Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
экономика-1.docx
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
184 Кб
Скачать
☆

2. Ұлттық экономика түсінігі.

¥лттық экономика - белгілі бір елдің қоғамдық еңбек бөлісінің, ғылыми-техникалық дамудың, халықаралық қатынастың, қалыптасқан және өзара байланысқан саланың (экономикалық іс-әрекеттің түрлерінің) бірыңғай кешені.

Құрылым тұрғыдан ұлттық экономиканы құқықтық, салалық жэне кеңістік ұйым деп қарауға болады.

Құқықтық тұрғыдан ұлттық экономика - заңды тұлға мәртебесі бар ұйымдар (коммерциялық және коммерциялық емес) жиынтығы.

Салалық тұрғыдан ұлттық экономиканы талдағанда экономикалық іс-әрекеттің өрісі (сфера), секторы (бөлімі), саласы деген түсініктер қолданылады.

¥лттық экономиканың өріске бөлінуі жалпы ішкі өнім мен ұлттық табыстың қалыптасуына қарай жүзеге асырылады. Сонымен қатар, өріске бөлу экономикалық іс-әрекеттің біртұтас тізбегін бақылап отыруға мүмкіндік береді. Осыған байланысты барлық ұлттық экономика материалдық өндірісі және өндіріс емес өрісі деп екіге бөлінеді.

Материалдық өндірістің өрісі материалдық игілікті жасау-шы немесе қызмет атқарушы экономикалық іс-әрекеттің түрі және салалардың жиынтығын білдіреді. Ол өндіріс үдерісі мен айналыс өрісінің жалғасы болып табылады. Бұл өрістің іс-әрекетінің нәтижесі ретінде өндірістік-техникалық өнім, кең түрде қолданылатын

бұйымдар (тұтыну тауарлары), көлік, байланыс және басқалардың көрсеткен қызметтері болып табылады.

Экономикалық үдерістерді жалпы сипаттау үшін ұлттық экономика секторларға бөлінген.

¥лттық экономиканың секторы деп өндірістің шығындарын қаржыландыру әдісі мен бағыты, экономикалық үдерісте атқаратын қызметі мен мақсаты тұрғысынан біркелкі институттық бөлік жиынтығын айтады.

№19 емтихан билеті

3. Есеп. Тапсырма: Негізгі өндіріс құралдардың құрылымын, қорқайтарымлылықты, қорсиымдылықты, қормен қарулану көрсеткіштерді анықтау керек. Тауарлы өнімнің құны 102,45 млн тг. Жұмыскерлердің ортатізімдік саны 50 адам.

Негізгі құралдардың топтары

Жыл басында, Нқб, млн тг

Жыл аяғында, НҚа, млн тг

Құрылымы, %

Жыл басында

Жыл аяғында

1.Өндірістік үйлер, ғимараттар, беріліс қондырғылар

39,55

41,53

39,55 * 100 / 65,8 = 60,11

41,53 * 100 / 70,8 = 58,66

2.Машиналар мен құрал-жабдықтар, көлік құралдары

20,8

23,38

20,8 * 100 / 65,8 = 31,61

23,38 * 100 / 70,8 = 33,02

3.Басқа құрал-жабдықтар

5,45

5,89

5,45 * 100 / 65,8 = 8,28

5,89 * 100 / 70,8 = 8,32

Барлығы

65,8

70,8

100

100

Негізгі құралдардың ортажылдық құны

НҚорт = (65,8 + 70,8) / 2 = 68,3 млн тг

Қорқайтарымдылық Ққ = 102,45 млн тг / 68,3 млн тг = 1,5 тг

Қорсиымдылық Қс = 68,3 млн тг / 102,45 млн тг = 0,67 тг

Қормен қарулану Ққар = 68,3 млн тг / 50 чел = 1,366 млн тг / адам

№20 емтихан билеті