2.Өндірістің экономикалық тиімділігінің көрсеткіштері.

Өндіріс тиімділігі жалпы өндірістің және әрбір жеке кәсіпорынның дамуының негізгі мақсатына жетуімен тікелей байланысты болатын нарықтық экономиканың басты санаттарының біріне жатады.

Өндірістің экономикалық тиімділігінің мэні қоғамның мүдделеріне сай ең аз мүмкін болатын шығындармен барынша жоғары нәтижелерге жету ретінде экономистердің көпшілігімен түсіндіріледі.

Өндіріс тиімділігі мәселесінің ерекше маңыздылығы: нақты өндірістің барлық құралдары мен элементтерінің тиімділік деңгейі мен көлемдерін дұрыс есепке алу жэне талдау қажеттіліктің көлемін алдын ала анықтауға мүмкіндік береді.

Көрсеткіштер:

Ө – шығарылған өнімнің көлемі (теңге),

НҚ орт– негізгі құралдардың ортажылдық құны (теңге)

АҚ орт– айналым құралдардың ортажылдық құны (теңге)

Р – жұмыскерлердің орташа тізімдік саны (адам)

Т - жұмыс уақыты (сағат, минөт)

М – материалдық ресурстардың құны (теңге)

S - өнімнің өзіндік құны (теңге)

Д – мерзімнің ұзақтығы, күн

К – капитал салымы, тг

Негізгі құралдарды пайдалану көрсеткіштері;

Ө / НҚорт – қор қайтарымдылық (қор қайтарымы), тг

(Ө – S) 100 % / НҚорт – негізгі құралдар рентабельдігі, %

НҚорт / Ө – қорсиымдылық (қор сыимдылығы), тг

НҚорт / Р – құралдармен қаруландыру, тг/адам.

Айналым құралдарды пайдалану көрсеткіштері;

Ө / АҚорт – айналым құралдардың айналу коэффициенті, тг немесе айналымның саны

(Ө – S) 100 % / АҚорт – айналым құралдар рентабельдігі, %

АҚорт / Ө - айналым құралдардың жүктеу коэффициенті, тг

АҚорт * Д / Ө - бір айналымның ұзақтығы, күн.

Еңбек ресурстарды пайдалану көрсеткіштері:

Т* / Ө – еңбек сиымдылығы, сағат

Ө / Т - еңбек өнімділігі - бір сагатта өндірілетін өнімнің көлемі

Ө / Р – еңбек өнімділігі – бір жұмыскердің еңбек өнімділігі

Материалдық ресурстарды пайдалану көрсеткіштері:

М / Ө - материал сиымдылығы , тг

Ө /М – материал қайтарымдылық ,тг

Жалпы ресурстарды пайдалану көрсеткіштері:

(Ө – S) 100 % / S – рентабельділік

S / Ө - өнімнің 1 теңгесіне келетін шығын

Капиталды пайдалану көрсеткіштері:

К/ΔП – капиталдың өтелу мерзімі

(Ө – S) *100 / К – капиталдың рентабельдігі, пайыз

ΔП / К – нәтижелілік коэффициент.

№17 емтихан билеті

3.Есеп. Тапсырма: кестедегі мәліметті пайдалана отырып, кестедегі жетіспейтін көрсеткіштерді әрбір вариант бойынша ашық жолдарды топтастыру ұсынылады.

Вариант	Баға, тг	Өзіндік құн, тг	Пайда, тг	Рентабельділік, %
1	100	90	100-90=10	10 * 100% / 90 =11
2	100	100	100-100=0	0 * 100% / 100=0
3	100	110	100-110 = -10	-
4	100	80	100-80=20	20 * 100% / 80 = 25
5	200	160	200-160=40	40 * 100% / 160 = 25

№18 емтихан билеті