1. Инновацияның мәні, түрлері, қасиеттері.

Экономикалық қатынастардың жалпы жүйесінде инновациялық қызметтің түпкі нәтижелері - өндіріс тиімділігін арттыру, еңбек өнімділігі мен капиталдың өсуі, жоғары технологиялы өнім көлемі - елдің экономикалық қуатын айкындайтын болғандыктан, оған басты рөл беріледі.

Инновациялық іс-әрекетті басқару оны ұзақ уақыт бойы зерттеген жағдайда ғана табысты болмақ, бұл оларды іріктеп, керегін пайдалану үшін қажет. Инновация түрлері: 1)Енгізілген өзгерулердің тереңдігіне қарай - Радикалдық. Жақсартушы. Жалған инновация. 2)Технологиялық көрсеткіштері бойынша - Өнімдік. Үдерістік. 3)Нарық үшін жаңалық түрлері бойынша - Әлемдік сала үшін жаңа. Ел ішіндегі сала үшін жаңа. Осы кәсіпорын үшін жаңа. 4)Орнын басушылығы бойынша - Орнын басушы. Күнін жоюшы. Кеңейтуші. 5)Қамту аймағы бойынша - Жергілікті. Жүйелік. Стратегиялык. 6)Нарыққа шыққан уақыты бойынша - Көшбасшы-инновациялар. Ізбасар-инновациялар.

Инновация қасиеттері. Инновация нарықта немесе өндірістік үдерісте ендірілген жағдайда ғана іске асырылған деп есептеледі. Берілген сипаттамаларға сәйкес ғылыми-техникалық (технологиялық) инновациялар мынадай қасиеттерге ие болуы тиіс:1)жаңалығы болуы керек; 2)нарық сұранысын қанағаттандыруы керек; 3)өндірушіге пайда әкелуі керек.

Демек, инновация - белгілі бір тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыру үшін коммерциялық түрде жүзеге асыру мақсатымен жаңа идеялар мен білімдерді, жаңалықтар, өнертабыстар мен ғылыми-техникалық жобаларды өндірістік үдеріс барысында пайдалану.

2. Сертификаттау және сапа туралы түсінік.

Сертификаттау дегеніміз - өнімнің нақты сипаттамаларының қажетті стандарттар мен басқа нормативті құжаттарға сай екенін растауға бағытталған іс-әрекеттер жүйесі.

Сертификаттауды ұйымдастыру төмендегі кезекпен жүргізіледі: 1.Өндіруші бәсекелестік жағдайында сатып алушыға оның тауары қазіргі талаптарға сай және бәсекеге қабілетті деп дәлелдеуге мүдделі. 2.Сатып алушы өзінің алған тауарының қауіпсіз және бәсекеге қабілетті екендігіне көз жеткізуі керек. 3.Қоғам өздерінің басқару органдары арқылы өндірушіден оның тауары қауіпсіз екендігіне дәлелді талап ете алады. 4.Өндіруші оның тауары жеке тұтынушыға ғана емес, сонымен бірге жалпы қоғамға пайдалы деген пікір қалыптастыруды қалайды. 5.Өндіруші өзінің өніміне сертификат алу үшін стандарттауды ұйымдастыратын бас ұйыммен хабарласады.

6.Стандарттау бойынша ұйым немесе өндірушінің өзі өнім сертификаттауы бойынша кешенді жұмыстарды жүзеге асыратын ұйымды анықтайды. 7.Сертификаттау жасайтын үйым сынау зертханаларының көмегімен сертификацияланып жатқан өнімнің нақты сипаттамаларын анықтап, сертификат беру жөнінде қорытынды дайындайды. 8.Сертификаттау жасайтын үйым сынақтан өткен өнім үшін өндірушіге сертификат береді.

Сертификаттау үдерісін анықтайтын негізгі құжат сандарттау бойынша халықаралық ұйымның стандарты ИСО-9000 жатады.

ИСО-9000 стандарттары өнім мен қызметтің сапасын жоғарылату тұжырымдамасын құрайды. Ол келесілерден тұрады:

•сапа саласында кәсіпорын басшылығының саясатын көрсететін сапа жүйесі құрылып, құжатқа түсірілуі ке-рек;

•сапа жүйесі тауарға тиісті оның өмірлік циклінің барлық сатыларын қамтуы керек;

• сапа жүйесі тиімдігін талдай отырып, кәсіпорынның ішкі жұмысын өздері қадағалап отыруы керек;

- сапаны қамтамасыз ететін шығындарды бағалап, талдау жасап отыру керек.

Кәсіпорынның сапа саласындағы саясаты жоғары басшылықпен қалыптастырылады. Сапа жүйесі сапа саласындағы саясатты жүзеге асыратын құрал есебінде пайдаланылады.

«Сапа ілмегінің» кезеңдеріне эсер ету сипатына қарай сапа жүйесінде үш бағыт болуы мүмкін: сапаны қамтамасыз ету, сапаны басқару, сапаны жақсарту.

Өнімнің сапасын қамтамасыз ету - сапа жағынан талаптарға сай келетін өнімді шығару үшін жағдайды көрсететін «сапа иілмегінің» әрбір кезеңдерін орындауға қажетті жоспарлы және жүйелі түрде атқарылатын іс-шаралардың жиынтығы.

Сапаны басқару - сапа жағынан талаптарға сай келетін өнімді шығару үшін күнделікті іс-әрекет пен оның әдістері. Оған жататындар: үдерісті басқару, өнімде, өндірісте немесе сапа жүйесінде болатын қайшылықтарды дер кезінде анықтау және оған әсер еткен себептерді жою.

Сапаны жақсарту өнімнің техникалық деңгейін, оның жасалу сапасын, өндіріс элементтерін және сапа жүйесін жоғарылатуға бағытталған іс-әрекетті күнделікті тұрақты жүргізу болып саналады.

№22 емтихан билеті

3. Есеп. Тапсырма: «Прогресс» ЖШС-ның жұмысшылар бригадасына есептелген сыйлықақыны бес адамнан тұратын және мерзімді Төленетін бригаданың бір айдағы тарифтік жалақысы 353860 теңгені құрағанда еңбекке қатысу коэффициенті есебімен оның мүшелеріне бөлу керек. Бригадаға есептелген сыйлықақы сомасы 116270 теңге. Әрбір жұмысшының тарифтік жалақысын есептеуге қажетті деректер және еңбекке қатысу коэффициенті (ЕҚК) төменде берілген.

353860 + 116270 = 470130

Аты-жөні	Сағаттық тарифтік мөлшерлеме, теңге	Жұмыс істеген уақыты, сағ	ЕҚК	Балл	Жалақы
С.Б. Қырықбаев	263	70	1,0	18410	123 493
М.И. Киселев	206	66	0,8	10876,8	72 960
В.В. Филинов	180	80	1,2	17280	115 913
К.Б. Серіков	180	71	1,1	14058	94 300
Д.К. Оңдасын	146	72	0,9	9460,8	63 457
Барлығы	-	-	-	70085,6	470 125

№23 емтихан билеті