3. Есеп. Тапсырма: ондірістің өнім рентабельдігін және еңбек өнімділігін есептеу.

к1)Тауарлы өнімді сатқаннан түскен пайда, мың тг	100
к2)тауарлы өнімнің өзіндік құны, мың тг	1900
к3)Тауарлы өнімнің құны к3 =к1 + к2	2000
к4)жұмыскерлердің ортатізімдік саны, адам	150
к5)айналым құралдардың ортажылдық құны, мың тг	800
к6)негізі құралдардың ортажылдық құны, мың тг	1800
к7)материалдық ресурстардың құны, мың тг	500
к8 = к1 * 100 % / к2) өнім рентабельдігі	5,26
к9 = к3 / к4)еңбек өнімділігі, мың тг/адам	13,33
к10 = к3 / к5) айналым коэффициенті, айналымдар немесе тг	2,5
к11 = к5 / к3 =1 / к10) айналым құралдардың жүктеу коэффициенті, тг	0,4
к12 = к1 * 100% / к5) айналым құралдар рентабельдігі, %	12,5
к13 = к3 / к6)қорқайтарымдылық, тг	1,11
к14 = к6 / к3 = 1 / к13)қор сиымдылығы, тг	0,9
к15 = к6 / к4 ) қормен қарулану, мың тг / адам	12
к16 = к1 * 100% / к6) негізгі құралдар рентабельдігі, %	5,55
к17 = к3 / к7) материалқайтарымдылық, тг	4
к18 = к7 / к3 = 1 / к17) материал сиымдылығы, тг	0,25
К19 = к1*100 / к3)өткізу рентабельдігі (айналым рентабельдігі), %	5
к20=к2/ к3)өнімнің 1 теңгесіне жұмсалған шығын, тг	0,95
К21=к1*100/(к4+к5)) өндіріс рентабельдігі, %	10,53

№28 емтихан билеті.

1. Рентабельділіктің экономикалық мәні мен түрлері.

Рентабельділік (табыстылық) - бұл өндіріс кәсіпорын жұмысының сапасын сипаттайтын жалпы көрсеткіш. Себебі тапқан пайданың көлеміне қарамай, кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметінің толық салалық бағасын тек табыстылықтың деңгейі ғана көрсете алады. Ол пайданың өндіріс қорына немесе өнімнің өзіндік қүнына қатынасын білдіреді. Табыстылықтың көрсеткіші өндіріске кеткен шығын мен табысты салыстыра отырып, өндірістің тиімділігін бағалайды.

Рентабельділік – салыстырушылық қасиеті бар, тиісіше әр түрлі шаруашылық субъктілерін салыстыру кезінде қолданылатын салыстырмалы көрсеткіш. Рентабельділік кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметінің экономикалық тиімділігін, яғни пайдалылығын бағалау өлшемі болып саналады.

Санау әдісі бойынша халық шаруашылығында кәсіпорын немесе өндіріс рентабельдігі Рөндіріс және өнім рентабельдігі Тбөнім болып екіге бөлінеді. Кәсіпорын немесе өндіріс рентабельдігі пайданың П өндірістік негізгі қорлар НҚ мен айналым қаражаттарының АҚ орташа жылдық құнына қатынасын білдіреді: Рөндіріс= П х100% /(НҚ+АҚ),

Өнім рентабельдігі пайданың П өнімнің өзіндік құнына Өm қатынасын көрсетеді: Рөіш=Пх100% / Өm,

Рентабельділіктің түрлері:

1)Негізгі құралдар рентабельдігі: Рнқ = П х100% /НҚ,

2)Айналым құралдар рентабельділігі: Рақ = П х100% /АҚ

3)Барлық ресурстар рентабельдігі: Рнқ = П х100% /(НҚ,+АҚ+ЕАҚ)

4)Еңбекақы қор рентабельдігі: Реақ = П х100% /ЕАҚ

5)Капитал рентабельдігі: Рк = П х100% / капитал сомасы