1.Кәсіпорын персоналының құрылымы.

Кәсіпорын персоналы - материалдық игіліктер, қызмет көрсетулер және басқа да қажеттіліктерді қамтамасыз ету үдерісінде әр түрлі функция атқаратын жеке тұлғалардың жиынтығы.

Өндіріс саласында істейтін қызметкерлерді өздерінің өндіріс жұмысына қатысуына байланысты бөлуге болады:

- Өнеркәсіптік-өндірістік қызметкерлерге жататындар: тікелей өндіріспен және оған қызмет корсетушілер.

- Жұмысшыларға жататындар: кәсіпорындарда тікелей материалдық құндылық немесе өндірістік және көлік қызметін көрсетумен айналысатындар. Олар негізгі және көмекші болып бөлінеді. Негізгі жұмысшылар тікелей өнімді шығарумен айналысады.Көмекші жұмысшылар өндіріске қызмет көрсетеді.Негізгі жұмысшылардың сандық коэффициентін мына формуламен анықталады: Кнж = Рнж / Рж = 1 – (Ркж / Рж).

- Жетекшілер – бұлар кәсіпорындағы лауазымды орындарды қамтитын қызметкерлер.

- Мамандарға жататындар: бухгалтерлер, экономистер, техниктер, механиктер, психологтар, социологтар, технололгтар, тауар мамандары және т.б. Мамандардың құрамын талдау жасап анықтағанда қызметкерлер саны кәсіпорындағы жалпы ортатізімдегі қызметкерлер санына салыстыру арқылы анықталады:Км = Рм / Рорт.

- Қызмет етушілер – құжаттарды даярлау мен рәсімдеуді жүзеге асырушылар, есеп және бақылау, шаруашылық қызметін көрсетуші жұмыскерлер.

2.Негізгі құралдарды бағалау түрлері.

Негізгі өндіріс қорын есепке алғанда және жоспарланғанда, сонымен бірге негізгі өндіріс құралдарының өндіріс құаттылығын анықтағанда табиғи және құн (ақшадай) түрдегі көрсеткіштері қолданылады.

Негізгі өндіріс қуралдары былай бағаланады: 1.Бастапқы құны бойынша (БҚ), оған қорға ие болғандағы құны, оны жеткізу және құрастырып орналастыру шығындары кіреді. 2.Қалпына келтіру құны бойынша, яғни оған негізгі құралдардың қайта бағалау нәтижесіндегі құны жатады. 3.Қалдық (баланстық) құны бойынша (ҚҚ), яғни бастапқы құнының немесе қалпына келтіріленген құнның жиналған өтелу сомасының айырмашылығымен анықталады. 4.Ағымдағы құны – негізгі құралдардың белгіленген күнге қолданыстағы нарық бағасы бойынша құны. 5.Өткізу құны – бұл сатушы мен сатып алушы арасындағы негізгі қуралдармен айырбас жасау құны 6.Жойылу құны (ЖҚ) – негізгі құралдарды пайдалану мерзімінің соңында жою кезінде бөлшектеуге жұмсалған шығынды шегергенде қалатын қосалқы бөлшектердің, сынықтардық болжалды құны. 7.Кәсіпорын негізгі құралдардың ортажылдық құны негізгі құралдардың пайдалану деңгейін анықтау үшін керек. Мысалы, қорқайтарылымдық, қорсиымдылық, қормен қаруландыру көрсеткіштерін есептеу үшін. НҚорт = НҚб + (НҚе х t1 / 12) – (НҚш х t2 / 12) немесе НҚорт = (НҚб+НҚа) / 2 8. Жыл аяғындағы құны НҚа = НҚб + НҚе – НҚш.

№29 емтихан билеті.

3.Есеп. Тапсырма: кестедегі мәлімет нәтижесі бойынша кестедегі бос ұясын толтыру керек.

	Көрсеткіштер	өлшем бірлігі	Есепті жыл	Жоспарлы жыл
1	Өнім шығару (Ө)	Мың тг	9200	9476
2	Персоналдың ортатізімдік саны (Рсп)	адам	1450	1390
3	Персонал құрылымы	%	100	100
3а	Жұмысшылар	%	75,03	75,25
3ә	Мамандар, жетекшілер, қызмет етушілер	%	24,97	24,75
4	Жұмысшылар саны	адам	1088	1046
5	Мамандар, жетекшілер, қызмететушілер саны	адам	362	344
6	Жұмыскердің еңбек өнімділігі, ЕӨр	Мың тг/адам	6,345	6,817
7	Жұмысшының еңбек өнімділігі, ЕӨж	Мың тг/адам	8,456	9,059
8	Өнім көлемінің өсуі	%	-	3

Шешімі

Есепті жыл:

Мамандар, жетекшілер, қызмет етушілердің үлесі 100% – 75,03% = 24,97%

Жұмысшылар саны 1450 * 75,03 % / 100 % = 1088 адам

Мамандар, жетекшілер, қызмет етушілер саны 1450 * 24,97 / 100 = 362 немесе 1450 – 1088 = 362

Жұмыскердің еңбек өнімділігі

ЕӨр=Ө/Рсп = 9200 мың тг / 1450 адам = 6,345 мың тг/адам.

Жұмсшының еңбек өнімділігі

ЕӨж=Ө / Ж = 9200 мың тг / 1088 адам = 8,456 мың тг/адам.

Жоспарлы жыл:

Өнім шығару 9200 *((100% + 3%) / 100%) = 9200 * 103 / 100 = 9200 * 1,03 = 9476 мың тг

Жұмысшылар үлесі 1046 адам * 100 % / 1390 адам=75,25 %

Мамандар, жетекшілер, қызмет етушілердің үлесі 344 * 100% / 1390 = 24,75% немесе 100 % - 75,25 % = 24,75 %

Жұмыскердің еңбек өнімділігі

ЕӨр=Ө/Рсп = 9476 мың тг / 1390 адам = 6,817 мың тг/адам,

Жұмсшының еңбек өнімділігі

ЕӨж=Ө / Ж = 9476 мың тг / 1046 адам = 9,059 мың тг/адам.

№30 емтихан билеті