30.3 Тауардың шығу жері атауының түсінігі, қолданылуы

Айрықша қасиет ерекшелігімен немесе негізінен географиялық объектіге тән табиғи жағдайлармен немесе өзге де факторлармен не табиғи жағдайлардың және сол факторлардың ұштасуымен айқындалатын тауарды белгілеу үшін пайдаланылатын елдің, елді мекеннің, жердің немесе басқа да географиялық объектінің атауы тауардың шыққан жерінің атауы деп танылады.

Тауар шығарылатын жердің атауы географиялық объектінің тарихи атауы болуы мүмкін.

Географиялық объектіні білдіретін немесе оның атауын беретін, бірақ Қазақстан Республикасында тауар әзірленген жерге байланыссыз белгілі бір тауар түрінің белгісі ретінде жаппай қолдануға еніп кеткен белгі тауар шығарылатын жердің атауы деп танылмайды және ол құқықтық қорғау мақсаты үшін тіркелуге жатпайды. Мысалы, Мысалы, Оңтүстік Қазақстан облысы құрамында Сарыағаш елді мекенінің атауымен «Сарығаш» минералды сусындары, Қарағанды облысының аумағында шығарылатын «Қарағанды кәмпиттері», «Қазақстан», «Медеу» атаулы темекі өнімдері және т.б.

Тауар шығарылатын жердің атауын тіркеуді патенттік орган жүзеге асырады. Тіркеудің негізінде тауар шығарылатын жердің атауын пайдалану құқығы туралы куәлік беріледі.

Тауар шығарылатын жердің атауын пайдалану құқығын иеленуші тұлға осы атауды тауарға, оның қорабына, жарнамада, анықтамалықтарда, шоттарда орналастыруға және осы тауарды азаматтық айналымға енгізуге байланысты оны өзге де түрде пайдалануға құқылы.

Тауар шығарылатын жердің тіркелген атауына бара-бар немесе ұқсас географиялық белгілеуді ол алғаш тіркелген күнге дейін кемінде алты ай бұрын адал ниетпен пайдаланған тұлға патенттік орган белгілеген мерзім ішінде, бірақ аталған тіркеу күнінен бастап санағанда кемінде жеті жыл бойы одан әрі пайдалану құқығын сақтайды.

Тауар шығарылатын жердің атауын пайдалану құқығын иеліктен алуға, оны беру туралы өзге де мәмілелерге және оны лицензия негізінде пайдалануға беруге жол берілмейді.

Құқықтық қорғау Қазақстан аумағында орналасқан тауарлар шығарылатын жердің атауларына беріледі. Басқа мемлекеттегі тауар шығарылатын жердің атауын құқықтық қорғау, егер осы атау тауар шығарылатын елде, сондай-ақ Қазақстан Республикасында тіркелген болса, Қазақстан Республикасына беріледі.

Тауар шығарылатын жердің атауын пайдалану құқығына куәлік патенттік органға өтінім түскен күннен бастап есептегенде он жыл бойы қолданылады және шектеусіз он жыл мерзіммен ұзартылуы мүмкін.

Тауар шығарылатын жердің атауын пайдалану құқығын иеленуші тұлға, сондай-ақ тұтынушылардың құықтарын қорғау жөніндегі ұйымдар бұл атауды заңсыз пайдаланушыдан оны пайдалануды тоқтатуды, тауардан, оның қорабынан, бланкілерінен және басқа да құжаттамадан заңсыз пайдаланылған атауды алып тастауды, атаудың немесе олармен араласу дәрежесіне дейін ұқсас белгінің дайындалған бейнелерін жоюды, ал егер бұл мүмкін болмаса, тауарды және (немесе) оның қораптарын алып тастау мен жоюды талап ете алады.

Тауар шығарылатын жердің атауын пайдалану құқығын иеленуші тұлға осы құқықты бұзушыдан келтірілген залалдарды өтеуді талап етуге құқылы.

Тапсырмалар:

1. Бір облыс аумағында (әділет органында) тіркелген фирмалық атауды екінші бір заңды тұлға өзге облыс аумағында тіркеп, пайдалана ала ма?

2. Тауар белгісіне түсінік беріңіз.

3. Тауар шығарылатын жердің атауын кез келген тұлға пайдалануға құқылы ма?

Ұсынылатын нормативтік құқықтық актілер мен әдебиеттер:

1. Тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері және тауарлардың шығу жерлерінің атаулары туралы 26 шілде 1999 жылғы ҚР заңы.

2. Қаудыров Т.Е. Право интеллектуальной собственности. Алматы, 1999.

31 – тарау. Мұрагерлік құқық (ҚР АК 1038-1083 баптары)