21.6 Сақтандыру шартын мерзімінен бұрын тоқтату

- сақтандыру объектісі өмір сүруін тоқтатса;

- сақтанушы болып табылмайтын сақтандырылған адам (ауыстырылмастан) қайтыс болса;

- сақтанушы мүліктік сақтандыру объектісін өз иелігінен шығарса;

- өзінің кәсіпкерлік тәуекелін немесе осы қызметке байланысты азаматтық-құқықтық жауаптылығын сақтандырған сақтанушы белгіленген тәртіппен кәсіпкерлік қызметін тоқтатса;

- сақтандыру жағдайының басталу мүмкіндігі жойылса шарт мерзімінен бұрын тоқтатылады. Сақтанушы сақтандыру шартын кез келген уақытта бұзуға құқылы.

21.7 Сақтандыру шартының жарамсыздығы Сақтандыру шартының жарамсыздығы:

- шарт жасасу кезінде сақтандыру объектісі болмаса;

- құқыққа қарсы мүдделер сақтандыру объектісі ретінде әрекет етсе;

- соттың заңды күшіне енген тиісті шешімінің негізінде тәркіленуге жататын мүлік немесе қылмыстық жолмен алынған немесе қылмыстың нысанасы болып табылатын мүлік сақтаныдру объектісі болып табылса;

- басталу мүмкіндігі мен кездейсоқ белгілері жоқ және шарттың қолданылуы шегінде амалсыз әрі нақты болуға тиіс оқиға сақтандыру жағдайы ретінде көзделсе, бұл туралы тараптар немесе, кем дегенде, сақтанушы алдын ала білген болса;

- сақтанушы шарт жасасу кезінде заңсыз пайда табуды алдын ала мақсат еткен болса, оның ішінде сақтандыру жағдайы басталған соң шарт жасалса;

- кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру шарты сақтанушыдан басқа тұлғаның мүдделері немесе пайдасы үшін жасалған болса;

- шарт бойынша жауапкершілікті сақтандырған кезде сақтанушыдан басқа адамның жауаптылық тәуекелі сақтандырылған болса;

- сақтандырылған адамның келісімі міндетті болып табылатын жағдайларда, оның келісімі болмаса;

- шарттың жазбаша келісімі сақталмаса, шарт жарамсыз деп танылады.

21.8 Сақтандыру төлемінің мөлшерін анықтау

Жолаушылар алдындағы тасымалдаушының азаматтық құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы 1 шілде 2003 жылғы ҚР заңына сәйкес теңіз және әуе тасымалдауы бойынша тасымалдаушының жолаушы алдындағы міндетті азаматтық-құқықтық жауаптылығын сақтандыру бойынша, сақтандырушы жолаушы-жәбірленушінің өміріне және денсаулығына келтірілген зиян үшін төлейтін сақтандыру төлемінің мөлшері (айлық есептік көрсеткішпен - АЕК):

- өлім жағдайында – 2000 х АЕК;

- I – топтағы мүгедектікке – 1600 х АЕК;

- II – топтағы мүгедектікке – 1200 х АЕК;

- III - топтағы мүгедектікке – 800 х АЕК.

Темір жол, ішкі су және автомобиль тасымалдауы бойынша жәбірленушінің өмірі мен денсаулығына келтірілген зиян үшін төленетін сақтандыру төлемінің мөлшері:

- өлім жағдайында – 1000 х АЕК;

- I – топтағы мүгедектікке – 800 х АЕК;

- II – топтағы мүгедектікке – 600 х АЕК;

- III - топтағы мүгедектікке – 400 х АЕК.

Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы 1 шілде 2003 жылғы ҚР заңы бойынша көлік құралы иесінің азаматтық-құқықтық жауаптылығын міндетті сақтандыруы бойынша жәбірленушінің өмірі мен денсаулығына келтірілген зиян үшін төленетін сақтандыру төлемінің мөлшері:

- өлім жағдайында – 600 х АЕК;

- I – топтағы мүгедектікке – 500 х АЕК;

- II – топтағы мүгедектікке – 400 х АЕК;

- III - топтағы мүгедектікке – 300 х АЕК

Мүгедектікке әкеп соқтырмаған дене жарақаты үшін- әр күндік стационарлық емделу үшін 1,5 х АЕК кем болмауы тиіс, бірақ барлық төлем 200 х АЕК аспауы қажет

Әр жәбірленушінің мүлкіне келтірілген зиян үшін – сақтандыру төлемі келтірілген зиян мөлшерінде болады, бірақ 250 х АЕК аспауы тиіс.

Тапсырмалар:

1. Сақтандыру оқиғасы дегенді қалай түсінесіз?

2. Сақтандыру шартының объектісі болып не табылады?

3. Актуарий түсінігн айтыңыз.

4. Кімнің мүлкі міндетті түрде сақтандырылады?

5. Әуе көлігі мен теміржол көлігі апатынан қайтыс болған адамдарға әртүрлі сақтандыру төлемі төленеді. Неге, негіздеуге тырысыңыз?

Тақырып бойынша қажетті нормативтік құқықтық актілер мен әдебиеттер тізімі:

1. Сақтандыру қызметі туралы 18 желтоқсан 2000 жылғы ҚР заңы

2. Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы 25 сәуір 2003 жылғы ҚР заңы

3. Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы 1 шілде 2003 жылғы ҚР заңы

4. Жолаушылар алдындағы тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы 1 шілде 2003 жылғы ҚР заңы

5. Худяков А.И. Страховое право РК, Алматы, 1997

6. Райхер В.К. Общественно-исторические типы страхования. М., 1993

7. Шахов В.В. Страхование. Учебник для вузов. М., 1997

22 – тарау. Тапсырма шарты (ҚР АК 846-854 баптары; Нотариат туралы 14 шілде 1997жылғы ҚР заңы)

22.1 Тапсырма шартының түсінігі мен мазмұны.

Тапсырма шарты бойынша бір тарап (сенім білдірілген өкіл) екінші тараптың (сенім білдірушінің) атынан және соның есебінен белгілі бір заңды іс-әрекет жасауға міндеттенеді. Сенім білдірілген өкіл жасаған мәміле бойынша құқықтар мен міндеттер тікелей сенім білдірушіде пайда болады.

Тапсырма шарты жазбаша нысанда жасалады. Тапсырма шарты фидуциарлы, яғни тараптар қатынастарының жеке-сенім сипатына негізделген шарттарға жатады.

Тараптар: сенім білдіруші және сенім білдірілген өкіл. Тапсырма шарты бойынша, әрекет қабілеттілігі бар адамдар ғана сенім білдіруші мен сенім білдірілген өкіл бола алады. Егер тапсырма шарты коммерциялық өкілдіктің қатынастарын рәсімдейтін болса, онда сенім білдірілген өкіл ретінде кәсіпкер болып табылатын - азамат немесе коммерциялық заңды ұйым қана бола алады.

Тапсырма шартының пәні болып материалдық емес заңи салдар туғызатын қызметтер көрсету табылады.

Сенім білдірілген өкіл өзіне берілген тапсырманы сенім білдірушінің нұсқауларына сәйкес орындауға міндетті. Сенім білдірушінің нұсқаулары нақтылы, заңды және жүзеге асырыла алатын болуы тиіс.

Сенім білдірілген өкілдің міндеттері:

• өзіне берілген тапсырманы өзі орындауға;

• сенім білдірушіге оның талап етуі бойынша тапсырманың орындалу барысы туралы барлық мәліметтерді хабарлауға;

• сенім білдірушіге жасалған мәміле бойынша алынғандардың бәрін дереу беріп отыруға;

• тапсырманы орындаған соң қолдану мерзімі аяқталмаған сенімхатты кешіктірмей сенім білдірушіге қайтаруға және егер ол тапсырманың сипаты бойынша талап етілетін болса, ақтайтын құжаттарды қоса отырып есеп беруге міндетті.

Сенім білдірушінің міндеттері (егер шартта өзгеше көрсетілмесе):

• сенім білдірілген өкілді тапсырманы орындау үшін қажетті қаражатпен қамтамасыз етуге;

• сенім білдірілген өкілдің тапсырманы орындау үшін қажет болған шығындарының орнын толтыруға і;

• сенім білдіруші шартқа сәйкес сенім білдірілген өкіл орындағанының барлығын кешіктірмей қабылдауға;

• егер заң актілерінде немесе шартта көзделген болса, сенім білдіруші сенім білдірілген өкілге сыйақы төлеуге;

• егер тапсырма шарты тараптардың екеуінің немесе олардың бірінің кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруына байланысты болса, шартта өзгеше көзделмесе, сенім білдіруші сенім білдірілген өкілге сыйақы төлеуге міндетті.

Егер шартта немесе заң актілерінде шартты орындаудың өтелуі көрсетілсе, бірақ сыйақының мөлшері көрсетілмесе, онда осыған ұқсас қызметтер үшін әдетте қабылданған баға ескеріле отырып айқындалады. Сенім білдірілген өкіл барлық талап етілген іс-әрекеттерді тиісті түрде атқарғанын, бірақ тапсырма оның кінәсінсіз орындалмай қалғанын дәлелдеген кезде сыйақы төленуге тиіс.