекақысы + әлеуметтік мұқтаждыққа аударымдар + сатып алынған жартылай фабрикаттар мен бұйымдар + коммерциялық шығындардың жартысы = 1320 + 950 + 300 + 250 + 80 + (726 / 2) = 3263 тг.

Толық өзіндік құнда тура шығындардың үлесі 3263 тг * 100 / 4722 = 69,1%

Жанама шығындар = жабдықтарды ұстау және пайдалану шығындары + цехтік шығындар + тағы басқа өндірістік шығындар + коммерциялық шығындардың жартысы = 760 + 146 + 190 + (726 / 2) = 1459 тг.

Толық өзіндік құнда жанама шығындардың үлесі 1459 тг * 100 / 4722 = 30,9%

№15 емтихан билеті